Personal tools

li jmiss
preċedenti
punti

Aqbeż għall-kontenut. | Aqbeż għal navigazzjoni

Sound and independent information
on the environment

You are here: Home / Temi / Il-kosti u l-ibħra / Il-kosti u l-ibħra

Il-kosti u l-ibħra

Biddel il-lingwa
L-attivitajiet tal-bniedem qegħdin jikkawżaw bidlet ambjentali li qatt ma dehru qabel għall-ekosistemi kostali u tal-baħar. Madwar id-dinja kollha qegħdin jiżdiedu l-pressjonijiet minn sajd, tniġġis u sorsi bbażati fuq l-art u l-baħar, urbanizzazzjoni, telf u degradazzjoni ta’ ħabitats importanti, u invażjonijiet ta’ speċi mhux nattivi. Dawn l-impatti kollha aktarx li jkomplu jiggravaw mat-tibdil fil-klima.

L-Ewropa hija mdawra minn erba’ reġjuni ta’ baħar: il-Baħar Mediterran, il-Baħar l-Iswed, il-Baħar Baltiku u l-Oċean Atlantiku tat-Tramuntana li jinkludi wkoll il-Baħar tat-Tramuntana. L-Ewropa twettaq ħafna attivitajiet marittimi fl-Artiku wkoll.

L-attivitajiet tal-bniedem spiss ikunu kkonċentrati fir-reġjuni kostali li jkunu l-inqas kapaċi jassimilaw dawn l-attivitajiet u fejn l-effetti avversi l-iktar li jkunu jidhru. It-theddidiet ewlenin għaż-żoni kostali Ewropej huma t-tniġġis tal-ilma u l-ewtrofikazzoni, it-telf ta’ diversità bijoloġika, l-iżvilupp urban, id-deterjorament tal-pajsaġġi u l-erożjoni kostali.

L-ibħra u x-xtut tal-Ewropa: fatti interessanti

  • Iż-żona marittima li taqa’ taħt il-ġurisdizzjoni tal-Istati Membri tal-UE hija ikbar miż-żona totali ta’ art tal-UE.
  • L-UE għandha kosta twila 68 000 km — 3 darbiet itwal minn dik tal-Istati Uniti u kważi d-doppju ta’ dik tar-Russja; jekk jiġu inklużi l-pajjiżi membri fl-EEA, jiġifieri l-Islanda, in-Norveġja u t-Turkija, issir 185 000 km.
  • Kważi nofs il-popolazzjoni tal-UE tgħix f’inqas minn 50 km mill-baħar; il-parti l-kbira hija kkonċentrata f’żoni urbani tul il-kosta. Fl-2001, 70 miljun ruħ jew 14 % tal-popolazzoni sħiħa tal-UE kienet tgħix fi ħdan 500 metru mill-kosta.
  • Il-baħar huwa l-iktar destinazzjoni popolari għall-btala fl-Ewropa: 63 % tal-Ewropej li jivvjaġġaw jagħżlu li jmorru l-baħar bħala d-destinazzjoni għall-btala tagħhom. Pereżempju, huwa stmat li bejn 8 u 10 miljun sajjied jistadu għal sport jew bħala passatemp, u jsostnu industrija Ewropea li tiġġenera bejn EUR 8 biljun u EUR 10 biljun fis-sena.
  • L-assi ekonomiċi fi ħdan 500 metru mill-baħar għandhom valur stmat ta’ EUR 500 biljun sa EUR 1 000 biljun.
  • In-nefqa pubblika tal-UE għall-ħarsien tal-ixtut mir-riskju ta’ erożjoni u għargħar hija mistennija tilħaq il-EUR 5.4 biljun fis-sena għall-perjodu ta’ bejn l-1990 u l-2020.

 

[KE, 2006: Tagħrif u Figuri Marittimi (aċċessat fis-27 ta’ Settembru 2010)]

Dwar ix-xtut u l-ibħra

Regional sea characteristics

Karatteristiċi tal-ibħra reġjonali

L-ibħra tal-Ewropa jinkludu l-Baħar Baltiku, il-Baħar l-Iswed, il-Baħar Atlantiku tal-Grigal u l-Baħar Mediterran. L-Atlantiku tal-Grigal jinkludi l-Baħar tat-Tramuntana, iżda anki l-Artiku, il-Baħar Barents, il-Baħar Irlandiż u l-Baħar Ċeltiku, il-Golf ta’ Biskajja u l-Kosta Iberika.

Il-Baħar Baltiku huwa nofsu magħluq b’salinità baxxa minħabba l-iskambju ta’ ilma limitat mal-Atlantiku tal-Grigal, u skol sostanzjali minn xmajjar. Dawn il-kundizzjonijiet jagħmlu lil dan il-baħar partikolarment vulnerabbli għat-tniġġis tan-nutrijenti.

Anki l-Baħar l-Iswed huwa nofsu magħluq; huwa l-ikbar baċir tal-ilma intern fid-dinja bi skambju ta’ ilma limitat mal-Mediterran. L-ilmijiet tiegħu huma anossiċi f’fond taħt 150 metru sa 200 metru. Is-salinitajiet tal-ilma tal-wiċċ tal-Baħar l-Iswed jaqgħu fi ħdan medda intermedja. Huwa maħsub li ħafna mill-Baħar l-Iswed jaħżen riżervi ta’ żejt u gass, u bħalissa qiegħda ssir esplorazzjoni għaż-żejt u l-gass.

Anki l-Baħar Mediterran huwa baħar nofsu magħluq b’salinità għolja minħabba r-rati ta’ evaporazzjoni għoljin u skol baxx mix-xmajjar. Għandu skambju ta’ ilma limitat mal-Baħar Atlantiku u l-Baħar l-Iswed. Huwa l-baħar bl-ikbar diversità bijoloġika fl-Ewropa.

L-Atlantiku tal-Grigal ikopri firxa ta’ ibħra u gradjent klimatiku kbir. Hija żona ferm produttiva li tilqa’ ż-żoni l-iktar importanti għas-sajd fl-Ewropa u ħafna ħabitats u ekosistemi uniċi. Fih wkoll l-ikbar riżervi ta’ żejt u gass fl-Ewropa.

Il-kosta hija ż-żona definita bħala t-tlaqqigħ tal-art u l-baħar. Fl-24 pajjiż kostali tal-EEA, hemm 560 000 km2 ta’ żoni kostali, li jikkorrispondu għal 13 % tal-massa totali tal-art ta’ dawn il-pajjiżi (fuq l-bażi tad-dejta mill-Corine Land Cover tas-sena 2000).

Il-baħar profond u qiegħ il-baħar jifformaw sistema estensiva u kumplessa li hija marbuta mal-bqija tal-pjaneta fi skambji ta’ materja, enerġija u bijodiversità. Il-funzjonament tal-ekosistemi fil-baħar profond huwa kruċjali għaċ-ċikli bijoġeokimiċi globali li fuqhom jiddependu ħafna mill-ħajja terrestri u ċ-ċiviltà tal-bniedem. Jinstab kemm fl-ilmijiet Ewropej kif ukoll f’dawk internazzjonali tal-Atlantiku u fl-Oċean Artiku. Is-soltu, il-baħar profond jitqies bħala dak li jinsab f’fond ta’ iktar minn 400 metru.

Id-degradazzjoni tal-ekosistemi tal-baħar u kostali hija osservta fil-Baħar Baltiku, fil-Baħar l-Iswed, fil-Baħar Mediterran u fil-Baħar Atlantiku tal-Grigal, u fl-Artiku. L-attivitajiet li jaffettwaw l-ambjent huma konsegwenza mġarrba sabiex jintlaħqu l-ħtiġijiet immedjati tal-bniedem, iżda dawn iħallu impatt fuq l-ispeċi u l-ħabitats li evolvew fuq eluf, jekk mhux miljuni, ta’ snin — xi daqqiet b’mod irriversibbli.

Dawn l-attivitajiet huma relatati ma’ densitajiet kbar tal-popolazzjoni li qegħdin jiżdiedu tul il-kosti Ewropej, is-sajd, it-tniġġis agrikolu, is-sustanzi kimiċi industrijali, l-iżvilupp turistiku, it-tbaħħir, l-infrastrutturi tal-enerġija rinnovabbli u attivitajiet marittimi oħrajn.

Problemi speċifiċi:

  • Minkejja li tjieb b’mod ġenerali t-trattament tad-drenaġġ, it-tniġġis mifrux tan-nutrijenti li ġej mill-agrikoltura għadu problema kbira fl-ambjent kostali u tal-baħar; iħaffef it-tkabbir ta’ fitoplankton u jista’ jwassal għat-tnaqqis mifrux ta’ ossiġnu.
  • Il-konċentrazzjonijiet ta’ ċerti metalli tqal u kontaminanti organiċi persistenti f’bijota tal-baħar jaqbżu l-limiti ta’ oġġetti tal-ikel f’postijiet partikolari fl-ibħra kollha Ewropej. L-inċidenti ewlenin ta’ tixrid ta’ żejt naqsu, iżda t-tnixxija ta’ żejt minn attivitajiet regolari bħat-trasport u r-raffineriji għadha notevoli. Dawn is-sustanzi jakkumulaw fil-katina alimentari.
  • L-ispeċi invażivi huma mifruxa permezz tat-tbaħħir u l-akwakultura, u jista’ jkollhom konsegwenzi devastanti għall-ekosistemi u s-soċjetà. It-telf ekonomiku fis-sena minħabba speċi akwatiċi invażivi huwa stmat li jaqbeż il-USD 100 biljun globalment. 
  • Is-sajd insostenibbli jseħħ fl-ibħra kollha Ewropej, u huwa ta’ theddida għall-vijabilità tal-istokkijiet ta’ ħut fl-Ewropa. Prattiki qerrieda tas-sajd — bħat-tkarkir tal-qiegħ — għadhom isiru. Il-ħut, l-għasafar, il-mammali u l-fkieren huma qabda inċidentali, u l-ħabitats u l-ekosistemi tal-baħar jbatu minn impatti tal-irkaptu. Is-sajd jista’ jibdel l-ekosistema tal-baħar.
  • Minkejja li qed isir titjib fil-protezzjoni tal-ħabitats tal-baħar u kostali u l-ispeċi permezz ta’ tfassil ta’ siti kostali u tal-baħar bħala parti min-Natura 2000, dan għaddej bilmod u b’diffikultà. L-istatus ta’ ċerti ħabitats kostali u ħafna mill-ħabitats tal-baħar għadu mhux ivvalutat; 22 % tal-mammali tal-baħar huma fil-periklu ta’ estinzjoni.
  • It-turiżmu, responsabbli għall-iżvilupp urban tul il-kosta Mediterranja, issa qiegħed isir il-forza qaddiefa għall-iżvilupp tal-kosta tal-Baħar l-Iswed ukoll.
  • It-tibdil fil-klima qiegħed jikkawża żieda fit-temperaturi tal-wiċċ tal-baħar u fil-livelli tal-baħar. L-ispeċi tal-baħar u kostali qegħdin jibdlu d-distribuzzjonijiet ġeografiċi u staġjonali tagħhom bħala reazzjoni għal dawn il-bidliet; l-amministrazzjoni ta’ żoni tas-sajd u ħabitats naturali ser ikollha tadatta dejjem iktar għal dawn il-bidliet biex tiżgura sostenibilità ambjentali. Il-pH tal-oċeani sejra tkompli tonqos bħala reazzjoni għaż-żieda fil-konċentrazzjonijiet ta’ CO2 fl-atmosfera; l-iskolli tal-qroll fit-territorji barranin tal-Ewropa, iċ-ċentri ta’ bijodiversità, huma mhedda kemm miż-żieda fit-temperaturi kif ukoll mill-aċidifikazzjoni.

Politiki Ewropej

Biex tinstab soluzzjoni għall-problemi ambjentali tal-kosti u l-ibħra tal-Ewropa hemm bżonn ta’ rispons ta’ politika li jopera fuq dominji ta’ politika relatati mal-ilma, in-natura, it-tniġġis, iż-żoni għas-sajd, it-tibdil fil-klima u l-ippjanar tal-ispazju. Storikament, dawn tqiesu bħala dominji separati ta’ politika, iżda wara l-adozzjoni tad-Direttiva Qafas dwar l-Istrateġija Marittima (MSFD) fl-2008, qiegħed isir sforz biex jinkiseb rispons integrat: l-approċċ ta’ ġestjoni jqis l-ekosistema sħiħa u jistabbilixxi l-objettiv li jinkiseb status ambjentali tajjeb għal ħafna aspetti ambjentali speċifiċi. L-MSFD (Maritima Strategy Framework Directive) hija appoġġjata mid-Direttiva Qafas dwar l-Ilma (WFD) li tirregola l-istatus ekoloġiku fl-ilmijiet kostali u transizzjonali billi tqis il-pressjoni idromorfoloġika, tan-nutrijenti u tas-sustanzi kimiċi, u mid-direttivi dwar il-Ħabitats u l-Għasafar li jistabbilixxu objettivi ta’ konservazzjoni għal uħud mill-ħabitats u l-ispeċi tal-baħar u kostali.

It-tkabbir tas-settur marittimu, agrikolu u tat-turiżmu huwa mistenni jkompli; objettiv importanti tal-ġejjieni għall-MSFD ser ikun li tiżgura li dan it-tkabbir ikun sostenibbli għall-ambjent, permezz ta’ strateġiji ta’ ġestjoni. Dawn l-istrateġiji jistgħu jiġu appoġġjati permezz tal-implimentazzjoni tal-prinċipji ta’ ppjanar b’konformità mal-Ġestjoni Integrata taż-Żoni Kostali (ICZM - Integrated Coastal Zone Management) u l-Ippjanar tal-Ispazju Marittimu (MSP - Maritime Spatial Planning).

Għad li l-MSFD tistabbilixxi objettiv ambjentali għall-istatus tal-istokkijiet kollha ta’ ħut, l-aspetti kollha tas-sajd huma rregolati mill-politika komuni tas-sajd (PKS). Fl-2012 sejra tiġi adottata riforma ġdida.

Links Relatati

  • L-MSFD teħtieġ status ambjentali tajjeb għal ħafna elementi bijoloġiċi, inkluż il-ħut, li jrid jinkiseb fl-ilmijiet tal-baħar sal-2020. Hija mistennija tnaqqas il-piżijiet u l-impatti tat-tniġġis fl-ambjent tal-baħar.
  • L-ICZM tirrakkomanda l-istrateġiji ta’ żvilupp biex jinkiseb żvilupp kostali sostenibbli.
  • L-MSP hija għodda li ssostni l-iżvilupp ta’ strateġiji għall-użu sostenibbli tal-baħar billi tiġbor flimkien bosta nies li jagħmlu użu mill-baħar.
  • Id-WFD teħtieġ il-kisba ta’ status ekoloġiku tajjeb jew potenzjal ekoloġiku tajjeb ta’ elementi bijoloġiċi u kimiċi f’estwarji u kosti madwar l-UE sal-2015, u hi mistennija tnaqqas il-piżijiet u l-impatti tat-tniġġis fuq l-estwarji u l-kosti. Sejra tnaqqas ukoll il-pressjonijiet minn bidliet idromorfoloġiċi.
  • Id-Direttiva dwar in-Nitrati li għandha l-għan li tnaqqas it-tniġġis min-nitrati mill-art agrikola;
  • Id-Direttiva dwar it-Trattament tad-Drenaġġ Urban li għandha l-għan li tnaqqas it-tniġġis li ġej mit-trattament tad-drenaġġ u ċerti industriji;
  • Id-direttivi tal-UE dwar il-Ħabitats u l-Għasafar (ara l-leġiżlazzjoni tal-UE dwar in-natura) jifformaw is-sisien tal-politika Ewropea dwar il-konservazzjoni tan-natura. Id-Direttiva dwar il-Ħabitats hija mibnija fuq żewġ pilastri: in-netwerk Natura 2000 ta’ siti protetti u s-sistema stretta ta’ protezzjoni tal-ispeċi.
  • It-theddida ta’ tibdil fil-klima qiegħda tiġi indirizzata fil-livell globali permezz tal-Konvenzoni Qafas tan-Nazzjonijiet Uniti dwar it-Tibdil fil-Klima (UNFCCC - United Nations Framework Convention on Climate Change). Il-Protokoll ta’ Kjoto tagħha jistabbilixxi miri tal-emissjonijiet għal dawk il-pajjiżi żviluppati li rratifikawh, bħall-Istati Membri tal-UE. Aqra iktar dwar il-politiki dwar it-tibdil fil-klima.

Geographic coverage

Greece Poland Romania Portugal Spain United Kingdom Netherlands Belgium Germany France Czech Republic Italy Cyprus Estonia Latvia Lithuania Finland Hungary Bulgaria Malta Denmark Iceland Switzerland Sweden Austria Luxembourg Ireland Liechtenstein Slovakia Norway Slovenia
Dokument ta’ Azzjonijiet

Kummenti

Abbonamenti
${inkiteb} biex tirċievi r-rapporti tagħna (stampati jew/u f’forma elettronika) u n-newsletter elettronika ta’ kull tliet xhur.
Segwina
 
 
 
 
 
Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (EEA)
Kongens Nytorv 6
1050 Kopenħagen K
id-Danimarka
Telefown: +45 3336 7100