Narzędzia osobiste

Powiadomienia
Otrzymuj powiadomienia o nowych raportach i produktach. Częstotliwość: 3–4 e-maile na miesiąc
Prenumeraty
Zarejestruj się, aby otrzymywać nasze raporty (w formie drukowanej i/lub elektronicznej) oraz kwartalne e-biuletyny
Śledź nasze działania
Ikona Twittera Twitter
Facebook ikona Facebook
Ikona YouTube Kanał YouTube
Logo RSS Kanał RSS
Więcej

Write to us Write to us

For the public:


For media and journalists:

Contact EEA staff
Contact the web team
FAQ

Call us Call us

Reception:

Phone: (+45) 33 36 71 00
Fax: (+45) 33 36 71 99


następne
poprzednie
pozycje

Przejdź do zawartości. | Przejdź do nawigacji

Sound and independent information
on the environment

Zdrowie a zmiana klimatu

Zmień język:
W sierpniu 2007 r. we Włoszech lokalne organy ds. zdrowia stwierdziły znaczną liczbę przypadków nietypowej choroby w Castiglione di Cervia i Castiglione di Ravenna, dwóch małych wioskach rozdzielonych rzeką. Zachorowało prawie 200 osób, a jeden starszy mężczyzna zmarł (Angelini i in., 2007).

 Image © John McConnico

Po dokładnym badaniu okazało się, że chorobą tą była chikungunya; wywołują ją wirusy przenoszone przez komary z rodziny Aedes, zwane komarami tygrysimi, bardziej powszechnie występujące w Afryce i Azji. Udało się ustalić, że źródłem zakażenia był mężczyzna przebywający w tym regionie na wakacjach.

Uważa się, że chory został zakażony przed przyjazdem do Europy, ale we Włoszech został ukąszony przez komara tygrysiego. Komar ten jest wektorem czyli nośnikiem wirusa i przypuszcza się, że przeniósł go na inną osobę w wiosce. Została w ten sposób zapoczątkowana reakcja łańcuchowa: komary tygrysie kąsały zakażone osoby i roznosiły wirusy, doprowadzając do wybuchu małej epidemii.

Sieć wzajemnych oddziaływań

Wybuch epidemii choroby chikungunya był zależny od złożonej sieci wzajemnych oddziaływań i uwarunkowań, które ujawniają niektóre z zagrożeń dla zdrowia oraz pokazują wyzwania, przed jakimi stoimy w globalnym świecie. Turystyka, zmiana klimatu, handel, przemieszczanie się gatunków oraz zdrowie publiczne – wszystkie te czynniki przyczyniły się do zaistniałej sytuacji.

Uważa się, że komar tygrysi trafił do Europy za pośrednictwem szeregu importowanych towarów, począwszy od roślin ozdobnych, takich jak draceny „lucky bamboo”, po używane opony. W wielu miejscach w Europie stwierdzono obecność larw komarów, ale na otwartej przestrzeni mogą one przetrwać tylko w cieplejszych krajach południowych lub w cieplarniach położonych dalej na północ – np. w Holandii.

Obecnie w Europie występują też przypadki dengi i gorączki zachodniego Nilu, przy czym obydwie te choroby są przenoszone poprzez ukąszenia komara. W opinii Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) w Sztokholmie (Szwecja) od czasu pierwszej dużej epidemii, która miała miejsce w Rumunii w 1996 r., gorączka zachodniego Nilu została uznana za istotne zagrożenie dla zdrowia publicznego w Europie. Jak dotąd szczepionka nie jest dostępna, a główne środki zapobiegawcze mają na celu ograniczenie narażenia na ukąszenia komarów.

Intensywna produkcja żywności

Niewykluczone, że sami stwarzamy warunki konieczne do rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych, warunki, jakie wcześnie nie istniały. Uprzemysłowienie produkcji żywności jest np. istotnym powodem do niepokoju.

Intensywna hodowla jednego rodzaju zwierząt stwarza ryzyko otrzymania „monokultury” o niewielkiej zmienności genetycznej. Takie zwierzęta są bardzo podatne na choroby wynikające ze złych warunków higienicznych lub zakażenia przez dzikie zwierzęta, np. ptaki. Po wniknięciu do monokulturowej hodowli choroba łatwo podlega mutacjom i rozprzestrzenia się nawet na ludzi pracujących z tymi zwierzętami. Nadużywanie antybiotyków jest obecnie przyjętym sposobem wyrównywania braku naturalnej odporności i powoduje kolejne problemy.

„Nowoczesne wydajne rolnictwo, podobnie jak zdrowie publiczne, szuka sprzymierzeńców w nauce i medycynie, aby móc sprostać niektórym potrzebom globalnego świata. Chociaż nowoczesne rolnictwo przyniosło wielu z nas korzyści w postaci tańszych i obfitych dostaw żywności, może też doprowadzić do nieprzewidzianej presji i problemów” – mówi dr Marc Sprenger, dyrektor ECDC.

„W wyniku intensywnego stosowania antybiotyków w rolnictwie ich skuteczność może zostać ograniczona, gdyż bakterie stają się bardziej oporne, a to potencjalnie może mieć również wpływ na ludzi” – dodaje dr Sprenger.

Innowacje: środowisko i zdrowie

Walka ze zmianą klimatu poprawi jakość powietrza Opracowany przez Unię Europejską pakiet klimatyczno-energetyczny (Climate and Renewable Energy – CARE) ma na celu:

  • ograniczenie emisji gazów cieplarnianych o 20% do 2020 r.;
  • zwiększenie udziału energii odnawialnej o 20% do 2020 r.;
  • podniesienie efektywności energetycznej o 20% do 2020 r.

Działania, jakie należy podjąć dla osiągnięcia tych celów, obniżą zanieczyszczenie powietrza w Europie. Na przykład podniesienie efektywności energetycznej i szersze stosowanie energii odnawialnej doprowadzi do ograniczenia spalania paliw kopalnych, które jest głównym źródłem zanieczyszczenia powietrza. Te pozytywne skutki uboczne uważa się za dodatkowe korzyści polityki dotyczącej zmiany klimatu.

Ocenia się, że wyżej wspomniany pakiet o miliardy euro obniży roczny koszt osiągnięcia celów UE w zakresie zanieczyszczenia powietrza, a oszczędności w europejskiej służbie zdrowia mogą być nawet sześciokrotnie większe.

Powiązania w Europie

Nowe gatunki i nowe choroby pojawiające się w Europie to tylko niektóre spośród przykładów wpływu zmiany klimatu na zdrowie. Kolejne liczne oddziaływania środowiskowe i społeczne mogą ostatecznie mieć wpływ na zdrowie człowieka poprzez zmiany w jakości i ilości wody, powietrza i żywności, jak również zmiany w cyklach pogodowych, ekosystemach, rolnictwie i poziomie życia.

Zmiana klimatu może dodatkowo nasilić istniejące problemy dotyczące środowiska, np. zanieczyszczenie powietrza, i zakłócić zrównoważone zaopatrzenie w wodę oraz usługi sanitarne.

Fala upałów obserwowana w Europie latem 2003 r., w wyniku której zmarło ponad 70 000 osób, zwróciła uwagę na potrzebę przystosowania się do zmiany klimatu. Ludzie starsi i cierpiący na niektóre choroby są bardziej zagrożeni, a grupy upośledzone społecznie są bardziej narażone. Na zatłoczonych obszarach miejskich o dużych powierzchniach uszczelniających glebę i pochłaniających ciepło skutki fali upałów mogą nasilać się ze względu na niewystarczające chłodzenie w nocy i zbyt słaby przepływ powietrza.

Szacuje się, że w populacji UE śmiertelność wzrasta o 1–4% na każdy stopień przyrostu temperatury powyżej wartości progowej (zależnej od miejsca). W latach dwudziestych naszego wieku szacowany wzrost śmiertelności z powodu upałów, wynikający z przewidywanej zmiany klimatu, może przekroczyć 25 000 przypadków rocznie, przede wszystkim w środkowych i południowych regionach Europy.

„Przy omawianiu powiązanych ze sobą kwestii takich jak zdrowie, użytkowanie gruntów, rolnictwo, turystyka, handel i zmiana klimatu należy korzystać z wyobraźni. Możliwe, że w tej chwili nie łączymy kwestii zdrowia publicznego i środowiska lub zmiany klimatu we właściwy sposób”, stwierdza dr Sprenger.

„Ostatnio byłem np. w pewnym wydziale zdrowia i spytałem, kto jest odpowiedzialny za kwestie związane ze zmianą klimatu; odpowiedziano mi, że nikt. Nie mówię tego po to, aby oceniać określony wydział czy urząd, ale aby zilustrować konieczność zmiany naszego sposobu myślenia o tych problemach, gdyż one wszystkie są ze sobą powiązane” – mówi dr Sprenger.

„Musimy zacząć przystosowywać systemy zdrowia publicznego do możliwości występowania nowych chorób i do nowych warunków klimatycznych. Obecnie pacjenci mogą nie być właściwie diagnozowani, gdyż ich lekarze nie znają nowego wirusa. Wielu z pacjentów wygląda i czuje się tak, jakby chorowało na grypę. Aby sprostać nowym wyzwaniom, potrzebujemy nowych narzędzi, np. szkoleń, a placówki, takie jak laboratoria, powinny cechować się elastycznością i możliwością przystosowania” – dodaje dr Sprenger.

MosquitoGatunki inwazyjne

Azjatycki komar tygrysi czyli Aedes albopictus to tylko przykład jednego z szeroko rozpowszechnionych gatunków inwazyjnych. Typowy obszar występowania tego owada obejmuje tereny od Pakistanu do Korei Północnej. Obecnie występuje on na całym świecie i został uznany za „najbardziej inwazyjnego komara na świecie”.

Komar jest tylko jednym z przykładów znacznie większego zagrożenia dla bioróżnorodności Europy, gdyż obce gatunki osiedlają się i rozprzestrzeniają na całym kontynencie w wyniku działalności człowieka. Obce gatunki występują we wszystkich europejskich ekosystemach. Globalizacja, a szczególnie rozwój handlu i turystyki, spowodowała wzrost liczby i rodzajów obcych gatunków przybywających do Europy.

Zarejestrowano ich już około 10 000. Niektóre z nich, np. ziemniaki i pomidory, sprowadzono celowo i do dzisiaj zachowały znaczenie gospodarcze. Inne gatunki, zwane obcymi gatunkami inwazyjnymi, mogą stwarzać poważne problemy w ogrodnictwie, rolnictwie i leśnictwie jako nosiciele chorób lub gatunki niszczące takie obiekty jak budynki i tamy.

Inwazyjne gatunki obce przyczyniają się ponadto do zmiany ekosystemów, w których żyją, i oddziałują na inne gatunki występujące w tych ekosystemach. W Konwencji ONZ o różnorodności biologicznej uznano obce gatunki inwazyjne za jedno z największych na świecie zagrożeń dla bioróżnorodności.

Geographical coverage

[+] Show Map

Uwagi

Zarejestruj się!
Otrzymuj powiadomienia o nowych raportach i produktach. Aktualnie mamy 33080 abonentów. Częstotliwość: 3-4 maile miesięcznie.
Archiwum powiadomień
Śledź nasze działania
 
 
 
 
 
Europejska Agencja Środowiska (EEA)
Kongens Nytorv 6
1050 Kopenhaga K
Dania
Telefon: +45 3336 7100