volgende
vorige
items

Bodem

Taal wijzigen:
Pagina Laatst gewijzigd 04-12-2019
3 min read
Topics:
De bodem vormt de basis voor 90 % van alle levensmiddelen, diervoeder, vezels en brandstof en levert de grondstoffen voor een brede waaier van activiteiten, van tuinbouw tot de bouwsector. De bodem is tevens cruciaal voor de gezondheid van het ecosysteem: hij zuivert en reguleert water, is de motor achter de kringloop van voedingsstoffen en ondersteunt de biodiversiteit als reservoir voor genen en diersoorten. De bodem vormt een wereldwijde koolstofput, die een belangrijke rol speelt bij het mogelijk afremmen van de klimaatverandering en de gevolgen ervan. Bovendien is hij door het behoud van sporen uit het verleden een belangrijk onderdeel van ons cultureel erfgoed.

Onze samenleving stelt echter voortdurend – en vaak tegenstrijdige – eisen aan de bodem. Hierdoor komt het vermogen van de bodem om diensten aan het ecosysteem te leveren – in termen van voedselproductie, als vijver van biodiversiteit en als regulator van gassen, water en voedingsstoffen – onder druk te staan. Waargenomen ontwikkelingen zoals bodemafdekking, erosie, daling van het gehalte organische stoffen en vervuiling dragen allemaal bij tot een afname van de veerkracht van de bodem en het vermogen ervan om de veranderingen te absorberen waaraan hij wordt blootgesteld.

Binnen één generatie kan de bodem als een niet-hernieuwbare hulpbron worden beschouwd. Om als maatschappij van de voordelen ervan te kunnen blijven genieten, moeten we er duurzaam mee omgaan. Ondanks het feit dat een groot aantal activiteiten ervan afhankelijk zijn, bestaat er geen EU-wetgeving op het gebied van de bodem. In tegenstelling tot water en lucht is de bescherming van de bodem indirect of in het kader van sectoraal beleid geregeld: land- en bosbouw, energie, water, klimaatverandering, natuurbescherming, afval en chemische stoffen. Het ontbreken van een samenhangend Europees bodembeleid is ook terug te zien in het feit dat er amper geharmoniseerde gegevens over beschikbaar zijn.

Desondanks zijn er de afgelopen tien jaar goede vorderingen gemaakt wat betreft beleidsvorming en gecoördineerde inspanningen op het gebied van gegevens. In de Thematische strategie voor bodembescherming van de Europese Commissie uit 2006 wordt erop gewezen dat de bodemfunctie beschermd moet worden als noodzakelijk onderdeel van duurzame ontwikkeling. Op wereldwijd niveau worden bodemproblemen aangepakt binnen het bredere concept van bodemaantasting (tot op heden beperkt tot droge gebieden) in het Verdrag van de Verenigde Naties ter bestrijding van woestijnvorming (UNCCD). Recenter is het begrip van behoud van de bodemfunctie verwerkt in het bodemaantastings-neutraliteitsconcept in het kader van de duurzame-ontwikkelingsdoelen (Sustainable Development Goals – SDG’s) die in 2015 door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties zijn overeengekomen. De SDG’s bevatten ook doelstellingen op het gebied van bodemkwaliteit, bodemvervuiling, het beheer van chemische stoffen en afval. De tenuitvoerlegging van de SDG’s kan als belangrijk middel dienen voor maatregelen ter bescherming van de bodem in Europa. Er worden dan ook zowel op wereldwijd als op Europees niveau inspanningen geleverd om bodeminformatie voor openbaar gebruik te harmoniseren en te standaardiseren.

In het kader van zijn thematische cluster van indicatoren voor grond en bodemgebruik (LSI-set) beoordeelt het EMA aan de hand van indicatoren een groot aantal verschillende onderwerpen op het gebied van bodem en bodemgebruik. De LSI-set omvat indicatoren voor ruimtebeslag, doorlatendheid, beheer van verontreinigde locaties, bodemvocht, bodemerosie en organische stoffen in de bodem. Er zijn indicatoren voor fragmentatie en bodemrecycling gepland. De Copernicus-landmonitoringdiensten zorgen voor regelmatige updates van verscheidene van deze indicatoren. Het EMA produceert tevens ad-hocbeoordelingen van specifieke bodemgerelateerde thema’s, zoals doeltreffende omgang met bodemschatten in stedelijke gebieden of bodemnutriënten en de belasting van metalen voor het milieu.

In het kader van dit thema werkt het EMA samen met collega’s van de Europese Commissie (met name het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek en DG Milieu), Eionet-vertegenwoordigers van het nationaal referentiecentrum voor bodem- en landgebruik en ruimtelijke ordening, en andere Europese netwerken en deskundigen. Daarnaast werkt het EMA samen met volgende globale partners: het secretariaat van het UNCDD, het Global Soil Partnership, het Global Land Indicator Initiative (mogelijk gemaakt door VN-Habitat) en het Milieuprogramma van de Verenigde Naties.

De activiteiten van het EMA op het gebied van dit thema worden sinds 1996 ondersteund door relevante Europese Thematische Centra (ETC’s); het ETC voor stedelijke, land- en bodemsystemen, dat sinds 2014 actief is, ondersteunt momenteel de activiteiten van het EMA op het gebied van bodems. In 2007 zijn alle activiteiten op het gebied van bodemgegevens ondergebracht bij het Europees centrum voor bodemgegevens (ESDAC) van het JRC

Permalinks

Geographic coverage

Topics

Topics:
Documentacties