Kontekst polityczny

W 1999 r. europejska perspektywa rozwoju przestrzennego (ESDP) zaowocowała ukierunkowaniem europejskiej polityki na utrzymanie zrównoważonego i spójnego użytkowania terenu, poprawę konkurencyjności, zapewnienie dostępu do rynków i wiedzy, jak również bardziej rozsądnym gospodarowaniem zasobami naturalnymi i kulturalnymi. Nieco później kwestie zintegrowanego rozwoju przestrzennego podjęto w programie terytorialnym UE, którego celem jest wyzwolenie możliwości europejskich regionów oraz miast na drodze do zrównoważonego rozwoju gospodarczego i tworzenia nowych miejsc pracy.

Decyzje dotyczące planowania przestrzennego i zarządzania gruntami podejmuje się zwykle na szczeblu lokalnym lub regionalnym. Komisja Europejska ma tu również do odegrania swoją rolę. Musi zagwarantować, że państwa członkowskie uwzględniają kwestie ochrony środowiska w planach rozwoju przestrzennego. Realizuje przy tym następujące cele:

•          to analyse the wpływ proponowanej zabudowy na środowisko;
•          poprawa jakości informacji geograficznych dotyczących użytkowania terenów;
•          opracowanie i wdrożenie europejskiej strategii ochrony środowiska miejskiego;
•          usprawnienie zarządzania terenami nadbrzeżnymi oraz planowania i użytkowania europejskich stref przybrzeżnych.

Gospodarka europejska jest zależna od zasobów naturalnych, w tym surowców i przestrzeni (zasobów gruntów). W unijnej strategii tematycznej w sprawie zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych traktuje się przestrzeń jako zasób. Takie ujęcie ma zastosowanie to obszarów lądowych i morskich niezbędnych do realizacji celów wytwórczych (np. produkcji minerałów, drewna i żywności) oraz różnorodnej działalności społeczno-gospodarczej. Często te zastosowania konkurują o te same zasoby terytorialne.

Działania w kierunku zmiany praktyk związanych z użytkowaniem gruntów i ograniczenia rozproszonego zanieczyszczenia powietrza i wody obejmują: zintegrowane zarządzanie dorzeczami oraz, w szczególności dyrektywę w sprawie azotanów. Zagadnienia powodzi wywoływanych budową nieprzepuszczalnych przestrzeni (np. budynków i dróg) oraz skrajnymi warunkami pogodowymi podejmuje nowa europejska dyrektywa w sprawie powodzi. Przekrojowy charakter problemu użytkowania gruntów uwypukla również unijna polityka rozwoju obszarów wiejskich oraz polityka regionalna.

Protokół z Kioto sporządzony do Konwencji UNFCCC wspiera, między innymi, praktyki, które prowadzą do ograniczenia emisji metanu i podtlenku węgla na terenach rolnych. Unijna polityka przystosowania do zmian klimatu bezpośrednio odnosi się do bieżących i przyszłych praktyk dotyczących użytkowania gruntów oraz do sektorów gospodarczych, których działalność od tego zależy.