Persoonlijke hulpmiddelen

Kennisgevingen
Krijg meldingen over nieuwe rapporten en producten. Frequentie: 3-4 e-mails/maand.
Abonnementen
Abonneren om onze verslagen (op papier en/of in elektronische vorm) en onze driemaandelijkse elektronische nieuwsbrief te ontvangen.
Volg ons
Twitter icoon Twitter
Facebook icoon Facebook
YouTube-icoon YouTube kanaal
RSS-logo RSS-feed
Meer

Write to us Write to us

For the public:


For media and journalists:

Contact EEA staff
Contact the web team
FAQ

Call us Call us

Reception:

Phone: (+45) 33 36 71 00
Fax: (+45) 33 36 71 99


volgende
vorige
items

Ga naar inhoud. | Ga naar navigatie

Sound and independent information
on the environment

U bent hier: Home / Thema's / Kusten en zeeën / Introductie kusten en zeeën

Introductie kusten en zeeën

Taal wijzigen:
Menselijk handelen veroorzaakt ongekende veranderingen in mariene en kustecosystemen. Belasting door de visserij, verontreiniging door bronnen ter land en op zee, verstedelijking, verlies en achteruitgang van waardevolle habitats en de invasie van uitheemse soorten nemen overal in de wereld toe. Al deze effecten worden waarschijnlijk nog verergerd door de klimaatverandering.

Europa is omringd door vier zeeën: de Middellandse Zee, Zwarte Zee, Oostzee en Noord-Atlantische Oceaan, waartoe ook de Noordzee behoort. Europa verricht ook tal van maritieme activiteiten in de Noordelijke IJszee.

Menselijke activiteiten zijn vaak geconcentreerd in kustgebieden die het minst in staat zijn om deze te assimileren en waar de schadelijke effecten daarom het meest zichtbaar zijn. De grootste bedreigingen voor Europese kustgebieden zijn waterverontreiniging en eutrofiëring, verlies van biodiversiteit, stedelijke ontwikkeling, achteruitgang van het landschap en kusterosie.

De zeeën en kusten van Europa: enkele interessante feiten

  • Het maritiem gebied dat onder de jurisdictie van de EU-lidstaten valt, is groter dan het totale landoppervlak van de Unie.
  • De EU heeft een 68 000 km lange kustlijn. Dat is meer dan drie keer zo lang als de kustlijn van de Verenigde Staten en bijna twee keer zo lang als die van Rusland. Als wij ook de EER-landen IJsland, Noorwegen en Turkije meerekenen, is het zelfs 185 000 km.
  • Bijna de helft van de bevolking van de EU leeft minder dan 50 km van de zee, waarvan de meerderheid in stedelijke gebieden langs de kust. In 2001 leefden 70 miljoen mensen, ofwel 14% van de totale bevolking van de EU, binnen 500 meter van de kust.
  • De zee is de meest populaire vakantiebestemming in Europa: 63% van de Europese vakantiegangers kiest voor de kust. Zo telt Europa 8 tot 10 miljoen hobby- en sportvissers, die een Europese industrie ondersteunen die jaarlijks tussen de 8 en 10 miljard euro omzet maakt.
  • Economische activa binnen 500 meter van de zee hebben een gezamenlijke geschatte waarde van 500 tot 1 000 miljard euro.
  • In de periode 1990 - 2020 zal jaarlijks 5,4 miljard euro aan overheidsmiddelen worden besteed aan het verdedigen van de kust tegen afslag en overstroming.

 

[EC, 2006: Maritime Facts and Figures (geraadpleegd op 27 september 2010)]

Over kusten en zeeën

Regional sea characteristics

Kenmerken van regionale zeeën

In Europa liggen onder meer de volgende zeeën: de Oostzee, de Zwarte Zee, de Noordoost-Atlantische zeeën en de Middellandse Zee. De Noordoost-Atlantische Oceaan omvat behalve de Noordzee ook de Noordelijke IJszee, Barentszee, Ierse en Keltische Zee, Golf van Biskaje en Iberische kust.

De Oostzee is een half-ingesloten zee die door de beperkte wateruitwisseling met de Noordoost-Atlantische Oceaan en de grote wateraanvoer door rivieren een laag zoutgehalte heeft. De Oostzee is hierdoor bijzonder kwetsbaar voor eutrofiëring.

Ook de Zwarte Zee is half ingesloten. Het is de grootste binnenzee ter wereld, met een beperkte wateruitwisseling met de Middellandse Zee. Op dieptes beneden de 150 tot 200 meter is het water zuurstofloos. Het zoutgehalte van het oppervlaktewater heeft gemiddelde waarden. Het vermoeden bestaat dat het grootste deel van de Zwarte-Zeebodem olie- en gasvelden bevat. Daar wordt nu naar gezocht.

De Middellandse Zee is eveneens een half-ingesloten zee. Door de hoge verdamping en de lage wateraanvoer door rivieren is het zoutgehalte van de Middellandse Zee hoog. Vermenging van Middellandse-Zeewater met water van de Atlantische Oceaan en de Zwarte Zee gebeurt maar in beperkte mate. Het is uit biologisch oogpunt de meest diverse zee in Europa.

De Noordoost-Atlantische Oceaan omvat een scala aan zeeën en bestrijkt een gebied met grote klimatologische verschillen. Het is een buitengewoon productief gebied, dat de rijkste visgebieden van Europa en veel unieke habitats en ecosystemen herbergt. Het bevat ook de grootste olie- en gasreserves van Europa.

De kust is het gebied waar land en zee elkaar ontmoeten. De 24 kustlanden van de EER hebben samen meer dan 560 000 km2 aan kustgebieden, wat neerkomt op 13% van de totale landmassa van deze landen (gebaseerd op bodemgebruikgegevens uit de CORINE Land Cover-databank voor het jaar 2000).

De diepzee- en zeebodem vormt een uitgebreid en complex systeem dat door de uitwisseling van materie, energie en biodiversiteit is gekoppeld aan de rest van de planeet. De werking van diepzee-ecosystemen is van cruciaal belang voor de mondiale biogeochemische cycli, waarvan een groot deel van het leven op aarde en de mensheid afhankelijk is. Diepzee-ecosystemen zijn zowel te vinden in Europese als internationale wateren van de Atlantische Oceaan en de Noordelijke IJszee. Gewoonlijk wordt als ‘diepzee’ beschouwd het gedeelte van de zee dat zich op meer dan 400 meter diepte bevindt.

De achteruitgang van mariene en kustecosystemen wordt waargenomen in de Oostzee, de Zwarte Zee, de Middellandse Zee, de Noordoost-Atlantische zeeën en de Noordelijke IJszee. Onze milieuschadelijke activiteiten zijn bedoeld om aan urgente menselijke behoeften te voldoen, maar zij hebben gevolgen - die soms onomkeerbaar zijn - voor soorten en habitats die in de loop van duizenden, zo niet miljoenen, jaren zijn geëvolueerd.

Deze activiteiten houden verband met de hoge en toenemende bevolkingsdichtheden langs de kusten van Europa, visserij, landbouwvervuiling, verontreiniging door industriële chemische stoffen, toerismeontwikkeling, transport, hernieuwbare energie-infrastructuren en andere maritieme activiteiten.

Specifieke problemen:

  • Ondanks een sterk verbeterde afvalwaterbehandeling vormt diffuse verontreiniging door nutriënten afkomstig uit de landbouw nog steeds een groot probleem voor het mariene en kustmilieu. Het versnelt de groei van fytoplankton en kan leiden tot wijdverspreide zuurstofdepletie.
  • In alle Europese zeeën overschrijdt de concentratie van enkele zware metalen en persistente organische verontreinigende stoffen in biota op geselecteerde locaties de vastgestelde drempelwaarde voor nutriënten. Het aantal grote accidentele olielozingen is weliswaar afgenomen, maar het opzettelijk lozen van olie in het kader van reguliere activiteiten als transport en raffinage gebeurt nog steeds in aanzienlijke mate. Deze stoffen hopen zich op in de voedselketen.
  • Invasieve uitheemse soorten verspreiden zich via transport en aquacultuur en kunnen een verwoestend effect hebben op ecosystemen en de samenleving. De economische schade die wereldwijd wordt geleden als gevolg van aquatische invasieve exoten wordt geraamd op 100 miljard US-dollar per jaar.
  • Niet-duurzame visserij gebeurt op alle Europese zeeën en vormt een bedreiging voor de Europese visbestanden. Het gebruik van verwoestende visserijpraktijken - zoals vissen met trawlnetten - gaat gewoon door. Vissen, vogels, schildpadden en zoogdieren zijn bijvangsten en mariene habitats en ecosystemen lijden schade door vistuig. Bevissing kan mariene ecosystemen veranderen.
  • Hoewel mariene en kusthabitats en -soorten nu beter kunnen worden beschermd door mariene en kustlocaties als Natura 2000-gebied aan te wijzen, verlopen de procedures traag en moeizaam. Nog steeds is van enkele kust- en de meeste mariene habitats nog niet de status vastgesteld. Van de mariene zoogdieren wordt 22% met uitsterven bedreigd.
  • Toerisme, dat verantwoordelijk is voor stedelijke ontwikkeling langs de Middellandse-Zeekust, wordt nu ook steeds meer de motor van de ontwikkeling van de Zwarte-Zeekust.
  • Door de klimaatverandering stijgen de zeewatertemperatuur en de zeespiegel. Als gevolg hiervan verschuift het geografisch en seizoengebonden verspreidingsgebied van mariene en kustsoorten. Ten behoeve van milieuduurzaamheid zal het beheer van visbestanden en natuurlijke habitats steeds meer aan deze veranderingen moeten worden aangepast. Door de stijgende CO2-concentraties in de atmosfeer zal de zuurgraad van de oceaan blijven afnemen. Koraalriffen in de overzeese gebieden - centra van biodiversiteit - worden zowel door temperatuurstijging als verzuring bedreigd.

Europees beleid

De milieuproblemen van de kusten en zeeën van Europa vragen om een beleidsaanpak op verschillende terreinen: water, natuur, verontreiniging, visbestanden, klimaatverandering en ruimtelijke ordening. Deze werden in het verleden steeds als afzonderlijke beleidsterreinen beschouwd. Sinds de aanneming van de Kaderrichtlijn mariene strategie in 2008 wordt echter een integrale reactie nagestreefd: bij de aanpak wordt naar het hele ecosysteem gekeken en voor veel specifieke milieucomponenten een "goede milieutoestand" als doel gesteld. De Kaderrichtlijn mariene strategie wordt ondersteund door de Kaderrichtlijn Water, die regels bevat voor de "ecologische toestand" van kust- en overgangswateren, waarbij onder meer naar de nutriënten-, chemische en hydromorfologische belasting moet worden gekeken, en de Habitat- en Vogelrichtlijn, waarin de doelstellingen voor het behoud van enkele mariene en kusthabitats en -soorten zijn neergelegd.

De groei van de maritieme, landbouw- en toerismesector zal naar verwachting doorgaan. Een belangrijke doelstelling van de Kaderrichtlijn mariene strategie is om ervoor te zorgen dat deze groei uit milieuoogpunt duurzaam zal zijn. Dat moet worden bereikt via beheerstrategieën. Deze strategieën kunnen worden ondersteund door het toepassen van planningbeginselen die in overeenstemming zijn met geïntegreerd beheer van kustgebieden (ICZM) en maritieme ruimtelijke ordening (MRO).

Hoewel de Kaderrichtlijn mariene strategie een milieudoel stelt voor de toestand van visbestanden, worden alle aspecten van visserij in het kader van het gemeenschappelijk visserijbeleid geregeld. In 2012 wordt een nieuwe hervorming van dit beleid aangenomen.

Gerelateerde links

  • De Kaderrichtlijn mariene strategie schrijft voor veel biologische elementen, waaronder vissen, een "goede milieutoestand" voor, die uiterlijk in 2020 in mariene wateren moet zijn gerealiseerd. Verwacht wordt dat hiermee de belasting door en schadelijke effecten van verontreinigingen in het mariene milieu worden verminderd.
  • Met betrekking tot het ICZM wordt aanbevolen om strategieën voor duurzame kustontwikkeling te ontwikkelen.
  • MRO is een instrument waarmee de ontwikkeling van strategieën voor duurzaam zeegebruik wordt ondersteund door meerdere gebruikers bijeen te brengen.
  • De Kaderrichtlijn Water schrijft voor dat uiterlijk in 2015 in de hele EU in estuaria en kustgebieden de "goede ecologische toestand" of het "goede ecologische potentieel" van biologische en chemische elementen moet zijn bereikt. Verwacht wordt dat hiermee de belasting van en schadelijke effecten voor estuaria en kustgebieden door verontreinigingen worden verminderd. Ook de belasting door hydromorfologische veranderingen zal worden verminderd.
  • De Nitratenrichtlijn is gericht op het verminderen van nitraatverontreiniging afkomstig van landbouwgrond.
  • De Richtlijn inzake de behandeling van stedelijk afvalwater is gericht op het verminderen van verontreinigingen afkomstig van rioolwaterzuiveringsinrichtingen en bepaalde industrieën.
  • De Habitat- en Vogelrichtlijn (zie EU-natuurwetgeving) vormen de hoeksteen van het Europese beleid inzake natuurbehoud. De Habitatrichtlijn steunt op twee pijlers: het Natura 2000-netwerk van beschermde locaties en het strikte systeem van soortenbescherming.
  • De bedreiging van klimaatverandering komt in zijn algemeenheid aan de orde in het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (UNFCCC). Het bijbehorende Kyotoprotocol stelt bindende emissiedoelstellingen voor de ontwikkelde landen die het hebben geratificeerd, waartoe onder meer de EU-lidstaten behoren. Lees meer over beleid inzake klimaatverandering.

Opmerkingen

Meld je nu aan
Krijg meldingen over nieuwe rapporten en producten. Momenteel hebben we 33086 abonnees. Frequentie: 3-4 e-mails / maand.
Bekendmakingen archief
Volg ons
 
 
 
 
 
Europees Milieuagentschap (EMA)
Kongens Nytorv 6
1050 Kopenhagen K
Denemarken
Telefoon: +45 3336 7100