Beleidscontext

Bijna al het beleid van de Europese Gemeenschap beïnvloedt het gebruik en beheer van natuurlijke hulpbronnen. De belangrijkste beleidsterreinen in dit opzicht zijn onder meer het gemeenschappelijke landbouwbeleid, het gemeenschappelijke visserijbeleid, het regionaal ontwikkelingsbeleid en het transportbeleid en energiebeleid. Een aantal grensoverschrijdende milieustrategieën behandelt het duurzame gebruik en beheer van hulpbronnen, inclusief de strategie voor duurzame ontwikkeling, de 6e Milieuactieprogramma, en de thematische strategieën uit 2005 voor de preventie en het recyclen van afval en voor het duurzame gebruik van natuurlijke hulpbronnen.

Het voortdurende beleidsdebat maakt duidelijk dat er behoefte bestaat aan een betere integratie van milieu- en hulpbronnengerelateerde overwegingen in sectoraal beleid en op andere beleidsterreinen. Een aantal van de onbeantwoorde vragen heeft te maken met hoe de milieu-impact van het gebruik van hulpbronnen moet worden berekend, welke prioriteitsgebieden of specifieke hulpbronnen het onderwerp moeten zijn van beleidsinterventie en hoe met betrekking tot het duurzame gebruik en beheer van hulpbronnen doelstellingen moeten worden bepaald en voortgang kan worden gemeten.

Omdat technische efficiëntiewinst vaak wordt gecompenseerd door een verdere consumptietoename, is het onwaarschijnlijk dat gebruik van hulpbronnen en afvalproductie uitsluitend door technologische verbeteringen kunnen worden verlaagd. De duurzaamheid van moderne levensstijlen en consumptiepatronen zullen kritisch moeten worden bekeken en technologie moet worden gecombineerd met andere beleidsinstrumenten. 

Waar het EU-beleid inzake hulpbronnen nog in ontwikkeling is, zijn zowel in de EU als in individuele EU-lidstaten sinds 1970 steeds meer afvalbeleidsmaatregelen toegepast. Het huidige EU-afvalbeleid is gebaseerd op de 'afvalhiërarchie'. Dit is eerst gericht op afvalpreventie en daarna op vermindering van afvalverwijdering door hergebruik, recycling en andere nuttige toepassingen van afval. Deze hiërarchie zal naar alle waarschijnlijkheid worden versterkt door de gewijzigde Kaderrichtlijn afval die momenteel wordt gereviseerd en door de thematische strategie voor preventie en recycling van afval.

De belangrijkste afvalverwerkingsactiviteiten worden gereguleerd door de Richtlijn storten van afvalstoffen, de Richtlijn afvalverbranding en de IPPC-richtlijn. Voor sommige speciale afvalstromen, zoals verpakkingsafval, slooprijpe voertuigen en afgedankte elektrische en elektronische apparatuur, is het principe van de afvalhiërarchie getransformeerd, bijvoorbeeld door de introductie van concrete doelstellingen voor recycling.

Een levenscyclusbenadering in beleidsvorming zorgt ervoor dat impact wordt beoordeeld van de wieg tot het graf en dat milieugevolgen niet eenvoudigweg worden verborgen door ze naar andere landen of andere fasen in het productie- of consumptieproces te verschuiven.

Meer informatie:

• Websites van de Europese Commissie over natuurlijke hulpbronnen en over afval
• Internationale organisatie voor duurzaam beheer van hulpbronnen
• JRC/IPTS-website over de identificatie van producten die de grootste mogelijkheden bieden voor verbetering van het milieu
• OESO-werkzaamheden op het gebied van productiviteit van hulpbronnen en materiaalstromen