Przemysł

Sektory przemysłu europejskiego zapewniają wiele ważnych korzyści gospodarczych i społecznych: wytwarzają towary i produkty oraz generują zatrudnienie i przychody podatkowe. Jednakże największe instalacje przemysłowe Europy mają znaczny udział w całkowitych emisjach głównych zanieczyszczeń powietrza i gazów cieplarnianych, wywierają również innego rodzaju istotny wpływ na środowisko, między innymi poprzez uwalnianie zanieczyszczeń do wody i gleby, wytwarzanie odpadów i zużycie energii.

Strategie polityczne Unii Europejskiej

Przemysł w Unii Europejskiej od wielu lat podlega regulacji. Za pomocą unijnych strategii politycznych w wielu dziedzinach polityki ogranicza się niekorzystny wpływ działalności przemysłowej na zdrowie ludzi i środowisko i zachęca się do stosowania zrównoważonych praktyk. W 2010 r. w UE została przyjęta dyrektywa w sprawie emisji przemysłowych. Określono w niej obowiązki dużych obiektów przemysłowych w celu przeciwdziałania lub minimalizacji emisji zanieczyszczeń do atmosfery, wody i gleby, a także odpadów z instalacji przemysłowych i rolniczych. W tym celu operatorzy około 52 000 instalacji przemysłowych są zobowiązani do uzyskania zintegrowanego pozwolenia od władz w państwach członkowskich UE.

Europejski Rejestr Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń (E-PRTR) jest na szczeblu europejskim najbardziej wszechstronnym systemem ewidencji zanieczyszczeń pochodzących z głównych rodzajów działalności przemysłowej. Zawiera on coroczne informacje na temat 29 000 zakładów przemysłowych w Europie, dotyczące ilości zanieczyszczeń uwalnianych do powietrza, wody i gleby oraz o transferach odpadów wywożonych poza zakład, a także zanieczyszczeń w ściekach.

System handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (ETS) stanowi podstawę polityki UE w zakresie zwalczania zmiany klimatu i jest głównym narzędziem ograniczania emisji przemysłowych gazów cieplarnianych w sposób racjonalny pod względem kosztów. Obejmuje on około 11 000 elektrowni i zakładów przemysłowych w 30 państwach.

Inicjatywy dotyczące przemysłu

W celu zmniejszenia wpływu przemysłu na środowisko zostały również wprowadzone kryteria zrównoważonego rozwoju.  Do przykładowych inicjatyw branżowych należą: powszechne przyjęcie praktyk w zakresie zarządzania środowiskowego w ramach europejskiego systemu ekozarządzania i audytu (EMAS) oraz ISO14001, a także dobrowolne inicjatywy w zakresie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw, takie jak inicjatywa przemysłu chemicznego „Odpowiedzialność i Troska”, światowa inicjatywa w zakresie zrównoważonego rozwoju dzięki technologiom informacyjno-telekomunikacyjnym (GeSI) oraz polityka zarządzania materiałami Międzynarodowej Rady ds. Górnictwa i Metali.

Działalność Europejskiej Agencji Środowiska

Działalność Agencji w dziedzinie przemysłu obejmuje wiele prac z zakresu danych i oceny działań dotyczących danych na temat przemysłu:  dużych obiektów energetycznego spalania, E-PRTR i systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (ETS). W roku 2012 zakres prac Agencji zostanie rozszerzony o koordynację przekazywania przez państwa danych na temat substancji zubożających warstwę ozonową i fluorowanych gazów.

Perspektywy

W ramach strategii Europa 2020 dwie z siedmiu inicjatyw przewodnich mają szczególne znaczenie dla przemysłu: „Europa efektywnie korzystająca z zasobów„ oraz „Polityka przemysłowa w erze globalizacji”. Pierwsza dotyczy oddzielenia wzrostu gospodarczego od wykorzystania zasobów, przejścia na gospodarkę niskoemisyjną, energii odnawialnej i racjonalnej gospodarki energetycznej. Druga skupia się na poprawie otoczenia biznesu – w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) – przy jednoczesnym wspieraniu rozwoju silnej i zrównoważonej bazy przemysłowej. W tym kontekście w październiku 2011 r. Komisja opublikowała nową politykę w zakresie społecznej odpowiedzialności biznesu.

Plan działania na rzecz zrównoważonej konsumpcji i produkcji oraz zrównoważonej polityki przemysłowej (SCP/SIP) z 2008 r. zawiera również wiele propozycji w celu poprawy oddziaływania produktów na środowisko i stymulowania popytu na bardziej zrównoważone produkty i technologie produkcji. Jego celem jest także zachęcanie przemysłu UE do korzystania z możliwości wprowadzania innowacji, na przykład poprzez zrównoważoną politykę produktową i ekoinnowacje.

W nadchodzących latach Komisja Europejska skoncentruje się na lepszym wdrażaniu prawodawstwa, a w szczególności dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych. Prace Komisji w tym zakresie będą między innymi polegały na przyjęciu wniosków w sprawie najlepszych dostępnych technik (BAT) zawierających dopuszczalne wielkości emisji związane z BAT, opracowaniu planów kontroli środowiska w odniesieniu do powiązanych instalacji oraz stosowania dopuszczalnych wielkości emisji określonych w dyrektywie, w szczególności w dużych obiektach energetycznego spalania, bardziej rygorystycznych niż w dyrektywie dotyczącej dużych obiektów energetycznego spalania. 

W 2012 r. Komisja dokona przeglądu planu działania na rzecz zrównoważonej konsumpcji i produkcji oraz zrównoważonej polityki przemysłowej i rozważy możliwość rozszerzenia go o powiązaną dyrektywę w sprawie ekoprojektu. W kontekście strategii Europa 2020 przewidziane zostało wprowadzenie planu działania dotyczącego ekoinnowacji w celu zapewnienia komercjalizacji i stosowania kluczowych technologii środowiskowych.

Powiązane odsyłacze

• Europa efektywnie korzystająca z zasobów – inicjatywa przewodnia strategii „Europa 2020”
• Polityka przemysłowa w erze globalizacji – inicjatywa przewodnia strategii „Europa 2020”
• Strategia dotycząca społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw (CSR)
• Europejski Rejestr Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń (E-PRTR)
• System handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (ETS)
• Dyrektywa w sprawie emisji przemysłowych (IED)
• Plan działania na rzecz zrównoważonej konsumpcji i produkcji oraz zrównoważonej polityki przemysłowej (SCP/SIP)
• Dyrektywa w sprawie ekoprojektu