Zanieczyszczenie powietrza

Zanieczyszczenie powietrza jest problemem lokalnym, paneuropejskim oraz dotyczącym całej półkuli. Czynniki zanieczyszczenia powietrza uwalniane w jednym kraju mogą być przenoszone w atmosferze, przyczyniając się lub prowadząc do pogorszenia jakości powietrza w innych krajach.

Cząstki stałe i ozon przygruntowy są obecnie powszechnie uznawane za dwa zanieczyszczenia, które mają największy wpływ na zdrowie człowieka. Długotrwała i maksymalna ekspozycja na te zanieczyszczenia wywołuje skutki o różnym natężeniu, od uszkodzenia układu oddechowego po przedwczesną śmierć. W ostatnich latach nawet do 40% ludności miast w Europie mogło być narażone na stężenia gruboziarnistych cząstek stałych (PM₁₀) w otaczającym powietrzu, przekraczające unijny limit ustanowiony w celu ochrony zdrowia człowieka. Do 50% ludności mieszkającej na obszarach miast było narażone na poziomy ozonu przekraczające unijną wartość docelową. Szacuje się, że drobne cząstki stałe (PM_2.5) w powietrzu skracają średnie trwanie życia w UE o ponad osiem miesięcy.

Zanieczyszczenie powietrza jest szkodliwe dla naszego zdrowia. Skraca średnie trwanie życia człowieka średnio o ponad osiem miesięcy oraz o ponad dwa lata w najbardziej zanieczyszczonych miastach i regionach. Państwa członkowskie muszą szybko spełnić unijne normy jakości powietrza oraz ograniczyć emisję zanieczyszczeń powietrza

– stwierdza Janez Potočnik, komisarz UE ds. środowiska.

Zanieczyszczenie powietrza szkodzi również naszemu środowisku.

• Zakwaszenie zostało znacznie ograniczone w latach 1990-2010 we wrażliwych ekosystemach Europy, które były narażone na opady kwaśnego deszczu zawierającego nadmierne ilości związków siarki i azotu.

• W przypadku eutrofizacji, która jest problemem środowiskowym polegającym na nadmiernym wzbogacaniu się ekosystemów w substancje biogenne, odnotowano mniejsze postępy. Obszar wrażliwych ekosystemów dotkniętych nadmiarem azotu atmosferycznego zmniejszył się tylko nieznacznie w latach 1990-2010.

• Ekspozycja na wysokie stężenia ozonu powoduje straty w zbiorach. Uprawy rolne są w większości narażone na poziomy ozonu, które przekraczają długoterminowy cel UE zakładający ochronę roślinności. Dotyczy to w szczególności znacznej części obszarów rolnych, zwłaszcza w południowej, środkowej i wschodniej Europie.

Jakość powietrza w Europie nie zawsze ulegała poprawie wraz z ogólnym spadkiem antropogenicznych (spowodowanych przez człowieka) emisji zanieczyszczeń powietrza. Przyczyny takiego stanu rzeczy są złożone:

• nie zawsze istnieje wyraźny związek między spadkiem emisji i stężeniem zanieczyszczeń powietrza obserwowanych w powietrzu;
• zwiększa się udział przemieszczania się zanieczyszczeń powietrza na duże odległości z innych krajów półkuli północnej do Europy.

Dlatego też nadal konieczne są działania ukierunkowane na ograniczenie emisji w celu ochrony zdrowia człowieka i środowiska w Europie.

Źródła zanieczyszczenia powietrza

Istnieją różne źródła zanieczyszczenia powietrza zarówno antropogeniczne, jak i naturalnego pochodzenia:

• spalanie paliw kopalnych przy generowaniu energii elektrycznej, w transporcie, przemyśle i gospodarstwach domowych;
• procesy przemysłowe i używanie rozpuszczalników, na przykład w sektorze chemicznym i mineralnym;
• rolnictwo;
• przerób odpadów;
• erupcje wulkaniczne, pył przenoszony przez wiatr, rozpryskiwanie soli morskiej oraz emisje lotnych związków organicznych z roślin są przykładami naturalnych źródeł emisji.

Polityka Unii Europejskiej

Długoterminowy cel UE polega na osiągnięciu poziomów jakości powietrza, które nie wywierają niedopuszczalnego wpływu na zdrowie człowieka i środowisko oraz nie stanowią dla nich zagrożenia. Unia Europejska działa na wielu szczeblach w celu ograniczenia ekspozycji na zanieczyszczenie powietrza: poprzez prawodawstwo; współpracę z sektorami odpowiedzialnymi za zanieczyszczenie powietrza, jak również z międzynarodowymi, krajowymi i regionalnymi organami i organizacjami pozarządowymi; oraz badania. Polityka UE ma na celu zmniejszenie ekspozycji na zanieczyszczenie powietrza poprzez ograniczenie emisji oraz wyznaczenie limitów i wartości docelowych dla jakości powietrza.

Dowiedz się więcej na temat europejskiej polityki w zakresie zanieczyszczenia powietrza

Działania EAŚ

Europejska Agencja Środowiska (EAŚ) jest centrum danych Unii Europejskiej dotyczących zanieczyszczenia powietrza; wspiera wdrażanie prawodawstwa UE związanego z emisją zanieczyszczeń powietrza oraz jakością powietrza. EAŚ wnosi również wkład w ocenę unijnej polityki w zakresie zanieczyszczenia powietrza oraz w opracowywanie długoterminowych strategii służących poprawie jakości powietrza w Europie.

Działalność EAŚ skupia się na:

• udostępnieniu ogółowi społeczeństwa szeregu danych na temat zanieczyszczenia powietrza,
• dokumentowaniu i ocenie tendencji w zakresie zanieczyszczenia powietrza oraz powiązanych strategii i środków w Europie, oraz
• badaniu skutków ubocznych i synergii między zanieczyszczeniem powietrza i strategiami w różnych obszarach, takich jak zmiana klimatu, energetyka, transport oraz przemysł.

Dowiedz się więcej na temat działalności EAŚ

Przydatne linki

EAŚ opublikowała zbiór linków dotyczących zanieczyszczenia powietrza.