Taşımacılık ve halk sağlığı

Dili değiştir
Article Yayınlandı 30.09.2016 Son değiştirilme 2016.09.30 16:47
Taşımacılıktan kaynaklanan hava ve gürültü kirliliği büyük çapta sağlık problemlerine neden olur ve özellikle kara yolu taşımacılığı ve dizel araçlar buna en büyük etkisi olan faktörlerdir. Avrupa Birliği ve Üye Ülkeler sağlık üzerinde taşımacılığın etkisini azaltmada bir dizi önlemler almaktadır ve biraz başarı sağlamışlardır. Yenilikçi çözümler ve yerel eylem ile durumu daha da iyileştirmek mümkündür.

 Image © Daniel Nicolae (My City / EEA)

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) son zamanlarda tüm dünyada büyük şehirlerdeki sağlığı tehdit eden hava kirliliği düzeyleri konusunda uyarıda bulunmuştur. 2016'ya günler kala, Londra ve Paris'i de kapsayan çeşitli Avrupa ülkeleri kirlilik olaylarından etkilenmiştir. Vatandaşlara, problemin kötüleşmesini önlemek için toplu taşıma ağlarını kullanarak veya araba paylaşımı yaparak davranış değişikliğinde  bulunma çağrısı yapılmıştır. Yüksek kirletici emisyonları ile birlikte belirli meteorolojik koşullar ve iklim değişikliğine bağlı öngörülen aşırı ısınma göz önüne alındığında, kirlilik olaylarının daha sık gözlenmesini bekleyebiliriz.

birçok  hava kirleticisine maruz kalma sebebiyle oluşabilecek sağlık sorunlarına  ilişkin açık ve çoğalan kanıtlar mevcuttur. Her ne kadar sadece yüksek kirlilik olayları gazetelerde manşet oluyorsa da, aslında düşük konsantrasyonlarda dahi hava kirleticilerine uzun süreli ve devamlı maruz kalma insan sağlığına çok daha zararlıdır.

Avrupa taşıma sektörü, emisyon standartlarının getirilmesi, finansal önlemler ve kısmen alternatif yakıtlar ve taşımacılıktan kaçınma önlemleri ile belirli majör hava kirleticilerinin emisyonlarında önemli azalmalar sağlamıştır. Ancak kirlilik düzeylerinin azaltılmasına devam etmek ve 2030 yılı ve ötesi için Avrupa Birliği hedeflerini karşılamak amacıyla daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.;Emisyon artışı açısından taşımacılık sektörü en büyük paya sahip olmasına rağmen emisyonların azaltılması gereken tek sektör değildir; hava, deniz ve demir yolları da hava kirliliğine neden olmaktadır ve ihmal edilmemelidir.

Benzer şekilde, gürültü kirliliği insan sağlığını ve refahını tehdit etmektedir ve gürültü kirliliğinde yine kara yolu trafiğinin payı oldukça fazladır. Son yıllarda Avrupa kentsel alanlarında taşımacılıktan kaynaklanan hava kirleticilerinde azalmalar olsa da, kabul edilebilir sınır değerler üzerindeki gürültü düzeylerine maruz kalma sabittir.

Taşımacılığın sağlık üzerindeki etkileri

Avrupa'da en son rakamlar son on yılda önemli emisyon azalmalarına rağmen her yıl          400.000'den fazla erken ölümün bütün kaynakların sebep olduğu hava kirliliğine bağlanabileceğini göstermektedir.

Hava kirleticiler ayrı ayrı sağlık üzerinde çeşitli etkilere yol açabilirler. Azot oksitler, partikül madde (PM10 ve PM2.5), kükürt oksitler, karbon monoksit ve kadmiyum, kurşun ve cıva gibi çeşitli ağır metaller araçların egzozlarından salınmaktadır. Ayrıca, egzozda öncü kimyasallar ozon oluşumuna yol açarak atmosferde reaksiyona girebilir. Son olarak partikül madde ve ağır metaller de lastik ve fren aşınmasının sonucu olarak havaya salınmaktadır ve yol yüzeyinde bir kez biriktikten sonra geçen arabalar sayesinde tekrar havalanarak havada asılı kalabilmektedir

Bu kirleticilere maruz kalmanın sağlık üzerinde çok spesifik etkileri olabilir fakat genel olarak organlar, sinir sistemi ve kan etkilenerek, akciğer hastalığı solunum problemleri,  kalp krizleri, astım, anksiyete, baş dönmesi ve halsizlik gibi rahatsızlıklara veya bu rahatsızlıkların kötüleşmesine yol açabilmektedir.

Gürültünün de sağlık üzerinde önemli etkileri vardır. Geceleri gürültüye maruz kalmak uyku bozukluklarına neden olarak sağlığı olumsuz etkilemektedir.. OlağanBir gün içinde uzun süreli gürültüye maruz kalma kan basıncının artmasına ve diğer hastalıklar ile birlikte kardiyovasküler hastalıklara yol açmaktadır.  Büyük bir kısmı  yoğun taşımacılık alt yapısının yakınlarında ve hava alanları ve otobanlar gibi aktarma merkezlerinin yakınlarında olmak üzere Avrupalıların %80'inin 2020'ye kadar kentsel alanlarda yaşaması beklenmektedir .

Tahmini 125 milyon Avrupalı (veya her dört kişiden biri), gündüz, akşam ve gece düzeyi 55 desibeli (55 dB Lden) aşan kara yolu trafiği kaynaklı gürültü düzeylerinden etkilenmektedir. Eksik raporlamalar göz önünde bulundurulduğunda bu rakamların muhtemelen daha yüksek olacağı düşünülmektedir..  

Gürültünün neden olduğurahatsızlığı ölçme
Lden bir tam günde ortalaması alınan enerji eşdeğer gürültü düzeyine dayalı gürültü düzeyi tanımıdır. Rahatsızlığı değerlendirmek için oluşturulmuştur. Çevresel Gürültü Direktifi gürültü haritalaması değerlendirmeleri ve eylem planlama için Lden 55 dB olarak belirler. Maruz kalan bir popülasyonda uyku bozukluklarını değerlendirmede direktif 50 dB eşik değeri ile Lgece göstergesinin uygulanmasını tavsiye eder.

Son rakamlar böyle maruz kalmaların 20 milyon Avrupalının gürültüden rahatsızlık duymasına, 8 milyonunun uyku bozuklukları yaşamasına, 43.000'inin hastaneye yatırılmasına ve en az 10.000'inin erken ölmesine neden olduğunu göstermektedir. Ayrıca, hava alanlarında ve çevresinde uçak hareketlerinin oluşturduğu gürültü okul çocuklarını da kapsayan çok sayıda kişiyi etkilemekte; bunlardan en az 8000'inde  yüksek gürültü düzeylerine maruz kalmanın sonucu olarak  okuma bozukluğu görülmektedir.

Hava ve gürültü kirliliği ile mücadele

Mevcut Avrupa taşıma, hava kalitesi ve gürültü düzenlemeleri, insan sağlığı ve çevreyi iyileştirme bakış açısıyla hava kirliliği ve çevre gürültüsü ile ilgilenmektedir.  Avrupa emisyon standartları (Avrupa standartları) farklı araç türlerinden kirleticilerin emisyonlarını düzenlemektedir.. Örneğin, 2014'ten beri yeni araçlar için yürürlükte olan mevcut Euro 6 standardı, benzinli ve dizel arabalardan partikül madde emisyon sınırlarını kilometrede 5 miligram (mg/km) olarak belirlemektedir ki bu durum2005 düzeylerine göre beş kat daha azdır. Benzer şekilde, NOx emisyon sınırları dizel araçlar için 80 mg/km ve benzinli araçlar için 60 mg/km olarak belirlenmiştir ve yine 2005'ten bu yana önemli bir azalma söz konusudur.

Avrupa standartları araç testi spesifikasyonlarını kapsamaktadır fakat, resmi araç emisyonları (yani, test koşulları altında kaydedilenler) ve gerçek sürüş koşullarındaki emisyonlar arasında önemli farklılıklar bulunmaktadır. Bunu düzeltmek amacıyla, yeni test spesifikasyonlarının geliştirilmesi ve yoldaki koşulları ölçmek için arabalara yerleştirilebilen Portatif Emisyon Ölçümü Sistemleri (PEMS) sunulmasını kapsayan önlemler alınmaktadır.

AB, gürültü kirliliğinin zararını azaltmak için gürültü emisyonlarını kaynağında sınırlandıracak teknik standartları içeren farklı önlemler almıştır (ör. tüketicilerin 'daha sessiz' lastikleri tanıması için AB lastik etiketi). Çevresel Gürültü Direktifi buna benzer standartları tamamlar. Bölgede yaşayanları ve trafik arasındaki ilişkiyi daha iyi yönetme açısından toplanan verilerin kalitesini iyileştirmeyi hedefler. Direktif ana taşımacılık kaynakları ve en geniş kentsel alanlar için eylem planları hazırlanmasını gerektirir, bunun amacı etkilenen nüfus üzerinde gürültünün etkisini azaltmanın - ve gerektiğinde gürültünün kendisini azaltmanın - yanı sıra sessiz alanları yani gürültü kirliliği olmayan alanları korumaktır. 2018'e kadar devam edecek olan Bu eylem planları şu anda üçüncü beş yıllık dönemdedir.

AB çabaları ile paralel olarak, birçok yerel ve bölgesel inisiyatif, taşıma ile ilişkili hava kirliliği ve gürültü problemlerine yenilikçi çözümler aramaktadır. 2006 ve 2013 yılları arasında gerçekleşen ‘Ljubljana Adım Adım Yaklaşım’ ve Seville Büyük Patlama’ bisiklet alt yapısı geliştirilmesini destekleyen iki inisiyatiftir. Her ikisi de trafik sıkışıklığını başarılı şekilde azaltmış, hava kalitesini iyileştirmiş ve seragazı emisyonlarını düşürmüştür. Seville'de kasaba merkezine günlük araba seyahatlerinin sayısı proje süresince 25.000'den 10.000'e düşmüştür, NO2'de % 29 ve PM konsantrasyonlarında %19,5 düşüş ölçülmüştür. Aynı şekilde, Ljubljana'da toplam trafiğin oranı olarak bisiklete binme modal payı proje sırasında %20 artmıştır. Bu rakamlar etkileyici sonuçlar göstermektedir. Sağlıktaki iyileşmelere veya gürültü azalmasınailişkin olarak resmi veri yoktur ancak anekdotsal kanıtlar her iki kasabada gürültü düzeylerinin önemli ölçüde düştüğünü göstermektedir.

Geleceğe bakış

Bu yasal çerçeveler ve yenilikçi çözümler göz önüne alındığında, taşımacılık kaynaklı  hava kirletici emisyonlarının Avrupa'da azalmaya devam etmesi beklenmekte ve  insan sağlığı üzerinde olumlu etkileri olacağı düşünülmektedir.. Bununla birlikte, AB'de kentlerde yaşayanların %87-90'ı halen WHO tarafından zararlı kabul edilen düzeyde hava kirleticilerine maruz kalmaktadır. Aslında, PM2.5 için bu düzeyleri karşılayarak 144. 000 erken ölümün önlenebileceği tahmin edilmektedir. Daha uzun vadede Avrupa, hava kirliliği emisyonlarını azaltmak ve vatandaşlarınınsağlığı,ve refahı için Londra ve Paris'te olduğu gibi kirlilik olaylarının etkilerinden kaçınmak amacıyla politika önlemleri ile eylemleri birleştirmeye ihtiyaç duyacaktır. Taşımacılık kaynaklı kirlilik emisyonlarını azaltmak özellikle kentsel alanlarda hava kalitesini iyileştirmeye kesinlikle yardımcı olabilir.

Gürültü için durum daha da zordur. Gürültü Avrupa'da her yere yayılan bir kirleticidir ve devam eden ekonomik büyüme, artan endüstriyel çıktı, genişleyen şehirleşme ve bunlara bağlı taşıma ihtiyaçları Avrupa'nın ses boyutunun kalitesini tehdit etmeye devam edecektir. Bu durum, Avrupalıların sağlığını da etkileyecektir. Yol trafiği kaynaklı gürültü en büyük tehdit olarak kalırken hava alanı kaynaklı gürültü yakınlarda yaşayanları etkilemeye devam edecektir. Bunun sağlık üzerindeki etkilerinin daha net anlaşılması gürültü raporlamasının iyileştirilmesi gerekmektedir. Ülkelerin gürültü eylem planlarını geliştirmeye devam etmeleri desteklenmektedir fakat, problemi çözmenin çok daha etkili bir yolu olarak aynı zamanda kaynağında gürültüyü azaltmaya da odaklanılmalıdır;.

İlgili içerik

İlgili göstergeler

Related infographics

İlgili yayınlar

Geographic coverage

Austria, Belgium, Bulgaria, Croatia, Cyprus, Czech Republic, Denmark, Estonia, Finland, France, Germany, Greece, Hungary, Iceland, Ireland, Italy, Latvia, Liechtenstein, Lithuania, Luxembourg, Malta, Netherlands, Norway, Poland, Portugal, Romania, Slovakia, Slovenia, Spain, Sweden, Switzerland, Turkey, United Kingdom
Avrupa Çevre Ajansı (AÇA)
Kongens Nytorv 6
1050 Kopenhag K
Danimarka
Telefon +45 3336 7100