Gleba

Zmień język:
Strona Ostatnio modyfikowane 2016-12-10 01:30
Gleba leży u podstaw produkcji 90% żywności, paszy, włókien i paliw; stanowi także surowiec dla wielu sektorów działalności gospodarczej: od ogrodnictwa po branżę budowlaną. Gleba jest niezbędna z punktu widzenia zdrowia ekosystemu: oczyszcza wodę i reguluje jej przepływ, warunkuje obieg składników odżywczych i stanowi rezerwuar genów i gatunków, przez co jest fundamentem różnorodności biologicznej. Pochłaniając dwutlenek węgla, przyczynia się do spowolnienia zmiany klimatu oraz łagodzenia jej skutków. Jako skarbnica śladów naszej przeszłości, stanowi ważny element dziedzictwa kulturowego.

Pomimo tego, gleba jest przedmiotem ciągłych, często sprzecznych ze sobą roszczeń i presji ze strony społeczeństwa. Zagraża to jej zdolności świadczenia usług ekosystemowych w zakresie produkcji żywności, zapewniania zasobów różnorodności biologicznej oraz regulacji przepływu gazów, wody i składników odżywczych. Obserwowane zjawiska uszczelniania gleby, erozji, spadku zawartości materii organicznej i zanieczyszczenia sprawiają, że gleba staje się mniej odporna na zmiany, na które jest nieustannie narażona.

Jeżeli wziąć za punkt odniesienia długość życia człowieka, glebę można uznać za zasób nieodnawialny. Aby móc z niej korzystać, musimy, jako społeczeństwo, zarządzać nią w sposób zrównoważony. Choć tak wiele obszarów działalności człowieka jest uzależnione od gleby, nie dotyczą jej bezpośrednio żadne przepisy prawa unijnego. Do tej pory, w odróżnieniu od wody i powietrza, ochrona gleby była kwestią podejmowaną pośrednio lub w ramach polityk sektorowych w obszarach rolnictwa i leśnictwa, energii, wody, zmiany klimatu, ochrony przyrody, odpadów i chemikaliów. Brak spójnej polityki dotyczącej gleby na szczeblu UE znajduje również odzwierciedlenie w niedoborach zharmonizowanych danych na jej temat.

W ciągu ostatnich dziesięciu lat obserwujemy jednak pewne postępy w zakresie polityki i skoordynowanych działań służących gromadzeniu danych. W Strategii tematycznej Komisji Europejskiej dotyczącej gleby  z 2006 r. podkreślono potrzebę ochrony gleby jako istotnego elementu zrównoważonego rozwoju. Na poziomie globalnym, kwestie gleby są podejmowane w ramach szerszego zagadnienia degradacji gruntów (do tej pory ograniczonego do obszarów suchych), będącego przedmiotem Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zwalczania pustynnienia . W ostatnim czasie kwestia ochrony funkcji gleby została osadzona w koncepcji neutralności degradacji gruntów  w ramach celów zrównoważonego rozwoju ( przyjętych przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych w 2015 r. Uwzględniono tam również cele związane z jakością gleby, jej zanieczyszczeniem, zarządzaniem chemikaliami i odpadami. Wdrożenie celów  zrównoważonego rozwoju może w istotny sposób przyczynić się do realizacji działań na rzecz ochrony gleby w Europie. Na szczeblu międzynarodowym i europejskim podejmuje się wysiłki służące harmonizacji i standaryzacji udostępnianych publicznie informacji na temat gleby.

EEA dokonuje ocen w zakresie użytkowania gruntów i gleby w ramach tematycznego zestawu wskaźników dotyczących gruntów i gleby (zestaw LSI). Zestaw LSI obejmuje wskaźniki odzwierciedlające zajęcia terenu, nieprzepuszczalności, zarządzania obszarami skażonymi, wilgotności gleby, erozji oraz węgla organicznego e glebie. Planuje się opracowanie wskaźników odnoszących się do fragmentacji i recyklingu gruntów. Dane dotyczące monitorowania gruntów pochodzące z programu Copernicus ułatwiają regularne aktualizacje części tych wskaźników. EEA publikuje także oceny ad hoc w odniesieniu do konkretnych zagadnień związanych z glebą, takich jak efektywność gospodarowania zasobami gleby na terenach zurbanizowanych lub zawartość składników odżywczych i metali w glebie.

EEA współpracuje z Komisją Europejską (w szczególności ze Wspólnym Centrum Badawczym (WCB) i DG ds. Środowiska), przedstawicielami Eionet z krajowych ośrodków danych na temat gleby, wykorzystania gruntów i zagospodarowania przestrzennego (National Reference Centres for Soil and National Reference Centres  for Land Use and Spatial Planning) oraz z wieloma innymi europejskimi sieciami i ekspertami. Globalnymi partnerami EEA są: Sekretariat UNCCD, Global Soil Partnership, Global Land Indicator Initiative (we współpracy z UN-Habitat) oraz Program Ochrony Środowiska Narodów Zjednoczonych.

Pracę EEA w tym obszarze tematycznym wspierają od 1996 r. europejskie centra tematyczne (European Topic Centres - ETC ); obecnie EEA współpracuje z utworzonym w 2014 r. ECT ds. systemów miejskich, gruntów i gleby (ETC/ULS). W 2007 r. dane dotyczące gleby przekazano Europejskiemu Ośrodkowi Danych na temat Gleby we Wspólnym Centrum Badawczym.


 

Powiązane treści

Powiązane wskaźniki

Progress in management of contaminated sites Progress in management of contaminated sites Local soil contamination in 2011 was estimated at 2.5 million potentially contaminated sites in the EEA-39, of which about 45 % have been identified to date. About one third of an estimated total of 342 000 contaminated sites in the EEA-39 have already been identified and about 15 % of these 342 000 sites have been remediated. However, there are substantial differences in the underlying site definitions and interpretations that are used in different countries.   Four management steps are defined for the management and control of local soil contamination, namely site identification (or preliminary studies), preliminary investigations, main site investigations, and implementation of risk reduction measures. Progress with each of these steps provides evidence that countries are identifying potentially contaminated sites, verifying if these sites are actually contaminated and implementing remediation measures where these are required. Some countries have defined targets for the different steps.   Thirty of the 39 countries surveyed maintain comprehensive inventories for contaminated sites: 24 countries have central national data inventories, while six countries, namely Belgium, Bosnia-Herzegovina, Germany, Greece, Italy and Sweden, manage their inventories at the regional level. Almost all of the inventories include information on polluting activities, potentially contaminated sites and contaminated sites.   Contaminated soil continues to be commonly managed using “traditional” techniques, e.g. excavation and off-site disposal, which accounts for about one third of management practices. In-situ and ex-situ remediation techniques for contaminated soil are applied more or less equally.   Overall, the production sectors contribute more to local soil contamination than the service sectors, while mining activities are important sources of soil contamination in some countries. In the production sector, metal industries are reported as most polluting whereas the textile, leather, wood and paper industries are minor contributors to local soil contamination. Gasoline stations are the most frequently reported sources of contamination for the service sector.   The relative importance of different contaminants is similar for both liquid and solid matrices. The most frequent contaminants are mineral oils and heavy metals. Generally, phenols and cyanides make a negligible overall contribution to total contamination.   On average, 42 % of the total expenditure on the management of contaminated sites comes from public budgets. Annual national expenditures for the management of contaminated sites are on average about EUR 10.7 per capita. This corresponds to an average of 0.041 % of the national GDP. Around 81 % of the annual national expenditures for the management of contaminated sites is spent on remediation measures, while only 15 % is spent on site investigations. It should be noted that all results derive from data provided by 27 (out of 39) countries that returned the questionnaire, and not all countries answered all questions.

Zobacz również

Geographic coverage

Albania, Armenia, Austria, Azerbaijan, Belarus, Belgium, Bosnia and Herzegovina, Bulgaria, Croatia, Cyprus, Czechia, Denmark, Estonia, Finland, France, Georgia, Germany, Greece, Hungary, Iceland, Ireland, Italy, Kazakhstan, Kosovo, Kyrgyzstan, Latvia, Liechtenstein, Lithuania, Luxembourg, Macedonia, Malta, Moldova, Monaco, Montenegro, Netherlands, Norway, Poland, Portugal, Romania, Russia, San Marino, Serbia, Slovakia, Slovenia, Spain, Sweden, Switzerland, Tajikistan, Turkey, Turkmenistan, Ukraine, United Kingdom, Uzbekistan
Prenumeraty
Zarejestruj się, aby otrzymywać nasze raporty (w formie drukowanej i/lub elektronicznej) oraz kwartalne e-biuletyny
Śledź nasze działania
 
 
 
 
 
Europejska Agencja Środowiska (EEA)
Kongens Nytorv 6
1050 Kopenhaga K
Dania
Telefon: +45 3336 7100