Luchtvervuiling

Luchtvervuiling is zowel een lokaal probleem als een probleem van Europa en de rest van de wereld. Luchtverontreinigende stoffen die in één land worden uitgestoten, kunnen in de atmosfeer worden meegevoerd en op een andere plaats tot een slechte(re) luchtkwaliteit leiden.

Zwevende deeltjes and ozon op leefniveau gelden op dit moment als de twee vervuilende stoffen die de menselijke gezondheid het sterkst beïnvloeden. De gevolgen van langdurige blootstelling en piekblootstelling aan deze stoffen zijn meer of minder ernstig en variëren van problemen met het ademhalingsstelsel tot voortijdige sterfte. In de afgelopen jaren is mogelijk tot 40% van de Europese stedelijke bevolking blootgesteld aan omgevingsconcentraties grove zwevende deeltjes (PM₁₀) boven de EU-limiet die is vastgesteld om de menselijke gezondheid te beschermen. Daarnaast is mogelijk tot 50% van de bevolking in stedelijke gebieden blootgesteld aan ozonconcentraties die boven de EU-doelwaarde liggen. Geschat wordt dat fijne zwevende deeltjes (PM_2,5) in de lucht de levensverwachting in de EU met meer dan acht maanden verlagen.

Luchtverontreiniging is slecht voor onze gezondheid. De levensverwachting wordt er gemiddeld met meer dan acht maanden door verkort en in de meest vervuilde steden en regio's zelfs met meer dan twee jaar. De lidstaten moeten snel voldoen aan de Europese luchtkwaliteitsnormen en de uitstoot van luchtvervuilende stoffen terugdringen,

aldus Janez Potočnik, EU-commissaris voor milieu.

Luchtverontreiniging brengt ook schade toe aan ons milieu.

• Verzuring werd tussen 1990 en 2010 aanzienlijk teruggedrongen in de Europese kwetsbare ecosysteemgebieden die getroffen werden door zure depositie van te hoge concentraties zwavel- en stikstofverbindingen.

• Op het gebied van eutrofiëring, een milieuprobleem veroorzaakt door overmatige toevoer van voedingsstoffen aan ecosystemen, werd minder vooruitgang geboekt. De oppervlakte van gevoelige ecosystemen die werden blootgesteld aan te hoge concentraties atmosferische stikstof, nam tussen 1990 en 2010 slechts zeer weinig af.

• Schade aan gewassen wordt veroorzaakt door blootstelling aan hoge ozonconcentraties. De meeste landbouwgewassen worden blootgesteld aan ozonniveaus die hoger zijn dan de Europese langetermijndoelwaarden die zijn vastgesteld om de vegetatie te beschermen. We hebben het dan over een aanzienlijk deel van de agrarische gebieden, met name in Zuid-, Midden- en Oost-Europa.

De algemene afname van antropogene (door de mens veroorzaakte) emissies van luchtvervuilende stoffen heeft niet altijd een overeenkomstige verbetering van de Europese luchtkwaliteit laten zien. De redenen hiervoor zijn complex:

• er is niet altijd een duidelijk lineair verband tussen afnemende emissies en de concentraties verontreinigende stoffen die in de lucht worden gemeten;
• het langeafstandtransport van luchtverontreinigende stoffen vanuit andere landen op het noordelijk halfrond naar Europa wordt een steeds belangrijkere component.

Doelgerichte inspanningen om de uitstoot te beperken zijn daarom nog altijd nodig om de menselijke gezondheid en het milieu in Europa te beschermen.

Bronnen van luchtverontreiniging

De bronnen van luchtvervuiling zijn zeer divers en kunnen zowel een antropogene als natuurlijke oorsprong hebben:

• het verbranden van fossiele brandstoffen bij het opwekken van elektriciteit, bij transport, in de industrie en in huishoudens;
• industriële processen en het gebruik van oplosmiddelen, bijvoorbeeld in de chemische en minerale industrie;
• landbouw;
• afvalverwerking;
• vulkaanuitbarstingen, door de wind meegevoerd stof, zeezoutaerosolen en de emissie van vluchtige organische verbindingen uit planten zijn voorbeelden van natuurlijke emissiebronnen.

Beleid van de Europese Unie

De langetermijndoelstelling van de EU is het realiseren van luchtkwaliteitniveaus die geen onaanvaardbare gevolgen en risico's hebben voor de menselijke gezondheid en het milieu. De EU is op een groot aantal niveaus actief om de blootstelling aan luchtverontreiniging te verminderen: via wetgeving, door samenwerking met sectoren die voor luchtverontreiniging verantwoordelijk zijn, met nationale en regionale overheden en met niet-gouvernementele organisaties, en door middel van onderzoek. Het EU-beleid is erop gericht de blootstelling aan luchtvervuiling te verminderen door de uitstoot terug te dringen en limieten en doelwaarden vast te stellen voor luchtkwaliteit.

Lees meer over het Europese luchtverontreinigingsbeleid

EMA-activiteiten

Het Europees Milieuagentschap (EMA) is het gegevenscentrum voor luchtverontreiniging van de Europese Unie. Het ondersteunt de uitvoering van de EU-wetgeving op het gebied van luchtemissies en luchtkwaliteit. Het EMA draagt ook bij aan de evaluatie van het luchtverontreinigingsbeleid van de EU en de ontwikkeling van langetermijnstrategieën om de luchtkwaliteit in Europa te verbeteren.

Het werk van het EMA concentreert zich op:

• het publiceren van diverse gegevens over luchtverontreiniging,
• het documenteren en beoordelen van tendensen in luchtverontreiniging en daarmee samenhangende beleidsmaatregelen in Europa, en
• het onderzoeken van afwegingen en synergieën tussen EU-beleidsmaatregelen inzake luchtverontreiniging en die op andere gebieden, waaronder klimaatverandering, energie, transport and industrie. 

Lees meer over EMA-activiteiten

Nuttige links

Het EMA heeft een reeks links naar informatie over luchtvervuiling gepubliceerd.