Narzędzia osobiste

następne
poprzednie
pozycje

Przejdź do zawartości. | Przejdź do nawigacji

Sound and independent information
on the environment

Jesteś w: Start / Sygnały EEA – Jakość naszego życia a środowisko / Sygnały 2011 / Artykuły / Życie w świecie wzaje mnyc h zależności

Życie w świecie wzaje mnyc h zależności

Zmień język:
„… sam ciężar połączonych aspiracji i stylu życia 500 milionów Europejczyków jest po prostu zbyt wielki. Nie licząc uzasadnionych dążeń pozostałych wielu miliardów mieszkańców naszej planety do takiego samego stylu życia… Musimy zmienić sposób zachowania europejskich konsumentów. Zająć się ich świadomością i wpływać na ich nawyki”. Janez Potočnik, unijny komisarz ds. środowiska (marzec 2010 r.).

 Image © EEA/John McConnico

Pięć lat temu Bisie było dżunglą. Położone na terytorium Wailikale we wschodnim Kongu jest obecnie zatłoczonym miastem powstałym w wyniku odkrycia kasyterytu, związku pochodnego cyny, który jest głównym składnikiem obwodów elektrycznych wielu nowoczesnych urządzeń. Jest obecny w telefonach komórkowych, laptopach, aparatach cyfrowych i konsolach do gier.

Kasyteryt jest powszechnie poszukiwany, a więc bardzo cenny. Popyt na urządzenia elektroniczne spowodował gwałtowny wzrost cen rudy cyny. Według danych Financial Times na Londyńskiej Giełdzie Metali ceny wzrosły od około 5 000 USD za tonę w 2003 r. do ponad 26 000 USD za tonę w 2010 r.

Obecnie obserwuje się ogromny popyt na szereg zasobów naturalnych znajdujących się w lasach i dżunglach Konga. Mimo to kraj ten jest nadal wyjątkowo ubogi. W ciągu ostatnich 15 lat we wschodnim Kongu w wyniku wojny między kilkoma grupami zbrojnymi zmarło ponad 5 milionów osób. Ocenia się, że co najmniej 300 000 kobiet padło ofiarą gwałtów.

Tego rodzaju wydarzenia już wcześniej miały miejsce w Kongu, które zostało skolonizowane nieco ponad sto lat temu przez króla Belgii Leopolda II. Dzięki sprzedaży kauczuku pochodzącego z Konga stał się on jednym z najbogatszych ludzi na świecie. Był to okres industrializacji, w którym szybko rozwijający się przemysł motoryzacyjny był zależny od kauczuku.

Długofalowe zapotrzebowanie na zasoby naturalne, które pozwolą nas wyżywić i odziać, zapewnić dach nad głową oraz transport i rozrywkę, wzrasta, podczas gdy zasoby niektórych surowców osiągają krytycznie niski poziom.

Naturalne systemy mają również zaspokajać nowe potrzeby, związane m.in. z chemikaliami pozyskiwanymi z roślin czy biomasą, która ma zastąpić paliwa kopalne. Wzrastające zapotrzebowanie na zasoby, które się kurczą, wskazuje na poważne zagrożenia dla rozwoju Europy.

„Jako obywatele świata wszyscy mamy związek z przemocą, jaka występuje w Kongu. Wydobywanie minerałów stanowiących podłoże konfliktu i podtrzymujących go łączy nas wszystkich”.

Margot Wallström, specjalny przedstawiciel sekretarza generalnego ONZ ds. przemocy seksualnej podczas konfliktów.

Rozwój dla każdego

„Deklaracja Milenijna z 2000 r. była kamieniem milowym we współpracy międzynarodowej, poprzez inspirowanie działań na rzecz rozwoju, które poprawiły jakość życia setek milionów ludzi na całym świecie. Osiem milenijnych celów rozwoju określa zasady postępowania całej społeczności międzynarodowej dla wspólnej pracy na rzecz osiągnięcia wspólnego celu.

Cele są możliwe do osiągnięcia, ale poprawa jakości życia ubogich postępuje o wiele za wolno, a niektóre z trudem wywalczone zdobycze padają ofiarą kryzysów klimatycznych, żywnościowych i gospodarczych.

Świat dysponuje zasobami i wiedzą, które nawet najbiedniejszym krajom i krajom dotkniętym chorobami, izolacją geograficzną lub konfliktami wewnętrznymi pozwalają zapewnić osiągnięcie tych celów. Ich osiągnięcie jest sprawą każdego z nas. Niepowodzenie w tej dziedzinie mogłoby spowodować wzrost liczby zagrożeń występujących na świecie – od zaburzenia stabilizacji poprzez epidemie po degradację środowiska. Natomiast osiągnięcie tych celów skieruje nas na właściwą drogę, która prowadzi do bardziej stabilnego, sprawiedliwego i bezpiecznego świata.

Miliardy ludzi liczą na to, że społeczność międzynarodowa zrealizuje wizję ujętą w Deklaracji Milenijnej. Dotrzymajmy tej obietnicy”.

Ban Ki-moon, Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych w raporcie „The Millennium Development Goals Report 2010” (Raport w sprawie milenijnych celów rozwoju 2010) (ONZ, 2010)

Europa a nowa równowaga sił

W miarę upływu czasu dostrzegamy, że w XXI wieku coraz większa liczba głównych czynników rozwoju pozostaje poza wpływem i kontrolą Europy. Fakt ten ma określone skutki pod względem dostępu do zasobów.

W skali globalnej dostrzegamy wyraźną niepewność, co do podaży i dostępu do zasadniczych zasobów naturalnych: żywności, wody i paliw. W nadchodzących dziesięcioleciach zapotrzebowaniu Europy na zasoby może dorównać popyt ze strony Chin, Indii, Brazylii i innych krajów, co dodatkowo zwiększy presję na środowisko.

Faktycznie niektóre spośród rozwijających się krajów biorą udział w wyścigu o dorównanie Europie pod względem aktywności gospodarczej: ich liczba ludności, poziom konsumpcji i możliwości wytwórcze potencjalnie mogą nas przytłoczyć. Ich uzasadnione dążenie do rozwoju gospodarczego i społecznego przyczyni się do zwiększonej eksploatacji globalnych zasobów surowców. Szczególnie Chiny okazały się mistrzem w zapewnianiu sobie dostępu do surowców pochodzących z wielu krajów i regionów.

Liczba ludności wzrasta, trwa postęp technologiczny, a pozarządowe podmioty prywatne, takie jak przedsiębiorstwa międzynarodowe, rosną w siłę. Ze względu na słabość międzynarodowych mechanizmów zarządzania zagrożona jest globalna zasada „wolnego dostępu dla wszystkich” w zakresie zapewnienia i uzyskania dostępu do zasobów naturalnych.

Globalizacja: ramy rozwoju ludzkości

Ze względu na swój charakter globalizacja stwarza szanse i zapewnia struktury umożliwiające uzyskanie innych rozwiązań. Istnieją zalążki skutecznego i sprawiedliwego globalnego zarządzania kwestiami o krytycznym znaczeniu dla nas wszystkich.

Milenijne cele rozwoju opracowane przez Organizację Narodów Zjednoczonych są jednym z przykładów globalnego procesu politycznego dążącego do sprawiedliwego i zrównoważonego rozwoju ludzkości.

W ubiegłym roku odnotowano postęp w międzynarodowych rozmowach dotyczących klimatu. W ramach porozumienia z Cancún, podpisanego w grudniu 2010 r., po raz pierwszy w dokumencie Organizacji Narodów Zjednoczonych uznano konieczność utrzymania globalnego ocieplenia na poziomie poniżej 2°C w porównaniu z temperaturą panującą w erze przedindustrialnej.

W porozumieniu potwierdzono, że do 2020 r. kraje rozwinięte, których działalność przemysłowa i ślad ekologiczny zapoczątkowały zmianę klimatu wywołaną działalnością człowieka, co roku przeznaczą na rzecz krajów rozwijających się kwotę 100 miliardów USD na finansowanie działań związanych ze zmianą klimatu. Ponadto ustanowiono Zielony Fundusz Klimatyczny (Green Climate Fund), przez który przepływać będzie większość środków finansowych.

Innowacyjne projekty, takie jak tzw. mechanizm REDD+, umożliwiają prowadzenie w krajach rozwijających się działań mających na celu ograniczenie emisji pochodzących z wylesiania i degradacji lasów. Żadne z tych działań nie byłoby możliwe bez globalnych struktur zarządzania i ducha współpracy. Unia Europejska poszukuje możliwości promowania współpracy w odpowiedzi na wspólne wyzwania i cele. Wizja UE 2020 wyznacza strategię wzrostu opartego na inteligentnej i zrównoważonej gospodarce sprzyjającej tzw. włączeniu społecznemu.

Wzrastająca rola podmiotów niepaństwowych

Globalne procesy polityczne mają ważną rolę do odegrania w zapewnieniu takich warunków wzrostu gospodarczego, aby nie powodował on niszczenia istniejących systemów naturalnych. Jednakże inną cechą określającą globalizację jest wzrastające znaczenie podmiotów niepaństwowych.

Przedsiębiorstwa wielonarodowe, takie jak przedsiębiorstwa sektora telefonii komórkowej lub informatyki, mogą również realizować zadania w osiąganiu zrównoważonego rozwoju. Pierwsze przedsiębiorstwo, które wystawi swoim produktom świadectwo potwierdzające brak „konfliktowych” minerałów, wykaże pozytywne oddziaływanie na wiele istnień i zyska ogromny potencjał marketingowy.

Musimy brać przykład z przedsiębiorstw będących liderami w zakresie innowacyjnych badań i rozwoju i wykorzystywać ich wyniki, by sprostać stojącym przed nami wyzwaniom. Musimy wykorzystać wszystkie dostępne możliwości rozwiązywania problemów w dążeniu do trwałego i zrównoważonego rozwoju.

Mobilizujemy siły również jako obywatele – indywidualnie i za pośrednictwem organizacji pozarządowych. Niektórzy z nas wychodzą na ulice, aby protestować. Inni poświęcają swój czas i energię na działalność dotyczącą żywności lub życia społecznego. Wiele osób dostosowuje swoje wybory w sferze konsumpcji w taki sposób, aby zminimalizować oddziaływanie na środowisko i zapewnić sprawiedliwy zysk producentom w krajach rozwijających się. Istotny jest następujący fakt: globalizacja dotyka nas wszystkich i zaczynamy uświadamiać sobie, że nie jesteśmy bezsilni: mamy wpływ na przebieg wydarzeń.

Rozwój, kreatywność, praca i edukacja

Musimy stale rozwijać się, wykazywać kreatywność, pracować i uczyć się oraz być jeszcze inteligentniejsi w obszarze wykorzystywania zasobów przyrody. Na przykład pierwszym celem o krytycznym znaczeniu, z milenijnych celów rozwoju, jest zapewnienie ochrony środowiska naturalnego, od którego codziennie zależy przetrwanie najbiedniejszych z biednych.

Oznacza to taki sposób zarządzania zasobami naturalnymi, który najpierw umożliwia lokalnym społecznościom przetrwanie, a następnie odnoszenie korzyści i rozwój. Jest to jedno z najważniejszych wyzwań stojących przed nami w skali globalnej, o którym można przeczytać w następnym rozdziale poświęconym zasobom i mieszkańcom lasów w Indiach.

Co więcej, jest to wyzwanie, wobec którego Europejczycy mają dużą rolę do odegrania. Zrównoważone zarządzanie globalnymi zasobami będzie kluczem do sprawiedliwego udziału w bogactwie gospodarczym, większej spójności społecznej i zdrowszego środowiska.

  • Przeczytaj najnowszy raport ONZ „Towards a Green Economy” („W kierunku zielonej gospodarki”) dostępny na stronie internetowej:
    www.unep.org/greeneconomy

HandsInnowacje: minerały

Identyfikacja
W Federalnym Instytucie Zasobów Naturalnych i Nauk Geologicznych w Hanowerze (Niemcy) dr Frank Melcher stoi na czele zespołu pracującego nad sposobem certyfikacji minerałów stosowanych w elektronice – takim, jaki stosuje się przy certyfikacji diamentów. Każdy z badanych minerałów posiada cechy, na podstawie których można wskazać miejsce jego pochodzenia.

„Aby określić pochodzenie takich minerałów jak koltan czy kasyteryt, wiercimy w próbce maleńki otwór” – wyjaśnia dr Melcher.

„Następnie badamy ją przez mniej więcej dwie do trzech godzin. Po czym analizujemy jej skład. On stanowi swego rodzaju „odcisk palca”. Ten jest bardzo typowy dla Bisie.

Analiza każdego badanego tu okruchu pozwala określić wiek formacji skalnej – wiek geologiczny – i umożliwia nam stwierdzenie: ten materiał musi pochodzić z Demokratycznej Republiki Konga (DRK) lub z Mozambiku, gdyż dokładnie wiemy, w jakim wieku powinny być te okruchy.

Tak więc z technicznego punktu widzenia ustalenie pochodzenia surowców mineralnych jest możliwe, ale musi być wykonane przed ich przetopieniem na metale” – dodaje.

Prace prowadzone przez dr. Melchera zostały podjęte w ramach umów o współpracy zawartych między rządami Niemiec i Konga w związku z projektem „Zwiększenie przejrzystości i kontroli w sektorze zasobów naturalnych w DRK”. Prace, zapoczątkowane w 2009 r., stanowią wsparcie dla Ministerstwa Górnictwa DRK we wdrażaniu systemu certyfikacji dla cyny, wolframu, tantalitu i złota.

Geographical coverage

[+] Show Map

Uwagi

Europejska Agencja Środowiska (EEA)
Kongens Nytorv 6
1050 Kopenhaga K
Dania
Telefon: +45 3336 7100