Personal tools

Notifiki
Irċievi notifiki dwar rapporti u prodotti ġodda. Frekwenza: 3-4 emails / xahar.
Abbonamenti
${inkiteb} biex tirċievi r-rapporti tagħna (stampati jew/u f’forma elettronika) u n-newsletter elettronika ta’ kull tliet xhur.
Segwina
Ikona ta’ Twitter Twitter
Ikona tal-Facebook Facebook
Ikona tal-YouTube Kanal tal-YouTube
Lowgo RSS Feeds tar-RSS
Iktar

Write to us Write to us

For the public:


For media and journalists:

Contact EEA staff
Contact the web team
FAQ

Call us Call us

Reception:

Phone: (+45) 33 36 71 00
Fax: (+45) 33 36 71 99


li jmiss
preċedenti
punti

Aqbeż għall-kontenut. | Aqbeż għal navigazzjoni

Sound and independent information
on the environment

You are here: Home / Signals - Kull nifs li nieħdu / Signals 2011 / Artikoli / Is-saħħa fi klima li qiegħda tinbidel

Is-saħħa fi klima li qiegħda tinbidel

Biddel il-lingwa
F’Awwissu 2007, l-awtoritajiet tas-saħħa lokali fl-Italja osservaw numru kbir ta’ każijiet ta’ marda mhux tas-soltu f’Castiglione di Cervia u Castiglione di Ravenna, li huma żewġ villaġġi żgħar mifrudin minn xmara. Kienu affettwati kważi 200 ruħ u miet raġel anzjan wieħed (Angelini et al., 2007).

 Image © John McConnico

Wara investigazzjoni dettaljata, instab li l-marda kienet iċ-Chikungunya, vajrus li jinġarr mill-insetti u li jiġi trasmess lill-bnedmin mill-Aedes jew ‘tiger mosquito’ aktar komuni fl-Afrika u l-Ażja. Is-sors tal-infezzjoni kien ittraċċat f‘raġel li kien qiegħed għal btala fir-reġjun.

Huwa maħsub li r-raġel marid kien diġà infettat qabel ivvjaġġa lejn l-Ewropa iżda mbagħad ingidem minn tiger mosquito fl-Italja. It-tiger mosquito hija vettur jew trasportatur tal‑vajrus u huwa mifhum li l-insett inkwistjoni xerrdet il-vajrus lil persuna oħra fil-villaġġ. Dan wassal għal sensiela ta’ reazzjonijiet, bit-tiger mosquitoes jigdmu nies infettati u jxerrdu l-vajrus sakemm żviluppat epidemija żgħira.

Nisġa ta’ interazzjonijiet

It-tifqigħa taċ-Chikungunya kienet tiddependi fuq nisġa komplikata ta’ interazzjonijiet u kundizzjonijiet li jikxfu wħud mir-riskji għas‑saħħa u l-isfidi li qegħdin niffaċċjaw f’dinja globalizzata. It-turiżmu, it-tibdil fil-klima, il-kummerċ, iċ-ċaqliq tal-ispeċijiet u s-saħħa pubblika lkoll kellhom sehem fis-sitwazzjoni.

Huwa maħsub li t-tiger mosquito ġiet introdotta fl-Ewropa permezz ta’ firxa ta’ prodotti importati – minn pjanti ornamentali bħal ‘lucky bamboo’ sa tajers użati. Il-larva tan-nemusa nstabet f’ħafna partijiet tal-Ewropa, iżda tgħix biss fuq barra f’pajjiżi aktar sħan fin-Nofsinhar, jew fis-serer aktar lejn it Tramuntana – pereżempju fil-Pajjiżi l-Baxxi.

Id-Deni Dengue u d-Deni tal-Punent tan-Nil jinstabu wkoll fl-Ewropa u jiġu trasmessi wkoll minn gidmiet tan-nemusa. Skont iċ-Ċentru Ewropew għall-Prevenzjoni u l-Kontroll tal-Mard (ECDC) fi Stokkolma, l-Isvezja, mill-ewwel tifqigħa kbira fir-Rumanija fl-1996, l-infezzjoni tad-Deni tal-Punent tan-Nil kienet rikonoxxuta bħala kawża ewlenija ta’ tħassib għas-saħħa pubblika fl-Ewropa. Bħalissa ma hija disponibbli ebda tilqima u l-miżuri ta’ prevenzjoni ewlenin huma mmirati biex inaqqsu l-espożizzjoni għall‑gdim tan-nemusa.

Produzzjoni intensiva tal-ikel

Jista’ jkun li aħna qegħdin noħolqu l-kundizzjonijiet meħtieġa għat-tixrid tal-marda infettiva – kundizzjonijiet li qabel ma kinux jeżistu. L-industrijalizzazzjoni tal-produzzjoni tal-ikel, pereżempju, hija kawża għal tħassib ewlieni. Permezz tat-tgħammir intensiv ta’ tip wieħed ta’ annimal, inkunu qegħdin nirriskjaw li nipproduċu ‘monokulturi’ bi ftit varjabbiltà ġenetika. Dawn l-annimali huma suxxettibbli ħafna għal mard li jinħoloq minn iġjene ħażina jew infezzjoni minn annimali selvaġġi, bħal għasafar. Ladarba jkun fil-monokultura, il-mard jista’ jinbidel faċilment u jinxtered saħansitra fost dawk li jaħdmu mal-annimali inkwistjoni. L-użu eċċessiv tal-antibijotiċi sar metodu aċċettat ta’ kumpens għan-nuqqas ta’ reżistenza naturali – prattika li tista’ tikkawża l-problemi tagħha stess.

‘L-agrikoltura effiċjenti moderna, l-istess bħas-saħħa pubblika, tħares lejn ix-xjenza u l-mediċina sabiex tilħaq uħud mid-domandi ta’ dinja globalizzata. Għalkemm ħafna minna bbenifikaw mill-agrikoltura moderna permezz ta’ provvisti tal-ikel irħas u abbundanti, hija tista’ twassal ukoll għal pressjonijiet u problemi mhux previsti,’ jgħid Dr Marc Sprenger, id-Direttur tal‑ECDC.

‘Pereżempju, bħala riżultat tal-użu estensiv tal-antibijotiċi fl-agrikoltura, l-effettività tagħhom tista’ tonqos hekk kif il-bakterja ssir aktar reżistenti, li tista’ potenzjalment tħalli impatt fuq il-bnedmin ukoll,’ jgħid Dr Sprenger.

Innovazzjoni: l-ambjent u s-saħħa

L-isforzi fil-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima għandhom itejbu l-kwalità tal-arja

Il-pakkett ta’ Azzjoni dwar il-Klima u l-Enerġija Rinnovabbli (CARE) tal-Unjoni Ewropea huwa maħsub biex:

  • inaqqas l-emissjonijiet tal-gassijiet serra b’20 % sal-2020
  • iżid is-sehem tal-enerġija rinnovabbli b’20 % sal-2020
  • itejjeb l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija b’20 % sal-2020

L-isforzi meħtieġa sabiex jintlaħqu dawn il-miri għandhom inaqqsu wkoll it-tniġġis tal-arja fl-Ewropa. Pereżempju, it-titjib fl‑effiċjenza fl-użu tal-enerġija u ż-żieda fl-użu tal-enerġija rinnovabbli għandhom iwasslu għal tnaqqis fil-kombustjoni talfjuwil fossili – sors prinċipali tat-tniġġis tal-arja. Dawn l-effetti sekondarji pożittivi ssir referenza għalihom bħala l-’kobenefiċċji’ tal‑politika dwar it-tibdil fil-klima.

Ġie stmat li l-pakkett imsemmi hawn fuq ser inaqqas l-ispiża annwali għall-ilħuq tal‑miri tal-UE dwar it-tniġġis tal-arja b’biljuni ta’ euros. Barra minn hekk, l-iffrankar għas‑servizzi tas-saħħa Ewropej jista’ jkun daqs sitt darbiet akbar minn hekk.

Il-ħtieġa ta’ stampa sħiħa fl-era tat‑tibdil fil-klima

L-ispeċijiet ġodda u l-mard ġdid li jaslu fl-Ewropa huma biss uħud mill-impatti tat-tibdil fil-klima fuq is-saħħa. Ħafna aktar impatti ambjentali u soċjali jistgħu fl-aħħar mill-aħħar jaffettwaw is‑saħħa tal-bniedem permezz tal-bidliet fil-kwalità u l-kwantità tal-ilma, l-arja u l-ikel, u x-xejriet mibdula tat-temp, l-ekosistemi, l-agrikoltura u l-għajxien.

It-tibdil fil-klima jista’ wkoll jaggrava l-problemi ambjentali eżistenti, bħat-tniġġis tal-arja, u jfixkel il-provvisti sostenibbli tal-ilma u s-servizzi sanitarji.

Il-mewġa ta’ sħana fl-Ewropa fis-sajf tal- 2003, b’lista ta’ mwiet li taqbeż is-70 000 ruħ, enfasizzat il-ħtieġa għall-adattament għal klima li qiegħda tinbidel. L-anzjani u persuni b’mard partikolari huma f’riskju ogħla, u l-gruppi żvantaġġjati tal-popolazzjoni huma aktar vulnerabbli. Fiż-żoni urbani ffullati, bil kisi qawwi tal-ħamrija bil bini u b’uċuh tal-art li jassorbu s-sħana, l-effetti tal-mewġiet tas-sħana jistgħu jiġu aggravati minħabba t-tkessiħ insuffiċjenti bil-lejl u ċ-ċirkolazzjoni ħażina tal-arja.

Għall-popolazzjonijiet fl-UE, il-mortalità ġiet stmata li tiżdied b’1–4 % għal kull żieda ta’ grad fit-temperatura ’l fuq minn punt ta’ cut-off (lokalment speċifiku). Matul is-snin għoxrin ta’ dan is-seklu, iż-żieda stmata fil-mortalità relatata mas-sħana li tirriżulta mit-tibdil previst fil-klima tista’ taqbeż il-25 000 fis-sena, l-aktar fir-reġjuni fiċ-ċentru u fin-Nofsinhar tal-Ewropa.

‘Id-diskussjoni li tgħaqqad is-saħħa, l-użu tal-art, l-agrikoltura, it-turiżmu, il-kummerċ u t-tibdil fil-klima jeħtieġ li tiżviluppa b’mod immaġinattiv. Jista’ jkun li bħalissa m’aħniex qegħdin nagħmlu konnessjoni xierqa bejn is-saħħa pubblika u l-ambjent jew it-tibdil fil-klima,’ jgħid Dr Sprenger.

‘Pereżempju, dan l-aħħar jien żort dipartiment tas-saħħa u staqsejt min kien inkarigat mill‑kwistjonijiet relatati mat-tibdil fil-klima u qaluli li fil-fatt ma kien hemm ħadd. B’dan m’iniex qiegħed ngħaddi ġudizzju fuq xi dipartiment jew awtorità partikolari, iżda fl-istess waqt dan juri li jeħtieġ li nbiddlu l-mod kif naħsbu dwar dawn il-problemi, minħabba li dawn huma kollha konnessi ma’ xulxin,’ jgħid Dr Sprenger.

‘Is-sistemi tas-saħħa pubblika għandhom jibdew jadattaw u jinfetħu għall-possibbiltà ta’ mard ġdid u kundizzjonijiet klimatiċi ġodda. F’mument partikolari, in-nies jistgħu jingħataw dijanjożi ħażina għaliex it-tabib tagħhom ma jkunx familjari ma’ vajrus ġdid. Ħafna pazjenti jkunu jidhru u jinħassu li għandhom vajrus tal‑influwenza. Aħna neħtieġu għodod ġodda sabiex inkunu nistgħu nindirizzaw l-isfidi ġodda bħat-taħriġ, u l-faċilitajiet bħal laboratorji għandhom ikunu flessibbli u adattabbli,’ kompla jgħid.

MosquitoSpeċijiet invażivi

It-tiger mosquito tal-Ażja jew l-Aedes albopictus hija waħda mill-aktar eżempji mifruxa ta’ ‘speċi invażiva’. Il-firxa tradizzjonali tagħha hija mill-Pakistan sal-Korea ta’ Fuq. Illum il-ġurnata tinstab mad-dinja kollha u ġiet deskritta bħala ‘l-aktar nemusa invażiva fid-dinja’.

In-nemusa hija biss eżempju wieħed ta’ theddida ferm usa’ għall‑bijodiversità tal-Ewropa, billi l-ispeċijiet barranin jew mhux indiġeni jiġu stabbiliti u jinfirxu madwar il-kontinent bħala riżultat tal-attivitajiet tal-bniedem. L-ispeċijiet barranin jistgħu jinstabu fl‑ekosistemi Ewropej kollha. Il-globalizzazzjoni, partikolarment iż‑żieda fil-kummerċ u t-turiżmu, wasslet għal żieda fin-numru u t-tip ta’ speċijiet barranin li jaslu fl-Ewropa.

Fl-Ewropa ġew irreġistrati madwar 10 000 speċijiet barranin. Xi wħud, bħall-patata u t-tadam, ġew introdotti bi skop u għadhom ekonomikament importanti sal-lum. Speċijiet oħrajn, imsejħa ‘speċijiet barranin invażivi’, jistgħu joħolqu problemi serji għall-ġardinaġġ, l-agrikoltura u l-forestrija, bħala organiżmi li jġorru l-mard jew billi jikkawżaw ħsarat f’kostruzzjonijiet bħal bini u digi.

L-ispeċijiet barranin invażivi jbiddlu wkoll l-ekosistemi li jgħixu fihom u jaffettwaw lill-ispeċijiet l-oħrajn f’dawk l-ekosistemi. Il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Diversità Bijoloġika tidentifika l-ispeċijiet barranin invażivi bħala waħda mit-theddidiet ewlenin għall‑bijodiversità madwar id-dinja.

Geographical coverage

[+] Show Map

Dokument ta’ Azzjonijiet

Kummenti

Sir membru issa!
Irċievi notifiki dwar rapporti u prodotti ġodda. Attwalment għandna 33147 abbonati. Frekwenza: 3-4 posta elettronika / xahar.
Arkivju tan-notifiki
Segwina
 
 
 
 
 
Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (EEA)
Kongens Nytorv 6
1050 Kopenħagen K
id-Danimarka
Telefown: +45 3336 7100