Narzędzia osobiste

Powiadomienia
Otrzymuj powiadomienia o nowych raportach i produktach. Częstotliwość: 3–4 e-maile na miesiąc
Prenumeraty
Zarejestruj się, aby otrzymywać nasze raporty (w formie drukowanej i/lub elektronicznej) oraz kwartalne e-biuletyny
Śledź nasze działania
Ikona Twittera Twitter
Facebook ikona Facebook
Ikona YouTube Kanał YouTube
Logo RSS Kanał RSS
Więcej

Write to us Write to us

For the public:


For media and journalists:

Contact EEA staff
Contact the web team
FAQ

Call us Call us

Reception:

Phone: (+45) 33 36 71 00
Fax: (+45) 33 36 71 99


następne
poprzednie
pozycje

Przejdź do zawartości. | Przejdź do nawigacji

Sound and independent information
on the environment

Jesteś w: Start / Sygnały EEA – Z każdym oddechem / Sygnały 2013 / Artykuły / Powiązania między nauką, polityką i społeczeństwem

Powiązania między nauką, polityką i społeczeństwem

Zmień język:
Atmosfera, typy pogody i sezonowe zmiany pogody od dawna fascynują i są przedmiotem obserwacji. W IV w. przed naszą erą wielki filozof Arystoteles napisał traktat Meteorologia, w którym zawarł swoje uwagi nie tylko na temat typów pogody, ale również na temat nauk o ziemi ogółem. Do XVII w. powietrze symbolizowało „nicość”. Zakładano, że powietrze nie ma ciężaru, dopóki Galileusz nie dowiódł naukowo, że jest inaczej.
ImaginAIR: Wiatry zmian

ImaginAIR: Wiatry zmian  Image © Tamas Parkanyi

Od wybuchu rewolucji przemysłowej działalność człowieka wywiera coraz większy wpływ na ekosystem Ziemi. Zanieczyszczenie powietrza jest jedną z konsekwencji tego stanu rzeczy. …

Tamas Parkanyi, Węgry (ImaginAIR)

Obecnie mamy znacznie bardziej kompleksową wiedzę na temat naszej atmosfery i znacznie lepiej ją rozumiemy. Możemy budować stacje, aby monitorować jakość powietrza, i w ciągu kilku minut możemy poznać skład chemiczny powietrza w tych miejscach oraz dowiedzieć się, jakie są tendencje długoterminowe. Mamy również znacznie jaśniejszy obraz źródeł zanieczyszczenia powietrza wpływających na Europę. Możemy oszacować ilość zanieczyszczeń uwalnianych do atmosfery przez poszczególne zakłady przemysłowe. Umiemy przewidywać i monitorować ruchy powietrza oraz zapewniać bezpośredni i bezpłatny dostęp do tych informacji. Od czasów Arystotelesa zdecydowanie zmieniło się nasze rozumienie atmosfery i zachodzących w niej interakcji chemicznych.

Atmosfera jest złożona i dynamiczna. Powietrze krąży wokół Ziemi, podobnie jak zawarte w nim zanieczyszczenia. Emisje ze spalin samochodowych na obszarach miejskich, pożary lasów, amoniak emitowany przez rolnictwo, elektrownie węglowe na całej planecie, a nawet erupcje wulkanów wywierają wpływ na jakość powietrza, którym oddychamy. W niektórych przypadkach źródła zanieczyszczeń znajdują się tysiące kilometrów od miejsca powstania szkody.

Wiemy również, że zła jakość powietrza może mieć dramatyczny wpływ na nasze zdrowie i dobre samopoczucie, jak również na środowisko naturalne. Zanieczyszczenie powietrza może wywołać choroby układu oddechowego i przyczynić się do pogorszenia stanu chorych, może powodować zniszczenie lasów, zakwaszenie gleb i wód, zmniejszenie plonów oraz korozję budynków. Ponadto wiele zanieczyszczeń powietrza przyczynia się do zmiany klimatu, a sama zmiana klimatu wpłynie w przyszłości na jakość powietrza.

Corn

(c) Gülçin Karadeniz

Dzięki podejmowanym strategiom jakość powietrza poprawia się, ale…

W wyniku coraz większej liczby dowodów naukowych, żądań ze strony opinii publicznej oraz szeregu wprowadzonych przepisów prawnych, jakość powietrza w Europie uległa znacznej poprawie w ciągu ostatnich 60 lat. Wyraźnie zmniejszyły się stężenia wielu zanieczyszczeń powietrza, m.in. dwutlenku siarki, tlenku węgla i benzenu. Stężenia ołowiu gwałtownie spadły do poziomu poniżej limitów określonych w przepisach.

Pomimo tych osiągnięć Europa nadal nie osiągnęła jednak jakości powietrza, którą  przewidziano w prawie unijnym i której oczekują obywatele. Dwa najważniejsze zanieczyszczenia w dzisiejszej Europie to pył zawieszony i ozon, które stwarzają poważne zagrożenia dla zdrowia człowieka i dla środowiska.

Obowiązujące przepisy i środki dotyczące jakości powietrza są ukierunkowane na określone sektory, procesy, paliwa i zanieczyszczenia. Niektóre z tych przepisów i środków wprowadzają limity ilości zanieczyszczeń, jakie państwa mogą uwalniać do atmosfery. Inne środki mają na celu ograniczenie narażenia ludności na niezdrowe poziomy zanieczyszczeń poprzez zmniejszenie wysokich stężeń, tj. ilości określonego zanieczyszczenia w powietrzu w określonym miejscu i czasie.

Wiele państw UE nie zdołało osiągnąć limitów emisji dla jednego lub kilku zanieczyszczeń powietrza (w szczególności tlenków azotu) objętych przepisami. Stężenia zanieczyszczeń również stanowią wyzwanie. Wiele obszarów miejskich zmaga się ze stężeniami  pyłu zawieszonego, dwutlenku azotu oraz ozonu w warstwie przyziemnej przekraczającymi limity określone w przepisach.

Potrzebna jest dalsza poprawa

Jak wynika z niedawno przeprowadzonych badań opinii publicznej, społeczeństwo europejskie jest wyraźnie zaniepokojone jakością powietrza. Prawie jedna piąta Europejczyków twierdzi, że ma problemy z układem oddechowym, przy czym nie wszystkie te problemy muszą być powiązane ze złą jakością powietrza. Czterech na pięciu Europejczyków uważa, że UE powinna zaproponować dodatkowe środki, aby rozwiązać problem jakości powietrza w Europie.

Ponadto trzy piąte Europejczyków twierdzi, że nie otrzymuje wystarczających informacji na temat jakości powietrza w swoim państwie. Mimo znacznej poprawy w ostatnich dziesięcioleciach, zaledwie mniej niż 20% Europejczyków sądzi, że jakość powietrza w Europie uległa poprawie. Ponad połowa Europejczyków uważa wręcz, że jakość powietrza pogorszyła się w ciągu ostatnich 10 lat.

Przekazywanie informacji na temat kwestii związanych z jakością powietrza ma zasadnicze znaczenie. Może nie tylko zwiększyć naszą wiedzę na temat jakości powietrza w dzisiejszej Europie, ale również pomóc zmniejszyć skutki narażenia na wysokie poziomy zanieczyszczenia powietrza. Dla niektórych osób, które mają w rodzinie chorych cierpiących na choroby układu oddechowego lub układu krążenia, znajomość poziomów zanieczyszczenia powietrza w ich mieście lub dostęp do rzetelnych i aktualnych informacji może być jednym z codziennych priorytetów.

People on the street

(c) Valerie Potapova | Shutterstock

Potencjalne korzyści podjęcia działań są znaczne

W tym roku Unia Europejska rozpocznie prace na kształtem przyszłej unijnej polityki dotyczącej powietrza. Nie jest to łatwe zadanie. Z jednej strony konieczne jest ograniczenie skutków zanieczyszczenia powietrza dla zdrowia publicznego i dla środowiska. Szacunkowe koszty takich skutków są zaskakująco wysokie.

Z drugiej strony nie istnieje łatwe i szybkie rozwiązanie problemu jakości powietrza w Europie. Poprawa jakości powietrza wymaga zajęcia się wieloma różnymi zanieczyszczeniami z różnych źródeł w długim okresie. Ponadto konieczne jest bardziej strukturalne przestawienie naszej gospodarki na bardziej ekologiczne wzorce konsumpcji i produkcji.

Nauka dowodzi, że nawet bardzo mała poprawa jakości powietrza, w szczególności na gęsto zaludnionych obszarach, przynosi korzyści dla zdrowia oraz oszczędności dla gospodarki. Korzyści te obejmują: lepszą jakość życia dla osób, które cierpią na schorzenia związane z zanieczyszczeniem, większą wydajność ze względu na mniejszą liczbę zwolnień lekarskich oraz niższe koszty opieki medycznej dla społeczeństwa.

Nauka pokazuje nam również, że walka z zanieczyszczeniem powietrza może przynieść liczne korzyści. Na przykład niektóre gazy cieplarniane stanowią również powszechne zanieczyszczenia powietrza. Zapewnienie wzajemnych korzyści wynikających z polityki dotyczącej klimatu i powietrza może pomóc w walce ze zmianą klimatu, a jednocześnie przyczynić się do poprawy jakości powietrza.

Poprawa wdrażania przepisów dotyczących powietrza stanowi kolejną okazję do poprawy jakości powietrza. W wielu przypadkach to władze lokalne i regionalne wprowadzają strategie w życie i stawiają czoła bieżącym wyzwaniom, które wynikają ze złej jakości powietrza. Są one często tym organem publicznym, który jest najbliżej osób dotkniętych zanieczyszczeniem powietrza. Władze lokalne mają dostęp do mnóstwa informacji oraz konkretnych rozwiązań problemu zanieczyszczenia powietrza na ich obszarze. Nawiązanie współpracy między tymi organami lokalnymi w celu wymiany informacji na temat wyzwań, pomysłów i rozwiązań ma zasadnicze znaczenie. Dzięki temu zdobędą one nowe narzędzia służące osiągnięciu celów określonych w przepisach, lepszemu informowaniu obywateli, a wreszcie zmniejszeniu wpływu zanieczyszczenia powietrza na zdrowie.

Stoimy obecnie przed wyzwaniem, w jaki sposób kontynuować przekładanie naszej coraz większej wiedzy na temat powietrza na lepszą politykę i korzyści dla zdrowia. Jakie działania możemy podjąć, aby ograniczyć wpływ zanieczyszczenia powietrzna na nasze zdrowie i środowisko? Które z dostępnych wariantów są najlepsze? I jak to osiągnąć?

Właśnie w takich momentach naukowcy, decydenci oraz obywatele muszą współpracować nad rozwiązaniem tych kwestii, aby umożliwić dalszą poprawę jakości powietrza w Europie.

Prof. Jacqueline McGlade
Dyrektor Wykonawczy

Geographical coverage

[+] Show Map

w kategorii: ,

Uwagi

Europejska Agencja Środowiska (EEA)
Kongens Nytorv 6
1050 Kopenhaga K
Dania
Telefon: +45 3336 7100