Kształtowanie przyszłości energii w Europie: czysta, inteligentna i odnawialna energia

Zmień język:
Article Opublikowane 2017-09-25 Ostatnio modyfikowane 2017-09-28
1 min read
Jakość naszego życia zależy m.in. od stabilnych dostaw energii w przystępnej cenie. Korzystamy z energii do ogrzewania i chłodzenia naszych domów, do gotowania i konserwowania żywności, dzięki energii możemy podróżować, a także budować szkoły, szpitale i drogi. Przy wykonywaniu różnego rodzaju czynności zwiększających naszą zamożność i przyczyniających się do poprawy naszego dobrostanu posługujemy się maszynami, a maszyny potrzebują energii. W dalszym ciągu większość wykorzystywanej przez nas energii pozyskujemy ze spalania paliw kopalnych. Co więcej, marnotrawimy istotną część tej energii przed jej wykorzystaniem i w trakcie jej wykorzystywania.

©Maurizio Consentino, My City /EEA

Spalanie paliw kopalnych wpływa w pewnym stopniu na każdego z nas. Prowadzi ono do emisji zanieczyszczeń powietrza do atmosfery i jest szkodliwe dla naszego zdrowia. Spalanie paliw kopalnych skutkuje również uwalnianiem gazów cieplarnianych i przyczynia się do zmian klimatu, wywołując coraz intensywniejsze burze, powodzie i fale upałów. Nasze uzależnienie od paliw kopalnych może doprowadzić do zmiany poziomów pH oceanów i wyczerpania zapasów tlenu w jeziorach, a także może wpłynąć na wydajność upraw.

To, że potrzebujemy energii, nie ulega żadnej wątpliwości, ale energia ta nie musi być generowana poprzez spalanie paliw kopalnych. Stajemy obecnie przed koniecznością podjęcia kluczowej decyzji: z jednej strony musimy wziąć pod uwagę niekorzystny wpływ naszych obecnych wyborów energetycznych, z drugiej zaś musimy pamiętać o możliwościach związanych z korzystaniem ze źródeł czystej energii. Możemy być dalej uzależnieni od paliw kopalnych, zwiększając tym samym niekorzystny wpływ korzystania z tych paliw na nasze zdrowie oraz na stan naszej planety. Możemy jednak również zdecydować się na nowe, czystsze rozwiązania i przeprowadzić stosowne inwestycje w tym zakresie, rezygnując z części naszych obecnych preferencji i przyzwyczajeń. Może to oznaczać, że w nadchodzących dziesięcioleciach wszystkie pojazdy drogowe będą zasilane energią elektryczną, wszystkie dachy będą pokryte panelami słonecznymi, wszystkie budynki będą izolowane w celu zapobiegania utracie ciepła i wszystkie produkty będą opracowywane w taki sposób, by były trwalsze i mogły zostać łatwo użyte ponownie i poddane recyklingowi. Może się to wiązać również z rezygnacją z dotowania paliw kopalnych. Wiele państw nadal dotuje paliwa kopalne, pomimo ponawianych zobowiązań i wezwań ze strony organizacji międzynarodowych do wycofania tego rodzaju dotacji w ciągu najbliższych dziesięciu lat.

W ostatnim dziesięcioleciu zaangażowanie polityczne na rzecz działań mających na celu ograniczenie globalnych emisji gazów cieplarnianych rosło – momentem kulminacyjnym było podpisanie porozumienia paryskiego w grudniu 2015 r. Nawet w państwach, których przywódcy polityczni są sceptycznie nastawieni do globalnych wysiłków podejmowanych w tym obszarze, organy na szczeblu lokalnym i regionalnym, przedsiębiorstwa, inwestorzy i obywatele ujawniają swoje poglądy w tej kwestii i popierają ideę niskoemisyjnego świata. Podobnie w ostatnim dziesięcioleciu środowiska naukowe i zrzeszenia przedsiębiorców opracowały innowacyjne rozwiązania, które doprowadziły do wzrostu poziomu wytwarzania energii elektrycznej z energii słonecznej i wiatrowej – należy przy tym podkreślić, że skala tego wzrostu zdecydowanie wykraczała poza wszelkie oczekiwania. Dzięki zmianom technologicznym i skutecznemu wsparciu politycznemu, które przybierało również formę zachęt finansowych, energia elektryczna wytwarzana z energii wiatrowej i słonecznej była w stanie konkurować pod względem ceny z energią elektryczną pochodzącą z innych źródeł.

W rezultacie coraz większa część europejskiego zapotrzebowania na energię jest zaspokajana przez czystą energię ze źródeł odnawialnych. Energia ze źródeł odnawialnych miała – i w dalszym ciągu będzie mieć – kluczowe znaczenie nie tylko dla realizacji długoterminowych celów Europy w dziedzinie klimatu i energii, ale również dla ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego.

Gromadzenie, przechowywanie, transport i oszczędzanie energii

Pomimo tych pozytywnych sygnałów, zwiększenie skali wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych i uniezależnienie się od paliw kopalnych nadal wiąże się z koniecznością przezwyciężenia pewnych kluczowych wyzwań. Słońce dostarcza naszej planecie dużych ilości czystej energii. Nadal nie potrafimy jednak gromadzić, przechowywać ani transportować tej energii na skalę wystarczającą do tego, byśmy mogli korzystać z niej w czasie i w miejscu, w którym jest ona potrzebna.

Skala tego wyzwania znacznie wykracza poza kwestie technologiczne. Jego przezwyciężenie wiąże się z koniecznością opracowania innej metody wytwarzania i wykorzystywania energii, przejścia od bardzo ograniczonej liczby dużych producentów wytwarzających określone rodzaje paliw w kierunku bardziej zdecentralizowanego systemu, w którym energię elektryczną wytwarza wielu producentów pełniej wykorzystując potencjał dostępnych lokalnie odnawialnych źródeł energii. Zdecentralizowana i powszechna zdolność do wytwarzania energii elektrycznej może również przyczynić się do poprawy bezpieczeństwa energetycznego Europy oraz zapewnić możliwość przesyłania nadwyżki energii z regionów bogatych w energię do regionów borykających się z jej niedoborem. Zastosowanie tego nowego podejścia na poziomie lokalnym może oznaczać, że gospodarstwa domowe staną się producentami energii sprzedającymi nadwyżkę wytwarzanej energii swoim sąsiadom za pośrednictwem inteligentnych sieci energetycznych. Zastosowanie tego podejścia na poziomie regionalnym, krajowym i europejskim wiązałoby się z koniecznością połączenia sieci energetycznych z zainteresowanymi stronami.

Efektywność energetyczna – i ogólnie rozumiana zasobooszczędność – stanowi równie istotny element realizacji długoterminowych celów Europy w obszarze zrównoważonego rozwoju. Ogólnie rzecz biorąc, zaledwie część energii początkowej jest wykorzystywana w procesie dostarczania towarów, świadczenia usług i poprawy jakości naszego życia. Udoskonalenia technologiczne, poprawa izolacji budynków, inteligentne sieci energetyczne, standardy efektywności energetycznej i etykietowanie energetyczne, oraz – przede wszystkim – inteligentne zachowania użytkowników energii, tj. nas wszystkich – wszystkie te czynniki mogą przyczynić się do ograniczenia utraty energii do minimum.

Przejście na czystsze, alternatywne źródła energii może okazać się dla niektórych sektorów – np. dla sektora transportu – trudniejsze niż dla innych. W sektorze transportu drogowego, energia elektryczna wytwarzana ze źródeł odnawialnych może z powodzeniem zastąpić paliwa kopalne, ale wymaga to odpowiedniego rozbudowania elementów infrastruktury takich jak sieć stacji ładowania. Biopaliwa również mogą przyczynić się do zmniejszenia stopnia wykorzystania paliw kopalnych w transporcie, ale ogólne korzyści związane z ich stosowaniem należy zestawić z innymi czynnikami, m.in. z potencjalnym niekorzystnym wpływem procesu ich produkcji na gleby i wody.

Przechodzenie na czystą energię

Pomimo wspominanych wyzwań w całej Europie proces przechodzenia na czystą energię już się toczy. Właściciele domów, miasta, przedsiębiorstwa, organy na szczeblu regionalnym, rządy krajowe i Unia Europejska (UE) podejmują działania na rzecz tworzenia inteligentnych sieci energetycznych, montują urządzenia do generowania energii słonecznej i wiatrowej, inwestują w innowacje, przyjmują standardy i stosują odpowiednie etykiety. Czołowe miasta znane w przeszłości ze swoich kopalni węgla wprowadzają innowacyjne rozwiązania i korzystają z odnawialnych źródeł energii, podejmując w ten sposób próbę poradzenia sobie z utrzymującym się od dziesięcioleci problemem bezrobocia. Sektor energii ze źródeł odnawialnych w Europie rozwijał się pomimo pogorszenia koniunktury gospodarczej, do którego doszło w 2008 r. – obecnie w sektorze tym zatrudnionych jest ponad 1 mln osób. Badacze zastanawiają się obecnie nad możliwościami zwiększenia efektywności metod generowania energii słonecznej lub energii pływów. Tego rodzaju wysiłki i inicjatywy realizowane na niewielką skalę muszą jednak zacząć być powszechniej wykorzystywane na całym kontynencie i we wszystkich sektorach gospodarki.

Przechodzenie na czystą energię wymaga odpowiedzi na pewne trudne pytania dotyczące m.in. sposobu wspierania społeczności, które będą musiały poradzić sobie ze skutkami restrukturyzacji gospodarczej wynikającej z porzucenia technologii i działań niezgodnych z zasadami zrównoważonego rozwoju. Inna kwestia, która wymagała będzie rozstrzygnięcia, dotyczy tego, czy wszystkie odnawialne źródła energii można uznać za czyste w perspektywie długoterminowej, czy też nie, i czy w perspektywie krótko- i średnioterminowej trzeba będzie oprzeć się na określonych technologiach pośrednich.

Podobnie jak ma to miejsce w przypadku wszelkich zmian o charakterze fundamentalnym, proces przejścia na czystą energię wymaga czasu i środków oraz wsparcia w postaci długoterminowych celów polityki i odpowiednich środków. Przekształcenie całej infrastruktury i całego systemu wytwarzania energii elektrycznej w taki sposób, by można było uznać je za inteligentne i czyste, zajmie dziesięciolecia. Europejska siła robocza będzie musiała również nabyć nowe umiejętności zawodowe – dotyczy to w szczególności społeczności silnie uzależnionych od paliw kopalnych, takich jak węgiel kamienny. Warto przy tym pamiętać, że wybory i decyzje inwestycyjne, jakie podejmiemy dzisiaj, skierują nas na ścieżkę, którą będziemy kroczyć przez nadchodzące dziesięciolecia.

W świecie, w którym prognozuje się zwielokrotnienie globalnego zapotrzebowania na energię i zasoby naturalne oraz nasilenie oddziaływania zmian klimatu, można wskazać tylko jedno rozsądne rozwiązanie. Jest to rozwiązanie, nad którym UE pracuje już od pewnego czasu: wprowadzenie niskoemisyjnej gospodarki o obiegu zamkniętym i ustanowienie unii energetycznej koncentrującej się na odnawialnych źródłach energii, efektywności energetycznej, bezpieczeństwie i przystępności cenowej przy wykorzystaniu wsparcia w postaci funduszy przeznaczonych na inwestycje w obszarze infrastruktury, nowych umiejętności i innowacji.


Hans Bruyninckx EEA Executive Director

Hans Bruyninckx

Dyrektor wykonawczy EEA

Powiązane treści

Wiadomości i artykuły

Related infographics

Podobne publikacje

Geographic coverage

Temporal coverage

Europejska Agencja Środowiska (EEA)
Kongens Nytorv 6
1050 Kopenhaga K
Dania
Telefon: +45 3336 7100