Kişisel araçlar

sonraki
önceki
öğeler

Içeriğe geçiş yap. | Gösterime geç

Sound and independent information
on the environment

Buradasınız: Ana Sayfa / İşaretler - Refah ve çevre / İşaretler 2012 / Yakın plan / Gıda atıkları

Gıda atıkları

Dili değiştir
Dünya genelinde üretilen gıda maddelerinin yaklaşık üçte biri zayi oluyor veya çöpe gidiyor. Dünyada bir milyardan fazla insan yatağa aç giriyorken, neler yapılabileceğini sormamak imkansız. Gıda atıkları yalnızca açlığın yok edilmesi için kaçırılan bir fırsat değil. Aynı zamanda, toprak, su, enerji ve işçilik gibi diğer kaynakların da büyük ölçüde kaybedilmesi anlamına geliyor.
Food waste

Food waste  Image © Istock

İster zengin, ister fakir, ister genç, ister yaşlı olalım hepimizin gıdaya ihtiyacı var. Gıda denilince aklımıza yalnızca yemekler ve damağımızda kalan birçok farklı tatlar gelmemeli. 4 milyardan fazla insan yalnızca üç temel ürüne (pirinç, mısır ve buğday) dayalı yaşıyor. Bu üç ürün, günlük enerji alımımızın üçte ikisini oluşturuyor. 50 000’in üzerinde yenilebilir bitki türü olduğunu düşündüğümüzde, besin zincirine katkıda bulunan yalnızca birkaç yüz türden meydana gelen günlük menülerimiz oldukça sade görünebilir.

Birkaç temel ürüne dayalı yaşayan milyarlarca insan dikkate alındığında, 2006-2008 yılları arasında gıda fiyatlarında meydana gelen artışın tüm dünya genelinde hissedilmesi şaşırtmamalı. Gelişmiş ülkeler, vatandaşlarını besleme konusunda genel olarak başarılı olmasına rağmen, Afrika’nın bazı bölgeleri açlık ve kıtlık karşı karşıyaydı. Bunun tek nedeni piyasanın çökmesi değildi.

İklim değişikliği, gıda güvenliği üzerinde baskıları arttırıyor ve bazı bölgeler bu baskıyı diğerlerine kıyasla daha fazla hissediyorlar. Kuraklık, yangınlar veya sel baskınları üretim kapasitesini doğrudan düşürüyor. Ne yazık ki, iklim değişikliği çoğunlukla daha güçsüz olan ve adaptasyon için yeterli imkanı bulunmayan ülkeleri etkiliyor.

Aslında, gıda piyasaya sürülen binlerce ‘ürün’den sadece biri. Üretimi için toprak ve su gibi kaynaklar gerekiyor. Piyasadaki diğer ürünlere benzer şekilde, tüketilmekte veya kullanılmakta veya zayi edilebiliyor. Özellikle de gelişmiş ülkelerde, gıda maddelerinin önemli bir bölümü çöpe gidiyor. Bu durum ayrıca gıda maddelerinin üretiminde kullanılan kaynakların da boşa harcanması anlamına geliyor.

Gıda sektörü ve gıda atıkları Avrupa Komisyonu’nun Eylül, 2011 tarihli ‘Kaynak verimli bir Avrupa için yol haritası’ belgesinde vurgulanan önemli konular arasındadır.

Ürettiğimiz gıda maddelerinin bir kısmını zayi ettiğimiz geniş ölçekte kabul görmesine rağmen, bu konuda kesin bir tahminde bulunmak oldukça zor. Avrupa Komisyonu, yalnızca AB’de her yıl toplam 90 milyon ton veya kişi başına 180 kg gıda maddesinin atıldığını hesaplamıştır. Atılan bu gıda maddelerinin birçoğu hala insanlar tarafından tüketim için uygundur.

Konu yalnızca gıdalar değil

Copyright: Gülcin KaradenizGıda atıklarının neden olduğu olumsuz çevresel etkiler yalnızca toprak ve su kullanımı ile sınırlı kalmıyor. Avrupa Komisyonu’nun yol haritasına göre, AB’deki yiyecek ve içecek değer zinciri, doğrudan sera gazı emisyonlarının % 17’sine ve malzeme kaynağı kullanımının % 28’ine karşılık geliyor.

Yazar ve aynı zamanda ‘Feeding the 5k’ girişiminin (Londra’da, Trafalgar Meydanı’nda 5 000 kişinin doyurulmasını amaçlıyor) başlıca organizatörlerinden biri olan Tristram Stuart’a göre, zengin ülkelerin büyük çoğunluğu tüm gıda maddelerinin üçte biri ila yarısı arasındaki bölümünü zayi ediyor.

Tristram, konuyla ilgili olarak şu ifadelerde bulundu; ‘Bu yalnızca zengin ülkelerin sorunu değil. Gelişmekte olan ülkelerdeki gıda maddesi zayiat seviyeleri neredeyse zengin ülkelerdeki seviyelere yakındır, ancak nedenleri çok farklıdır. Temel nedeni, hasat sonrası teknolojisi vb. gibi yeterli tarım altyapısının bulunmaması. Dünyadaki tüm gıda maddelerinin en az üçte birinin atıldığını tahmin ediyoruz’.

Gıda zayiatı üretim ve tedarik zincirinin her aşamasında ve ayrıca tüketim aşamasında gerçekleşebilir ve birçok farklı nedeni olabilir. Gıda zayiatının bir bölümü, çoğu zaman insan sağlığını koruma amaçlı yürürlüğe konan mevzuatlardan kaynaklanıyor. Başka bir bölümü ise tüketici tercihleri ve davranışlarıyla bağlantılı olabilir. Atık zayiatının azaltılması için, tüm farklı aşamaların ve nedenlerin tek tek incelenmesi ve ele alınması gerekiyor.

Avrupa Komisyonu Yol Haritası, ‘çiftçilerin, gıda endüstrisinin, perakendecilerin ve tüketicilerin işbirliği içerisinde kaynak verimli üretim teknikleri ve sürdürülebilir gıda tercihleri ile ortak bir çaba içerisine girmesi gerektiğini’ ifade ediyor. Avrupa’nın hedefi açık: 2020 yılına kadar AB’de zayi edilen tüketilebilir gıda maddesi miktarını yarıya indirmek. Hatta Avrupa Parlementosu’nun bazı üyeleri, 2013 yılının ‘Gıda zayiatına karşı Avrupa yılı’ olarak ilan edilmesi talebinde bulundular.

Tristram, sözlerini şu şekilde sürdürdü; ‘Ne yazık ki, mucizevi bir çözüm yolu mevcut değil. Her bir farklı problem farklı bir çözüm gerektiriyor. Ancak, güzel haber şu ki; çevre üzerindeki olumsuz etkilerimizi azaltabiliriz ve bunun için de çok büyük fedakarlıklarda bulunmamız gerekmiyor. Bu, insanlara daha az uçun, daha az et yiyin veya daha az otomobil kullanın demek gibi bir şey değil, kaldı ki bunları da yapmamız gerekebilir. Aslında bu, karşımıza çıkan bir fırsattır. Tek yapmamız gereken gıdaları çöpe atmayı durdurmak ve gıdaların tadına varmak.’

Daha fazla bilgi için

  • Küresel gıda zayiatıyla ilgili istatistikler ve politikalar için: bkz. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü: www.fao.org
  • Diğerleriyle birlikte gıda zayiatı hedeflerine ilişkin AB politikaları için: bkz. Kaynak verimli bir Avrupa için yol haritası (Roadmap to a resource-efficient Europe).

Geographical coverage

[+] Show Map

Belge İşlemleri
kategorileri:

Yorumlar

Şimdi kaydolun!
Yeni raporlar ve ürünler hakkında bildirimler alın. Şu anda 33073 abonemiz bulunmaktadır. Sıklık: 3-4 e-posta / ay.
Bildirimler arşivi
Bizi takip edin
 
 
 
 
 
Avrupa Çevre Ajansı (AÇA)
Kongens Nytorv 6
1050 Kopenhag K
Danimarka
Telefon +45 3336 7100