Narzędzia osobiste

Powiadomienia
Otrzymuj powiadomienia o nowych raportach i produktach. Częstotliwość: 3–4 e-maile na miesiąc
Prenumeraty
Zarejestruj się, aby otrzymywać nasze raporty (w formie drukowanej i/lub elektronicznej) oraz kwartalne e-biuletyny
Śledź nasze działania
Ikona Twittera Twitter
Facebook ikona Facebook
Ikona YouTube Kanał YouTube
Logo RSS Kanał RSS
Więcej

Write to us Write to us

For the public:


For media and journalists:

Contact EEA staff
Contact the web team
FAQ

Call us Call us

Reception:

Phone: (+45) 33 36 71 00
Fax: (+45) 33 36 71 99


następne
poprzednie
pozycje

Przejdź do zawartości. | Przejdź do nawigacji

Sound and independent information
on the environment

Jesteś w: Start / Sygnały EEA – Z każdym oddechem / Sygnały 2012 / Artykuły / Droga do globalnego zrównoważonego rozwoju

Droga do globalnego zrównoważonego rozwoju

Zmień język:
Cztery dziesięciolecia zarządzania środowiskiem przyczyniły się do powstania instytucji, które pozwalają lepiej zrozumieć i rozwiązywać problemy dotyczące środowiska. Dwadzieścia lat po Szczycie Ziemi w 1992 r. światowi przywódcy ponownie spotykają się w Rio de Janeiro, aby odnowić globalne zobowiązanie na rzecz gospodarki ekologicznej i podnieść jakość zarządzania na szczeblu światowym.
India

India  Image © Thinkstock

Pierwsze spotkanie społeczności międzynarodowej, którego celem było wspólne rozważenie światowych potrzeb w zakresie środowiska i w zakresie rozwoju, miało miejsce podczas Konferencji Narodów Zjednoczonych w sprawie środowiska człowieka (Sztokholm 1972). Program Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (UNEP), który w 2012 r. obchodzi 40. rocznicę swojego istnienia, został ustanowiony po tej konferencji, podobnie jak ministerstwa środowiska, które powstały w wielu krajach na całym świecie.

Dla wielu osób wyrażenie „zrównoważony rozwój” ma różne znaczenia. Jednak w jednej z przełomowych definicji z 1987 r. został określony jako „rozwój, w którym potrzeby obecnego pokolenia mogą być zaspokojone bez umniejszania szans przyszłych pokoleń na zaspokojenie ich własnych potrzeb” (raport Komisji Brundtland „Nasza wspólna przyszłość”). Potrzeby te nie ograniczają się tylko do interesów ekonomicznych, ale obejmują również zasadnicze kwestie dotyczące środowiska i społeczne, które są podstawą ogólnego dobrobytu.

W czerwcu 1992 r. decydenci ze 172 krajów spotkali się w Rio de Janeiro na Konferencji Narodów Zjednoczonych w sprawie środowiska i rozwoju. Ich przesłanie było jednoznaczne: „tylko zmiana naszego nastawienia i zachowania doprowadzi do koniecznych zmian”. Szczyt z 1992 r. był punktem zwrotnym, który na stałe wprowadził kwestie środowiska i rozwoju na arenę publiczną.

„Szczyt Ziemi” położył podwaliny pod wiele istotnych porozumień międzynarodowych dotyczących środowiska, takich jak:

  • Agenda 21 — plan działań na rzecz zrównoważonego rozwoju;
  • Deklaracja z Rio w sprawie środowiska i rozwoju;
  • Stanowisko w sprawie zasad leśnych;
  • Ramowa konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu;
  • Konwencja Narodów Zjednoczonych o różnorodności biologicznej;
  • Konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zwalczania pustynnienia.


Dokładnie dwadzieścia lat po historycznym szczycie w Rio przedstawiciele świata spotykają się ponownie w celu omówienia sytuacji i podjęcia decyzji w sprawie dalszych działań. Szczyt Ziemi w 2012 r. będzie czwartym tego rodzaju szczytem i jest kolejnym kamieniem milowym w międzynarodowych dążeniach do osiągnięcia zrównoważonego rozwoju. Kwestie gospodarki ekologicznej i globalnego zarządzania środowiskiem są wiodącymi punktami porządku obrad.

„Przemawiam w imieniu ponad połowy mieszkańców świata. Stanowimy milczącą większość. Przyznaliście nam miejsce w tej sali, ale nasze interesy nie są przedmiotem obrad. Co jest potrzebne, aby brać udział w tej grze? Lobbyści? Wpływy wielkich korporacji? Pieniądze? Prowadziliście negocjacje przez całe moje życie. W tym czasie nie udało wam się dotrzymać zobowiązań ani zrealizować celów, za to złamaliście obietnice”.

Anjali Appadurai, student College of the Atlantic, przemawiający w imieniu młodzieżowych organizacji pozarządowych w dniu 9 grudnia 2011 r. w Durbanie w RPA
Ostatni dzień Konferencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu

Nie ma szybkiej i łatwej drogi do zrównoważonego rozwoju. Zmiana podejścia wymaga wspólnego wysiłku ze strony decydentów, przedsiębiorców i obywateli. Niekiedy decydenci muszą wprowadzać zachęty w celu promowania innowacji lub wspierania przedsiębiorstw przyjaznych dla środowiska.

W innych przypadkach konsumenci mogą być zmuszeni do ponoszenia dodatkowych kosztów wynikających z bardziej zrównoważonych procesów produkcyjnych. Mogą też podnieść wymagania wobec producentów towarów swoich ulubionych marek lub wybierać produkty powstałe w sposób bardziej zgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju. Przedsiębiorstwa mogą zostać zmuszone do opracowania czystych procesów produkcyjnych i eksportowania ich na cały świat.

Złożone problemy, złożone rozwiązania

Złożony charakter globalnych struktur decyzyjnych odzwierciedla złożony charakter kwestii dotyczących środowiska. Trudno jest osiągnąć właściwy stan równowagi między przepisami, inicjatywami podejmowanymi przez sektor prywatny i wyborami konsumentów. Równie trudno jest ustalić „właściwy poziom” docelowy, którego zakres może sięgać od lokalnego do globalnego.

Polityka dotycząca środowiska jest bardziej skuteczna, jeżeli decyzje w jej ramach są podejmowane i realizowane w różnej skali, a „właściwy poziom” zmienia się w zależności od kwestii. Rozważmy gospodarkę wodną. Woda słodka jest zasobem lokalnym, który podlega presjom globalnym.

Copyright: Thinkstock

Na przykład w Holandii gospodarkę wodną prowadzą władze lokalne, ale podlega ona przepisom krajowym i europejskim. W ramach prowadzonej w kraju gospodarki wodnej nie wystarczy skupienie się na kwestiach lokalnych i sytuacji w krajach położonych w górnym biegu rzek. Oczekuje się, że globalne ocieplenie przyczyni się do podniesienia poziomu mórz, co dla holenderskich zarządów gospodarki wodnej oznacza konieczność rozpoczęcia odpowiedniego procesu planowania.

Powodem ustanowienia większości istniejących światowych strategii działań i instytucji, w tym UNEP, były niepowodzenia w eliminowaniu problemów na szczeblu lokalnym lub krajowym oraz oczekiwanie, że koordynacja na szczeblu światowym lub międzynarodowym pozwoli uzyskać lepsze wyniki. Program UNEP powstał w następstwie Konferencji sztokholmskiej, gdyż jej uczestnicy uzgodnili, że niektórymi kwestiami dotyczącymi środowiska bardziej skutecznie można zajmować się na szczeblu globalnym.

Potrzeba odnowienia zobowiązania

Copyright: ShutterstockObecnie światowy handel umożliwia wielu z nas delektowanie się przez cały rok pomidorami i bananami, a także produktami zawierającymi składniki pochodzące z całego świata. Tego rodzaju związki są źródłem licznych korzyści, ale mogą też powodować zagrożenia. Zanieczyszczenie powodowane przez innych może trafić na nasze podwórko. Nie możemy więc ignorować kwestii naszej odpowiedzialności za ochronę globalnego środowiska.

Jednym z osiągnięć Szczytu Ziemi w Rio w 1992 r. była Konwencja ramowa Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC). Ma ona na celu ustabilizowanie poziomu emisji gazów cieplarnianych, które przyczyniają się do zmian klimatu. Sukces wielu porozumień międzynarodowych, takich jak UNFCCC, zależy od zaangażowania uczestniczących w nich stron. Niestety zaangażowanie ze strony jedynie ograniczonej liczby krajów prawdopodobnie okaże się niewystarczające do celów ochrony środowiska, nawet w przypadku pełnego wdrożenia przez te kraje zasad ekologicznej gospodarki.

Tegoroczny szczyt stwarza możliwość odnowienia globalnego zobowiązania do zrównoważonego rozwoju. My wszyscy – jako obywatele, konsumenci, naukowcy, liderzy biznesu, decydenci — musimy przyjąć odpowiedzialność zarówno za nasze działania, jak i ich zaniechanie.

Fragment Deklaracji z Rio w sprawie środowiska i rozwoju

Konferencja Narodów Zjednoczonych w sprawie środowiska i rozwoju, 3–14 czerwca 1992 r., Rio de Janeiro, Brazylia

  • Zasada nr 1: Ludzie stanowią centrum zainteresowania w procesie trwałego i zrównoważonego rozwoju. Mają prawo do zdrowego oraz twórczego życia w harmonii z przyrodą.
  • Zasada nr 2: Państwa na podstawie Karty Narodów Zjednoczonych i prawa międzynarodowego mają suwerenne prawo do korzystania ze swoich zasobów naturalnych, stosownie do ich własnej polityki dotyczącej środowiska i rozwoju, oraz są odpowiedzialne za zapewnienie, że działalność prowadzona zgodnie z ich prawem lub pod ich kontrolą nie spowoduje zniszczeń środowiska naturalnego innych państw lub obszarów, znajdujących się poza zasięgiem wewnętrznych uregulowań prawnych państw prowadzących daną działalność.
  • Zasada nr 3: Prawo do rozwoju musi być egzekwowane tak, aby sprawiedliwie uwzględniać rozwojowe i dotyczące środowiska potrzeby obecnych i przyszłych pokoleń.
  • Zasada nr 4: Do osiągnięcia trwałego i zrównoważonego rozwoju konieczne jest, aby ochrona środowiska stanowiła nierozłączną część procesów rozwojowych i nie była rozpatrywana oddzielnie od nich.
  • Zasada nr 5: Wszystkie państwa i wszyscy ludzie powinni współpracować przy realizacji zasadniczego zadania, jakim jest wykorzenienie ubóstwa — co jest niezbędne do zapewnienia trwałego i zrównoważonego rozwoju oraz do zmniejszenia różnic w poziomie życia i lepszego zaspokojenia potrzeb większości ludzi na świecie.

Więcej informacji

Geographical coverage

[+] Show Map

w kategorii:

Uwagi

Europejska Agencja Środowiska (EEA)
Kongens Nytorv 6
1050 Kopenhaga K
Dania
Telefon: +45 3336 7100