Narzędzia osobiste

Powiadomienia
Otrzymuj powiadomienia o nowych raportach i produktach. Częstotliwość: 3–4 e-maile na miesiąc
Prenumeraty
Zarejestruj się, aby otrzymywać nasze raporty (w formie drukowanej i/lub elektronicznej) oraz kwartalne e-biuletyny
Śledź nasze działania
Ikona Twittera Twitter
Facebook ikona Facebook
Ikona YouTube Kanał YouTube
Logo RSS Kanał RSS
Więcej

Write to us Write to us

For the public:


For media and journalists:

Contact EEA staff
Contact the web team
FAQ

Call us Call us

Reception:

Phone: (+45) 33 36 71 00
Fax: (+45) 33 36 71 99


następne
poprzednie
pozycje

Przejdź do zawartości. | Przejdź do nawigacji

Sound and independent information
on the environment

Jesteś w: Start / Sygnały EEA – Jakość naszego życia a środowisko / Sygnały 2011 / Artykuły / Wyzwanie związane z zanieczyszczeniami

Wyzwanie związane z zanieczyszczeniami

Zmień język:

 Image © Associated Press

„Ogrody i ulice pokryła warstwa czerwonego szlamu o grubości około 15 cm. Ludzie próbowali go zmyć ze swoich domów i dobytku przy użyciu mydła i wody. Inni po prostu się pakowali. Tego wieczora próbowałem zmyć ten szlam z kaloszy, ale nie udało się. To czerwone nie chciało zejść” – mówi Gábor Figeczky, p.o. dyrektor WWF na Węgrzech.

4 października 2010 r. w mieście Ajka w komitacie Veszprem na Węgrzech, około 160 km na południowy zachód od Budapesztu, miał miejsce jeden z najpoważniejszych, jakie wydarzyły się w Europie w ostatnich latach, wycieków toksycznych substancji. Na skutek przerwania wału ochronnego zbiornika przy hucie aluminium alkaliczny szlam zalał duży obszar, w tym trzy wioski. Długofalowe konsekwencje tego zdarzenia nie są jeszcze znane (EEA, 2010).

To tylko jeden z przykładów wyzwań, jakie stoją przed nami w związku z zanieczyszczeniem wynikającym z działalności przemysłowej. Wyciek ropy naftowej w Zatoce Meksykańskiej, który rozpoczął się w kwietniu 2010 r., to kolejny w tym samym roku dobrze udokumentowany przypadek zanieczyszczenia. Są to dramatyczne przykłady, jednak większość z nas w codziennym życiu ma kontakt z jakąś formą zanieczyszczeń.

Street flowerKształtowanie Ziemi i jego mechanizmy

Oddziaływanie człowieka na środowisko stale wzrasta. Wcześniej nasze oddziaływanie było odczuwane przede wszystkim w skali lokalnej. Jednak w ostatnich dziesięcioleciach można zaobserwować jego rozprzestrzenianie się w skali regionów, np. kwaśne deszcze, a obecnie skutki globalne mają np. zmiany klimatu.

Termin „antropocen” wywodzący się od greckiego słowa „anthropos”, które oznacza istotę ludzką, jest używany do opisu naszej ery. Jest to wynikiem faktu, że dominującym czynnikiem napędzającym, który kształtuje Ziemię i mechanizmy jej regulacji, jest wykorzystywanie zasobów przez ludzi i powstająca w tym procesie złożona mieszanina zanieczyszczeń.

Podobnie jak my, środowisko jest wrażliwe na zanieczyszczenie. Przez długi czas jest w stanie pochłaniać niepożądane wyniki naszej działalności – zanieczyszczenia i odpady – unieszkodliwiając je w miarę upływu czasu. W rzeczywistości ta zdolność do pochłaniania i przemiany zanieczyszczeń jest jedną z podstawowych funkcji, jaką może wypełniać dla nas zdrowy ekosystem. Potencjał ekosystemów jest jednak w tym zakresie ograniczony. Jeżeli je przeciążymy, ryzykujemy zniszczenie nie tylko ich, ale i żyjących w nich gatunków, łącznie z nami.

Bliższe spojrzenie na trzy czynniki zanieczyszczające

Skupienie uwagi na zaledwie trzech rodzajach zanieczyszczeń da nam pewne pojęcie o powadze skutków obserwowanych na naszej planecie: należą do nich pył zawieszony, azot i ozon przyziemny. Zasługują na szczególną uwagę ze względu na ich złożone i potencjalnie dalekosiężne skutki dla funkcjonowania ekosystemów, regulacji klimatu i ludzkiego zdrowia. Czynniki napędowe są dla nich w większości przypadków te same, np. uprzemysłowienie, globalizacja i wzrost konsumpcji.

W ostatnich dziesięcioleciach w Europie znacznie spadła emisja wielu zanieczyszczeń powietrza, a polityka ochrony powietrza jest jednym z lepszych przykładów dobrych praktyk spośród działań podejmowanych przez UE na rzecz środowiska. W szczególności w wyniku tej polityki znacznie spadła emisja siarki, głównego składnika kwaśnych deszczy.

Nadal jednak powodujemy obciążenie dla środowiska poprzez wprowadzanie do niego coraz większej ilości ładunków zanieczyszczeń, których potencjalne skutki dla zdrowia publicznego i środowiska są słabo znane. Szacuje się, że liczba substancji chemicznych w obrocie sięga już od 70 000 do 100 000 i szybko rośnie. Prawie 5 000 z nich wytwarza się w wielkich ilościach, powyżej miliona ton rocznie.

  • Terminu „pył zawieszony” używa się w celu opisania rozmaitych drobnych cząstek pochodzących z takich źródeł, jak układy wydechowe pojazdów i indywidualne systemy grzewcze w domach; cząstki te oddziałują na płuca. Narażenie długookresowe i w okresie maksymalnych stężeń może mieć różne skutki dla zdrowia, od niewielkiego podrażnienia dróg oddechowych po przedwczesną śmierć.
  • Zanieczyszczenie azotem ma wpływ na jakość wód gruntowych i prowadzi do eutrofizacji wód słodkich i ekosystemów morskich. Po zastosowaniu obornika i nawozów sztucznych na terenach rolnych nadmiar substancji odżywczych może być emitowany do atmosfery lub przenikać w postaci azotanów do wód gruntowych lub spływać do wód powierzchniowych. Zanieczyszczenia obecne w wodzie słodkiej są ostatecznie przenoszone do wód przybrzeżnych, co może mieć poważne konsekwencje.
  • Ozon (O3), który pełni rolę warstwy ochronnej wysoko nad powierzchnią ziemi, może być szkodliwy. Termin „ozon przyziemny” odnosi się do ozonu znajdującego się w powietrzu w pobliżu powierzchni ziemi. Nie jest emitowany bezpośrednio do atmosfery, lecz powstaje w wyniku zmieszania innych substancji. Narażenie na działanie ozonu przyziemnego może mieć poważne skutki zdrowotne dla ludzi i obniżyć plony. Produktywność i skład gatunkowy siedlisk przyrodniczych może ulec zmianie, zagrażając przy tym bioróżnorodności.

 

Innowacje: przykład dotyczący energii

„To jak znalezienie igły w stogu siana” – tak w przedsiębiorstwie Ocean Nutrition Canada określa się odkrycie kryjącego się w algach mikroorganizmu obdarzonego zdolnością wytwarzania oleju triacyloglicerolowego, podstawowego surowca do wytwarzania biopaliw, w tempie 60-krotnie większym niż w przypadku innych uprzednio stosowanych alg.

Poprzez konwersję dwutlenku węgla i promieniowania słonecznego w lipidy (kwasy tłuszczowe) i oleje niektóre rodzaje alg mogą wytwarzać do 20 razy więcej paliwa z jednego akra niż ma to miejsce w przypadku tradycyjnych upraw.

Projekt ten jest zaledwie jednym z przykładów badań podejmowanych na całym świecie w poszukiwaniu nowych możliwości w zakresie paliw. Jednokomórkowe mikroalgi zawierają oleje zbliżone do olejów roślinnych, które są już z powodzeniem stosowane jako biopaliwa. Olej pochodzący z alg może stanowić najbardziej ekologiczne spośród dostępnych rozwiązań ukierunkowanych na ograniczenie śladu węglowego, jaki pozostawiamy podczas każdej jazdy samochodem, przy kupowaniu owoców przywiezionych ciężarówką z odległych miejsc lub w trakcie podróży lotniczej.

W przeciwieństwie do paliw kopalnych, które prowadzą do uwalniania węgla, mikroalgi w miarę wzrostu pochłaniają z atmosfery dwutlenek węgla (CO2). Zatem paliwo z alg nie powiększa emisji dwutlenku węgla netto.

Ponadto, w przeciwieństwie do innych źródeł biopaliw, jak np. zboża, mikroalgi nie wymagają wyłączenia gruntów uprawnych z produkcji żywności. W rzeczywistości w opinii kanadyjskiej Krajowej Rady Badawczej, która przoduje w tej dziedzinie badań, idealny scenariusz przewiduje hodowlę mikroalg w ściekach miejskich zasobnych w środki użyźniające takie jak amoniak i fosforany. Jako źródło dwutlenku węgla można wykorzystać gazy doprowadzane z kominów instalacji przemysłowych. Żadnego innego biopaliwa nie można uzyskać w ten sposób.

Ocean Nutrition Canada, które jest właściwie przedsiębiorstwem wytwarzającym suplementy żywności, dokonało tego odkrycia w czasie poszukiwania składników do wytwarzania suplementów. Ten rzeczywisty przykład doskonale ilustruje zarówno potencjał, jak i konflikty, które mogą wystąpić w przyszłości. Do czego powinniśmy wykorzystywać plony i zasoby - do produkcji żywności, czy do produkcji paliw? Czy możemy wprowadzić innowacje na drodze, którą podążamy naprzód?

Obserwowanie stanu Ziemi

W związku z coraz bardziej złożonymi wyzwaniami dotyczącymi zanieczyszczeń środowiska informacja nabiera decydującego znaczenia zarówno dla celów naukowych jak i na potrzeby tworzenia polityki. Również Europejska Agencja Środowiska dokłada wszelkich starań, aby zapewnić opinii publicznej dostęp do właściwych, terminowych i zrozumiałych informacji o środowisku. Mówiąc prościej, dążymy do zapewnienia udziału ludzi w dialogu na temat środowiska i zwiększenia ich wpływu na decyzje.

Oczywiście dla większości użytkowników nieprzetworzone dane mogą być w mniejszym lub większym stopniu pozbawione znaczenia. Istotne jest ich udostępnienie w takim formacie, który będzie dostępny i odpowiedni. We współpracy z firmą Microsoft Agencja wprowadza te pomysły w życie. Nowe technologie informacyjne i komunikacyjne oznaczają, że w jednym miejscu możemy teraz gromadzić, zestawiać i udostępniać różnego rodzaju dane z bardzo wielu źródeł.

Nowa platforma „Eye on Earth” zapewnia informacje o jakości wody w lokalnych kąpieliskach oraz jakości powietrza, wykorzystując dane ze stacji monitoringu udostępniane w czasie zbliżonym do rzeczywistego i uzyskane w wyniku modelowania komputerowego. Platforma przekłada „suche”, złożone dane naukowe na format odpowiedni i zrozumiały dla ponad 500 milionów obywateli UE, w 25 wersjach językowych.

Na przykład serwis „Water Watch” zapewnia użytkownikom łatwy dostęp do informacji dotyczących ocen jakości wody, pochodzących z 21 000 punktów monitoringu zlokalizowanych w rejonach kąpielisk w 27 krajach europejskich. Użytkownicy, korzystając z technologii informatycznej wykorzystującej tzw. architekturę chmurową, mogą powiększyć wybrany obszar na internetowej mapie Europy lub wpisać nazwę plaży na pasku wyszukiwania.

Platforma „Eye on Earth” umożliwia ponadto społeczeństwu wyrażenie opinii o jakości plaż, wody i powietrza. Opinia ta jest uzupełnieniem i potwierdzeniem zgodności (lub czasem zaprzeczeniem) oficjalnych informacji. Tego rodzaju dwustronna komunikacja jest krokiem naprzód w dążeniu do wzajemnego angażowania się i wywierania wpływu na różne społeczności.

Mamy nadzieję, że w nadchodzących latach uda się rozszerzyć tę usługę o nowe rodzaje informacji pochodzące zarówno z systemów monitoringu, jak i z innych źródeł, z uwzględnieniem również lokalnego punktu widzenia lub punktu widzenia rdzennych mieszkańców.

Europa wprowadza innowacje

Dostęp do zasobów naturalnych jest czynnikiem o decydującym znaczeniu we wszystkich częściach świata. Stwierdzenie to jest szczególnie prawdziwe w kontekście globalnego popytu na energię, gdyż wzrastający niedobór paliw kopalnych może zachęcać do przestawienia się na źródła energii dostępne na miejscu.

Przestawienie się na nowe źródła energii może mieć wpływ na środowisko Europy. Potencjalne oddziaływania obejmują wzrost powierzchni terenów przejmowanych na produkcję biopaliw, zniszczenie ekosystemów w wyniku zwiększenia wydajności wytwarzania energii wodnej, hałas i degradację krajobrazu przez turbiny wiatrowe oraz zanieczyszczenia i emisję gazów cieplarnianych w wyniku eksploatacji łupków naftowych. Zwiększenie zdolności do wytwarzania energii jądrowej rozpocznie debatę publiczną na temat magazynowania odpadów i zagrożeń dla bezpieczeństwa.

Europa musi w dalszym ciągu wprowadzać innowacje i poszukiwać nisz rynkowych, które przyczynią się do ograniczenia ogólnego zapotrzebowania na minerały, metale i energię i jednocześnie do rozwoju nowych technologii i rozwiązań.

Geographical coverage

[+] Show Map

Uwagi

Zarejestruj się!
Otrzymuj powiadomienia o nowych raportach i produktach. Aktualnie mamy 33002 abonentów. Częstotliwość: 3-4 maile miesięcznie.
Archiwum powiadomień
Śledź nasze działania
 
 
 
 
 
Europejska Agencja Środowiska (EEA)
Kongens Nytorv 6
1050 Kopenhaga K
Dania
Telefon: +45 3336 7100