Il-kosti u l-ibħra

L-Ewropa hija mdawra minn erba’ reġjuni ta’ baħar: il-Baħar Mediterran, il-Baħar l-Iswed, il-Baħar Baltiku u l-Oċean Atlantiku tat-Tramuntana li jinkludi wkoll il-Baħar tat-Tramuntana. L-Ewropa twettaq ħafna attivitajiet marittimi fl-Artiku wkoll.

L-attivitajiet tal-bniedem spiss ikunu kkonċentrati fir-reġjuni kostali li jkunu l-inqas kapaċi jassimilaw dawn l-attivitajiet u fejn l-effetti avversi l-iktar li jkunu jidhru. It-theddidiet ewlenin għaż-żoni kostali Ewropej huma t-tniġġis tal-ilma u l-ewtrofikazzoni, it-telf ta’ diversità bijoloġika, l-iżvilupp urban, id-deterjorament tal-pajsaġġi u l-erożjoni kostali.

L-ibħra u x-xtut tal-Ewropa: fatti interessanti

• Iż-żona marittima li taqa’ taħt il-ġurisdizzjoni tal-Istati Membri tal-UE hija ikbar miż-żona totali ta’ art tal-UE.
• L-UE għandha kosta twila 68 000 km — 3 darbiet itwal minn dik tal-Istati Uniti u kważi d-doppju ta’ dik tar-Russja; jekk jiġu inklużi l-pajjiżi membri fl-EEA, jiġifieri l-Islanda, in-Norveġja u t-Turkija, issir 185 000 km.
• Kważi nofs il-popolazzjoni tal-UE tgħix f’inqas minn 50 km mill-baħar; il-parti l-kbira hija kkonċentrata f’żoni urbani tul il-kosta. Fl-2001, 70 miljun ruħ jew 14 % tal-popolazzoni sħiħa tal-UE kienet tgħix fi ħdan 500 metru mill-kosta.
• Il-baħar huwa l-iktar destinazzjoni popolari għall-btala fl-Ewropa: 63 % tal-Ewropej li jivvjaġġaw jagħżlu li jmorru l-baħar bħala d-destinazzjoni għall-btala tagħhom. Pereżempju, huwa stmat li bejn 8 u 10 miljun sajjied jistadu għal sport jew bħala passatemp, u jsostnu industrija Ewropea li tiġġenera bejn EUR 8 biljun u EUR 10 biljun fis-sena.
• L-assi ekonomiċi fi ħdan 500 metru mill-baħar għandhom valur stmat ta’ EUR 500 biljun sa EUR 1 000 biljun.
• In-nefqa pubblika tal-UE għall-ħarsien tal-ixtut mir-riskju ta’ erożjoni u għargħar hija mistennija tilħaq il-EUR 5.4 biljun fis-sena għall-perjodu ta’ bejn l-1990 u l-2020.

[KE, 2006: Tagħrif u Figuri Marittimi (aċċessat fis-27 ta’ Settembru 2010)]

Dwar ix-xtut u l-ibħra

Id-degradazzjoni tal-ekosistemi tal-baħar u kostali hija osservta fil-Baħar Baltiku, fil-Baħar l-Iswed, fil-Baħar Mediterran u fil-Baħar Atlantiku tal-Grigal, u fl-Artiku. L-attivitajiet li jaffettwaw l-ambjent huma konsegwenza mġarrba sabiex jintlaħqu l-ħtiġijiet immedjati tal-bniedem, iżda dawn iħallu impatt fuq l-ispeċi u l-ħabitats li evolvew fuq eluf, jekk mhux miljuni, ta’ snin — xi daqqiet b’mod irriversibbli.

Dawn l-attivitajiet huma relatati ma’ densitajiet kbar tal-popolazzjoni li qegħdin jiżdiedu tul il-kosti Ewropej, is-sajd, it-tniġġis agrikolu, is-sustanzi kimiċi industrijali, l-iżvilupp turistiku, it-tbaħħir, l-infrastrutturi tal-enerġija rinnovabbli u attivitajiet marittimi oħrajn.

Problemi speċifiċi:

• Minkejja li tjieb b’mod ġenerali t-trattament tad-drenaġġ, it-tniġġis mifrux tan-nutrijenti li ġej mill-agrikoltura għadu problema kbira fl-ambjent kostali u tal-baħar; iħaffef it-tkabbir ta’ fitoplankton u jista’ jwassal għat-tnaqqis mifrux ta’ ossiġnu.
• Il-konċentrazzjonijiet ta’ ċerti metalli tqal u kontaminanti organiċi persistenti f’bijota tal-baħar jaqbżu l-limiti ta’ oġġetti tal-ikel f’postijiet partikolari fl-ibħra kollha Ewropej. L-inċidenti ewlenin ta’ tixrid ta’ żejt naqsu, iżda t-tnixxija ta’ żejt minn attivitajiet regolari bħat-trasport u r-raffineriji għadha notevoli. Dawn is-sustanzi jakkumulaw fil-katina alimentari.
• L-ispeċi invażivi huma mifruxa permezz tat-tbaħħir u l-akwakultura, u jista’ jkollhom konsegwenzi devastanti għall-ekosistemi u s-soċjetà. It-telf ekonomiku fis-sena minħabba speċi akwatiċi invażivi huwa stmat li jaqbeż il-USD 100 biljun globalment. 
• Is-sajd insostenibbli jseħħ fl-ibħra kollha Ewropej, u huwa ta’ theddida għall-vijabilità tal-istokkijiet ta’ ħut fl-Ewropa. Prattiki qerrieda tas-sajd — bħat-tkarkir tal-qiegħ — għadhom isiru. Il-ħut, l-għasafar, il-mammali u l-fkieren huma qabda inċidentali, u l-ħabitats u l-ekosistemi tal-baħar jbatu minn impatti tal-irkaptu. Is-sajd jista’ jibdel l-ekosistema tal-baħar.
• Minkejja li qed isir titjib fil-protezzjoni tal-ħabitats tal-baħar u kostali u l-ispeċi permezz ta’ tfassil ta’ siti kostali u tal-baħar bħala parti min-Natura 2000, dan għaddej bilmod u b’diffikultà. L-istatus ta’ ċerti ħabitats kostali u ħafna mill-ħabitats tal-baħar għadu mhux ivvalutat; 22 % tal-mammali tal-baħar huma fil-periklu ta’ estinzjoni.
• It-turiżmu, responsabbli għall-iżvilupp urban tul il-kosta Mediterranja, issa qiegħed isir il-forza qaddiefa għall-iżvilupp tal-kosta tal-Baħar l-Iswed ukoll.
• It-tibdil fil-klima qiegħed jikkawża żieda fit-temperaturi tal-wiċċ tal-baħar u fil-livelli tal-baħar. L-ispeċi tal-baħar u kostali qegħdin jibdlu d-distribuzzjonijiet ġeografiċi u staġjonali tagħhom bħala reazzjoni għal dawn il-bidliet; l-amministrazzjoni ta’ żoni tas-sajd u ħabitats naturali ser ikollha tadatta dejjem iktar għal dawn il-bidliet biex tiżgura sostenibilità ambjentali. Il-pH tal-oċeani sejra tkompli tonqos bħala reazzjoni għaż-żieda fil-konċentrazzjonijiet ta’ CO2 fl-atmosfera; l-iskolli tal-qroll fit-territorji barranin tal-Ewropa, iċ-ċentri ta’ bijodiversità, huma mhedda kemm miż-żieda fit-temperaturi kif ukoll mill-aċidifikazzjoni.

Politiki Ewropej

Biex tinstab soluzzjoni għall-problemi ambjentali tal-kosti u l-ibħra tal-Ewropa hemm bżonn ta’ rispons ta’ politika li jopera fuq dominji ta’ politika relatati mal-ilma, in-natura, it-tniġġis, iż-żoni għas-sajd, it-tibdil fil-klima u l-ippjanar tal-ispazju. Storikament, dawn tqiesu bħala dominji separati ta’ politika, iżda wara l-adozzjoni tad-Direttiva Qafas dwar l-Istrateġija Marittima (MSFD) fl-2008, qiegħed isir sforz biex jinkiseb rispons integrat: l-approċċ ta’ ġestjoni jqis l-ekosistema sħiħa u jistabbilixxi l-objettiv li jinkiseb status ambjentali tajjeb għal ħafna aspetti ambjentali speċifiċi. L-MSFD (Maritima Strategy Framework Directive) hija appoġġjata mid-Direttiva Qafas dwar l-Ilma (WFD) li tirregola l-istatus ekoloġiku fl-ilmijiet kostali u transizzjonali billi tqis il-pressjoni idromorfoloġika, tan-nutrijenti u tas-sustanzi kimiċi, u mid-direttivi dwar il-Ħabitats u l-Għasafar li jistabbilixxu objettivi ta’ konservazzjoni għal uħud mill-ħabitats u l-ispeċi tal-baħar u kostali.

It-tkabbir tas-settur marittimu, agrikolu u tat-turiżmu huwa mistenni jkompli; objettiv importanti tal-ġejjieni għall-MSFD ser ikun li tiżgura li dan it-tkabbir ikun sostenibbli għall-ambjent, permezz ta’ strateġiji ta’ ġestjoni. Dawn l-istrateġiji jistgħu jiġu appoġġjati permezz tal-implimentazzjoni tal-prinċipji ta’ ppjanar b’konformità mal-Ġestjoni Integrata taż-Żoni Kostali (ICZM - Integrated Coastal Zone Management) u l-Ippjanar tal-Ispazju Marittimu (MSP - Maritime Spatial Planning).

Għad li l-MSFD tistabbilixxi objettiv ambjentali għall-istatus tal-istokkijiet kollha ta’ ħut, l-aspetti kollha tas-sajd huma rregolati mill-politika komuni tas-sajd (PKS). Fl-2012 sejra tiġi adottata riforma ġdida.

Links Relatati

• L-MSFD teħtieġ status ambjentali tajjeb għal ħafna elementi bijoloġiċi, inkluż il-ħut, li jrid jinkiseb fl-ilmijiet tal-baħar sal-2020. Hija mistennija tnaqqas il-piżijiet u l-impatti tat-tniġġis fl-ambjent tal-baħar.
• L-ICZM tirrakkomanda l-istrateġiji ta’ żvilupp biex jinkiseb żvilupp kostali sostenibbli.
• L-MSP hija għodda li ssostni l-iżvilupp ta’ strateġiji għall-użu sostenibbli tal-baħar billi tiġbor flimkien bosta nies li jagħmlu użu mill-baħar.
• Id-WFD teħtieġ il-kisba ta’ status ekoloġiku tajjeb jew potenzjal ekoloġiku tajjeb ta’ elementi bijoloġiċi u kimiċi f’estwarji u kosti madwar l-UE sal-2015, u hi mistennija tnaqqas il-piżijiet u l-impatti tat-tniġġis fuq l-estwarji u l-kosti. Sejra tnaqqas ukoll il-pressjonijiet minn bidliet idromorfoloġiċi.
• Id-Direttiva dwar in-Nitrati li għandha l-għan li tnaqqas it-tniġġis min-nitrati mill-art agrikola;
• Id-Direttiva dwar it-Trattament tad-Drenaġġ Urban li għandha l-għan li tnaqqas it-tniġġis li ġej mit-trattament tad-drenaġġ u ċerti industriji;
• Id-direttivi tal-UE dwar il-Ħabitats u l-Għasafar (ara l-leġiżlazzjoni tal-UE dwar in-natura) jifformaw is-sisien tal-politika Ewropea dwar il-konservazzjoni tan-natura. Id-Direttiva dwar il-Ħabitats hija mibnija fuq żewġ pilastri: in-netwerk Natura 2000 ta’ siti protetti u s-sistema stretta ta’ protezzjoni tal-ispeċi.
• It-theddida ta’ tibdil fil-klima qiegħda tiġi indirizzata fil-livell globali permezz tal-Konvenzoni Qafas tan-Nazzjonijiet Uniti dwar it-Tibdil fil-Klima (UNFCCC - United Nations Framework Convention on Climate Change). Il-Protokoll ta’ Kjoto tagħha jistabbilixxi miri tal-emissjonijiet għal dawk il-pajjiżi żviluppati li rratifikawh, bħall-Istati Membri tal-UE. Aqra iktar dwar il-politiki dwar it-tibdil fil-klima.