Europejski sektor transportu musi się postarać, aby osiągnąć zakładane cele

 „W 2009 r. doszło do spadku poziomu emisji prawie wszystkich zanieczyszczeń z transportu, ponieważ zmniejszył się popyt” – mówi prof. Jacqueline McGlade, dyrektor wykonawcza EEA. „Ten spadek był jednak wynikiem recesji gospodarczej. Teraz musimy  doprowadzić do bardziej zasadniczej zmiany w europejskim systemie transportu, tak aby poziom emisji nie zwiększał się nawet w czasie silnego wzrostu gospodarczego.”

Ze sprawozdania EEA na temat transportu i środowiska wynika, że osiągnięto pewnąpoprawę efektywności. Na przykład, nowe samochody w 2010 r. były o ok. jedną piątą bardziej efektywe niż w 2000 r. Skutki takiej  względnie małej  poprawy są jednak często niwelowane przez wzrost popytu, nawet przy spowolnieniu aktywności w niektórych obszarach z powodu recesji. W latach 1990-2009 popyt na transport zwiększył się o ok. jedną trzecią, co spowodowało w tym okresie wzrost emisji gazów cieplarnianych z transportu o 27%.

Nowe cele zawarte w Planie działania Komisji ukształtują politykę na poziomie europejskim, krajowym i lokalnym, tak aby dążyć do rozwiązania problemów związanych z wpływem transportu na środowisko. Ze sprawozdania wynika, że istnieje wiele możliwości, aby decydenci przyjęli spójne podejście do rozwiązywania takich problemów, np. poprzez wspólne działania na rzecz poprawy jakości powietrza i przeciwdziałania zmianie klimatu.

EEA po raz pierwszy opracowała podstawowy model do oceny postępów w realizacji celów środowiskowych sektora transportu. Model ten uwzględnia cele w zakresie emisji gazów cieplarnianych, zużycia energii i hałasu. Opracowano zestaw 12 podstawowych wskaźników obejmujących poszczególne obszary polityki.

Kluczowe ustalenia

• W 2009 r., 24% całkowitej emisji gazów cieplarnianych z UE pochodziło z transportu. Plan działania stanowi, że państwa członkowskie UE są zobowiązane do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych z transportu o 60% do 2050 r. (w porównaniu z 1990 r.). Ponieważ w latach 1990-2009 poziom emisji wzrósł o 27%, to w latach 2009-2050 UE musi zmniejszyć emisję w sumie o 68%.
• W latach 1990-2007 roczne zużycie energii w sektorze transportu państw członkowskich EEA stale rosło. Chociaż całkowite zapotrzebowanie na energię w sektorze transportu zmalało o 4% w latach 2007-2009, to tendencja wzrostowa najprawdopodobniej powróci wraz ze wzrostem gospodarczym.
• W wielu rejonach przekroczono zakładane poziomy zanieczyszczenia powietrza. W 2009 r. roczna wartość graniczna dla dwutlenku azotu (NO₂), który może powodować astmę i inne problemy oddechowe, została przekroczona w 41% stacji monitoringu jakości powietrza w pobliżu ruchliwych dróg .
• Cząstki stałe (PM₁₀) z transportu również powodują poważne problemy zdrowotne. W 2009 r. dzienna wartość graniczna dla PM₁₀ została przekroczona w 30% stacji monitoringu jakości powietrza w pobliżu ruchliwych dróg na obszarze UE-27.
• Blisko 100 mln ludzi było narażonych na szkodliwe długoterminowe średnie poziomy hałasu z pojazdów poruszających się po głównych drogach.
• Średnia realna cena paliwa w transporcie drogowym (obliczona jako ekwiwalent benzyny bezołowiowej włącznie z cłem i podatkami) wynosiła w czerwcu 2011 r. 1,14 euro za litr, czyli realnie o 15% więcej niż w 1980 r. Oznacza to, że realny średni wzrost ceny benzyny wynosi mniej niż 0,5 punktu procentowego rocznie, a więc cena paliwa nie stanowi silnego bodźca motywującego do wybierania bardziej efektywnych rodzajów transportu.
• Udział samochodów napędzanych paliwami alternatywnymi w ruchu drogowym stale rośnie. W 2009 r. stanowiły one ponad 5% floty. Większość z nich to samochody napędzane gazem płynnym (LPG), a 0,02% całej floty to pojazdy elektryczne.
• Drogi, linie kolejowe i autostrady powodują fragmentację krajobrazu europejskiego na coraz mniejsze części, co ma poważne skutki dla bioróżnorodności. Prawie 30% terytorium UE to obszary umiarkowanie, bardzo lub wyjątkowo rozczłonkowane, co ogranicza przemieszczanie się i rozmnażanie wielu różnych gatunków.

Uwagi dla redaktorów

Sprawozdanie TERM w kontekście

„Budujemy podstawy bardziej ekologicznego transportu” to tytuł najnowszego z corocznej serii sprawozdań publikowanych przez Europejską Agencję Środowiska w ramach mechanizmu sprawozdawczego ds. transportu i środowiska (TERM).

Roczne sprawozdanie na temat jakości powietrza w Europie za 2011 r. zawiera opis i analizę jakości powietrza w Europie. Ocena stanu i tendencji w jakości powietrza opiera się na pomiarach temperatury otaczającego powietrza (1999-2009) w związku z emisjami antropogenicznymi i związanymi z nimi tendencjami (1990-2009).

Sprawozdanie TERM zawiera rozdział na temat emisji dwutlenku węgla (CO₂) przez samochody. W najbliższych tygodniach EEA opublikuje zaktualizowane dane na temat postępów producentów w realizacji celów emisji CO₂ w odniesieniu do nowych samochodów. Dane te zostaną opublikowane na stronie www.eea.europa.eu.

W roku 2012, w sprawozdaniu TERM ocenione zostaną postępy w realizacji modelu podstawowego określonego po raz pierwszy w aktualnym sprawozdaniu.

Definicje

Emisja gazów cieplarnianych z transportu została określona w protokole z Kioto jako emisja pochodząca ze spalania i odparowania paliwa w odniesieniu do całej działalności transportowej, niezależnie od sektora, ale z wyłączeniem międzynarodowego transportu lotniczego i transportu morskiego (międzynarodowe paliwa bunkrowe). Zakładany poziom emisji gazów cieplarnianych z transportu określony w Planie działania Komisji to poziom emisji uwzględniony w protokole z Kioto plus międzynarodowy transport lotniczy (ale z wyłączeniem międzynarodowego transportu morskiego). Wartości podaje się w równoważniku CO₂.

Przewozy towarowe: obejmują transport drogowy (krajowy i międzynarodowy przewóz samochodami ciężarowymi, w tym transport typu cross-trade i kabotaż), kolejowy i wodny śródlądowy.

Więcej informacji

• Sprawozdanie: TERM 2011
• Emisja dwutlenku węgla przez samochody
• Roczne sprawozdanie na temat jakości powietrza w Europie za 2011 r.