Użytkowanie gruntów

Zmień język:
Strona Ostatnio modyfikowane 2017-07-24
Europa jest jednym z najintensywniej użytkowanych kontynentów na świecie z najwyższym udziałem gruntów (do 80%) przeznaczonych na zasiedlenie, systemy produkcji (w tym rolnictwo i leśnictwo) oraz infrastrukturę. Często dochodzi do konfliktów dotyczących sposobów użytkowania gruntów, które wymagają podejmowania decyzji wiążących się z trudnymi kompromisami. Istnieje szereg istotnych czynników determinujących użytkowanie gruntów w Europie: rosnące zapotrzebowanie na przestrzeń życiową na osobę oraz związek między działalnością gospodarczą, wzrostem mobilności oraz rozwojem infrastruktury transportowej prowadzą zazwyczaj do zajęcia gruntów. Grunty są zasobem ograniczonym: sposób ich użytkowania stanowi jedną z głównych przyczyn zmian środowiskowych, wywierając znaczny wpływ na jakość życia i ekosystemów oraz na zarządzanie infrastrukturą.

Europa jest mozaiką krajobrazów, odzwierciedlającą ewolucyjny charakter zmian, jakim podlegały grunty w przeszłości. W dzisiejszych czasach zmiany nadal kształtują nasz krajobraz i nasze środowisko, pozostawiając ogromne i często nieodwracalne ślady. Niemalże na każdym kroku dochodzi do spięć, ponieważ zapotrzebowanie społeczeństwa zarówno na zasoby, jak i na przestrzeń pozostaje w sprzeczności ze zdolnością gruntów do spełnienia tych potrzeb. Obecny stan rzeczy prowadzi do nadmiernego wykorzystania i coraz większej degradacji krajobrazów, ekosystemów i środowiska. Potrzebna jest długoterminowa perspektywa zarządzania.

Polityka UE

Planowanie użytkowania terenu i gospodarowanie gruntami są niezbędne, aby lepiej pogodzić użytkowanie gruntów z problematyką ochrony środowiska. Wyzwanie to dotyczy różnych szczebli polityki i różnych sektorów. Monitorowanie i niwelowanie negatywnych skutków użytkowania gruntów dla środowiska przy jednoczesnym utrzymaniu produkcji niezbędnych zasobów jest głównym priorytetem dla osób odpowiedzialnych za wyznaczanie kierunków polityki na całym świecie.

Decyzje w zakresie planowania użytkowania terenu i gospodarowania gruntami są zwykle podejmowane na szczeblu lokalnym lub regionalnym. Komisja Europejska musi jednak dopilnować, aby państwa członkowskie uwzględniały problematykę ochrony środowiska w swoich planach zagospodarowania przestrzennego oraz aby stosowały zintegrowane podejście do gospodarowania gruntami.

Gospodarki europejskie są uzależnione od zasobów naturalnych, w tym od surowców oraz powierzchni (zasobów gruntowych). W Planie działania na rzecz zasobooszczędnej Europy przedstawiono kwestię użytkowania gruntów oraz gospodarowania zasobami gruntowymi jako zasadniczy element rozwiązania kwestii niezrównoważonego gospodarowania gruntami. Strategie Unii Europejskiej w zakresie przystosowywania się do zmiany klimatu mają bezpośrednie znaczenie dla obecnych i przyszłych praktyk w zakresie użytkowania gruntów oraz dla sektorów gospodarki, które są od nich uzależnione. Użytkowanie gruntów ma również istotne znaczenie dla wielu innych obszarów polityki, takich jak spójność terytorialna, gospodarka przestrzenna, rolnictwo, transport i ochrona środowiska.

Działania EAŚ

Działania EAŚ koncentrują się głównie na ocenie zmiany klimatu i zmian przestrzennych w Europie przy użyciu narzędzi sprawozdawczości dotyczącej gruntów i ekosystemów oraz analizy systemu informacji geograficznej (GIS). EAŚ powierzono również zadanie opracowania centrum danych środowiskowych w zakresie użytkowania gruntów jako wkład we wspólny europejski system informacji o środowisku (SEIS).

Głównym źródłem danych EAŚ jest baza danych o pokryciu terenu w ramach programu Corine opracowana dla lat 1990, 2000 oraz 2006. Baza ta opiera się na współpracy z państwami członkowskimi EAŚ oraz na systemie globalnego monitoringu środowiska i bezpieczeństwa (GMES). Dodatkowe bazy danych GMES, takie jak wybrane warstwy tematyczne o wysokiej rozdzielczości oraz atlas miejski, są w fazie opracowywania i mają uzupełnić bazy danych o pokryciu terenu w ramach programu Corine.

We współpracy z Europejskim Centrum Tematycznym ds. Informacji i Analiz Przestrzennych (ETC-SIA) EAŚ opracowuje paneuropejskie systemy referencyjne na potrzeby analiz przestrzennych: europejski system sieci zbiorników wodnych i rzek (ECRINS), a aplikacje sprawozdawczości dotyczącej gruntów i ekosystemów (LEAC) wnoszą wkład w analizę tematyczną (np. fragmentacja krajobrazu) oraz zapewniają odpowiednie wskaźniki.

Przegląd

Dla szeregu strategii środowiskowych i regionalnych, np. unijna strategia ochrony różnorodności biologicznej na okres do 2020 r. czy unijna strategia tematyczna w dziedzinie ochrony gleby, podstawowym materiałem odniesienia są rzetelne informacje na temat użytkowania gruntów. Usługa monitorowania gruntów GMES jest częścią wstępnych operacji w latach 2011-2013, która zajmuje się aktualizacją i udoskonalaniem monitorowania pokrycia terenu kontynentalnego oraz bardziej szczegółowym badaniem pokrycia terenów lokalnych. Na potrzeby oceny przyszłych trendów opracowano perspektywiczną analizę środowiskową zmian w użytkowaniu gruntów w Europie (PRELUDE): interaktywne narzędzie, które przestawia zestaw pięciu różnych scenariuszy użytkowania gruntów dla Europy.

Powiązane treści

Wiadomości i artykuły

Powiązane wskaźniki

Land take Land take Land take as a result of the expansion of residential areas and construction sites is the main cause of the increase in urban land coverage in Europe. Agricultural zones and, to a lesser extent, forests and semi-natural and natural areas are disappearing in favour of the development of artificial surfaces. This affects biodiversity since it decreases habitats and fragments the landscapes that support and connect them. Between 2006 and 2012, the annual land take in the European countries (EEA-39) assessed in the 2012 Corine land cover (CLC) project was approximately 107 000 ha/year. The figure for the 2000-2006 period was approximately 118 000 ha/year. In the 28 countries 1 covered by all three CLC assessment periods (1990-2000, 2000-2006 and 2006-2012), annual land take decreased by 10.5 % between 2000 and 2006, and by 13.5 % between 2006 and 2012. In absolute values, the annual land take in these 28 countries was 114 000 ha/year (1990-2000), 102 000 ha/year (2000-2006) and 98 500 ha/year (2006-2012). Between 2000 and 2006, more arable land and permanent crops were taken by artificial development than between 1990 and 2000, while fewer pastures and less mosaic farmland were taken over the same period. In fact, between 2006 and 2012, the types of land most taken for artificial development were arable land and permanent crops, followed by pastures and mixed agricultural areas.   1 The 28 countries covered by all three CLC assessment periods are AT, BE, BG, CZ, DE, DK, ES, EE, FR, GR, HR, HU, IE, IT, LT, LU, LV, ME, MT, NL, PL, PT, RO, RS, SI, SK, TR and UK.

Zobacz również

Geographic coverage

Prenumeraty
Zarejestruj się, aby otrzymywać nasze raporty (w formie drukowanej i/lub elektronicznej) oraz kwartalne e-biuletyny
Śledź nasze działania
 
 
 
 
 
Europejska Agencja Środowiska (EEA)
Kongens Nytorv 6
1050 Kopenhaga K
Dania
Telefon: +45 3336 7100