Nimxu lil hinn mill-ġestjoni ta’ l-iskart lejn ekonomija ekoloġika

Biddel il-lingwa
Article Ippubblikat 18 Apr 2016 Mibdul l-aħħar 15 Sep 2016, 10:50 AM
L-użu tar-riżorsi attwali mhuwiex sostenibbli u qiegħed jitfa’ pressjoni fuq il-pjaneta tagħna. Għandna bżonn niffaċilitaw tranżizzjoni lejn ekonomija ekoloġika ċirkulari billi nimxu lil hinn mill-politiki ta’ l-iskart u niffukaw fuq l-ekodisinn, l-innovazzjoni u l-investimenti. Ir-riċerka tista’ trawwem mhux biss innovazzjoni fil-produzzjoni, iżda mudelli ta’ negozju u mekkaniżmi ta’ finanzjament ukoll.

 Image © © Nikolaos Kalkounos, Picture2050 /EEA

Fit-2 ta’ Diċembru 2015, il-Kummissjoni Ewropea pproponiet pakkett leġiżlattiv ġdid dwar l-ekonomija ċirkulari. Il-pakkett ikopri stadji differenti ta' ċiklu tal-ħajja estiż ta’ prodott mill-produzzjoni u l-konsum sal-ġestjoni ta’ l-iskart u s-suq għal materja prima sekondarja. L-azzjonijiet proposti huma mfassla sabiex ikunu ta' benefiċċju kemm għall-ambjent kif ukoll għall-ekonomija, u jisiltu l-valur u l-użu massimu mill-materja prima, prodotti u skart kollha, irawwmu l-iffrankar ta’ l-enerġija u jnaqqsu l-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett serra.

Matul dawn l-aħħar deċenni, il-leġiżlazzjoni għall-protezzjoni ta’ l-ambjent evolviet minn risponsi speċifiċi għal kwistjonijiet, għal reazzjonijiet iktar integrati u sistemiċi. Il-pakkett ta’ l-ekonomija ċirkulari huwa wieħed mill-aktar eżempji reċenti għal reazzjonijiet tal-politika integrata bħal dawn u ċertament huwa pass sinifikanti lejn l-objettiv ta’ l-Unjoni Ewropea għal "għajxien tajjeb fi ħdan il-limiti ekoloġiċi tal-pjaneta".

L-ambjent Ewropew tagħna: Ir-rapport State and Outlook 2015 (L-Istat u l-Prospetti tal-2015) (SOER2015) jenfasizza l-isfida tas-sostenibbiltà li qegħdin naffaċċjaw illum. Qegħdin nikkunsmaw u nagħmlu estrazzjoni ta' iktar riżorsi, kemm fl-Ewropa kif ukoll fid-dinja, milli l-pjaneta tagħna tista’ tissostitwixxi f’ħin partikolari. Minn naħa waħda, attivitajiet ekonomiċi jikkontribwixxu għall-benesseri tal-bnedmin u għat-tnaqqis tal-faqar. Min-naħa l-oħra, iniġġżu l-ambjent, isaħħnu l-pjaneta, iħassru s-saħħa umana filwaqt li jdgħajfu l-kapaċità tal-pjaneta sabiex tipprovdi għalina. It-tbassir tat-tibdil fil-klima u taż-żieda fil-popolazzjoni jżidu ma’ l-urġenza għal azzjoni komprensiva u immedjata.

Għalkemm s’issa l-ebda pajjiż la għadu wasal għal ‘għajxien tajjeb’ u lanqas fi ħdan il-mezzi naturali tiegħu, hemm xi sinjali ta’ inkoraġġiment. L-Unjoni Ewropea bdiet tkisser ir-rabta bejn it-tkabbir ekonomiku u l-konsum ta’ l-enerġija u l-materjali. L-Ewropej qegħdin jirriċiklaw sehem ikbar mill-iskart muniċipali tagħhom u jibagħtu inqas ammonti għall-miżbliet. L-ekoindustriji (eż. ħidma fuq l-enerġija li tiġġedded, trattament tad-drenaġġ, kontroll tat-tniġġiż ta’ l-arja, eċċ) kibru b’mod konsiderevoli matul l-aħħar għaxar snin u ħolqu x-xogħlijiet minkejja r-riċessjoni reċenti.

It-tnaqqis tad-dipendenza fuq materja prima

Ekonomija ċirkulari tistinka sabiex tnaqqas l-"influss" tar-riżorsi ġodda, speċjalment riżorsi mhux rinnovabbli, sabiex tuża, terġa’ tuża u tivvalorizza kemm jista’ jkun ir-riżorsi fl-ekonomija, u tnaqqas kemm jista' jkun il-"ħruġ" tal-emmissjonijiet u l-iskart.

Il-messaġġ huwa wieħed ċar: tnaqqis potenzjali fl-iskart jista’ jiġġenera qligħ sostanzjali għall-ekonomija u s-saħħa tal-bniedem. Il-fatt li tibqa' tuża riżorsi diġà estratti ma jnaqqasx id-dipendenza fuq il-materja prima (estratta jew importata domestikament), iżda jagħti spinta lill-kompettitività filwaqt li jnaqqas il-pressjonijiet ambjentali. Analiżi preliminari mill-EEA turi li l-pajjiżi Ewropej diġà qegħdin jieħdu azzjoni sabiex itejbu l-effiċjenza tar-riżorsi, l-iktar minħabba tħassib ekonomiku konġunt relatat mad-dipendenza fuq ir-riżorsi.

B’mod ġenerali, il-prevenzjoni ta’ l-iskart, ir-riċiklaġġ u l-ġestjoni aħjar ta’ l-iskart huma kollha ċertament kruċjali biex inaqqsu l-flussi ‘l ġewwa u ‘l barra mill-ekonomija. Madankollu, l-għeluq taċ-ċirkwit tal-materjali mhuwiex biżżejjed sabiex jipprevjeni iktar impatti fuq l-ambjent u fuq is-saħħa u l-benesseri tal-bniedem. L-approċċi tal-ekonomija ċirkolari jeħtieġu li jmorru lil hinn mill-ġestjoni ta’ l-iskart, u jeħtieġu jiffaċilitaw it-tranżizzjoni għal ekonomija ekoloġika. Għandna bżonn nerġgħu naħsbu fuq il-mod kif nipproduċu, nikkunsmaw u narmu l-prodotti.

Nisfruttaw il-potenzjal tal-ekodisinn

L-ewwel ħaġa, l-ekodisinn huwa essenzjali għaż-żieda tal-potenzjal għar-riċiklaġġ u sabiex tiġi estiża l-ħajja tal-prodotti. Nistgħu niddisinjaw prodotti b’tali mod li jkunu jistgħu jissewwew faċilment, jiġu sostitwiti biss il-biċċiet il-miksurin u l-komponimenti tagħhom jkunu jistgħu jintgħażlu faċilment għal riċiklaġġ ottimali.

Għandna bżonn nikkunsidraw ukoll aspetti tas-saħħa u ambjentali tal-materjali li nużaw fil-prodotti tagħna. L-eko-disinn jista’ jgħin ugwalment jissostitwixxi materjali ta’ impatti ambjentali għoljin b’alternattivi aħjar. Pereżempju, huwa ċar li l-esponiment għal kimiċi perikolużi huwa tħassib serju għas-saħħa. Nistgħu nadottaw ċikli ta’ materjali nodfa sabiex nipprevjenu l-esponiment tal-bniedem għal sustanzi perikolużi u sabiex nipproteġu l-ekosistemi mit-tniġġiż kimiku.

Bl-istess mod, il-materjali bbażati fuq prodotti bioloġiċi, bħalma huma l-injam, l-għelejjel u l-fibri, jistgħu jintużaw għal firxa wiesgħa ta’ bżonnijiet ta' prodotti u enerġija. Madankollu, il-potenzjal li jinbidlu għal materjali bbażati fuq prodotti bioloġiċi għandu jiġi analizzat fid-dawl tal-impatti assoċjati tal-ekosistemi u tas-saħħa. Hemm pereżempju limiti għall-isfruttament tal-foresti u l-ħruq tal-injam għall-enerġija jista' jaggrava l-kwalità tal-ajru.

Investimenti sabiex irawwmu l-innovazzjoni

Eko-innovazzjoni u riċerka li tippromwovi soluzzjonijiet innovattivi huma essenzjali għal tendenza lejn ekonomija ċirkulari. L-innovazzjoni mhijiex limitata biss għall-proċessi tal-produzzjoni. Jistgħu jiġu mħeġġin u appoġġjati mudelli ġodda ta’ negozju. Diġà hemm ħafna eżempji ta’ soluzzjonijiet innovattivi li jipprovdu servizzi iktar milli jbiegħu prodotti: pereżempju mhemmx għalfejn ikollok karozza sabiex tissodisfa l-bżonnijiet tiegħek tat-trasport. Mudelli kummerċjali kollaborattivi bħal dawn li jiffokaw fuq l-għoti ta' servizz jistgħu jibbenefikaw minn mekkaniżmi ġodda ta’ finanzjament, peress li l-investiment u l-profitt, maż-żmien isegwu mudell differenti.

Fondi pubbliċi fl-Ewropa kollha diġà qegħdin jappoġġjaw l-ekoinnovazzjoni iżda jista’ jkollhom rwol iktar b’saħħtu milli għandhom illum. Investimenti fl-infrastruttura, fir-riċerka u fl-ibliet kollha jistgħu jiġu mmirati favur l-iffaċilitar tat-tranżizzjoni għal ekonomija ekoloġika. Impenn b’saħħtu għal sostenibbiltà msaħħa b’qafas ċar finanzjarju u regolatorju jibgħat is-sinjali t-tajba lill-partijiet ikkonċernati kollha.

Huwa ċar li l-mixja lejn ekonomija ekoloġika ċirkulari se tkun ta’ benefiċċju għal xi gruppi u setturi, filwaqt li titfa’ pressjoni fuq oħrajn. Dawk li jfasslu l-politika se jkollhom bżonn iqisu kunsiderazzjonijiet tal-ekwità, kemm fi ħdan l-Ewropa kif ukoll globalment, u joffru miżuri ta’ appoġġ sabiex jiffaċilitaw u jidderieġu t-tranżizzjoni soċjoekonomika meħtieġa.

 

Hans Bruyninckx

Direttur Eżekuttiv tal-EEA

Editorjal ippubblikat fil-ħarġa Nru 2016/1 tal-bullettin tal-EEA, Marzu 2016

Geographic coverage

Austria, Belgium, Bulgaria, Croatia, Cyprus, Czech Republic, Denmark, Estonia, Finland, France, Germany, Greece, Hungary, Iceland, Ireland, Italy, Latvia, Liechtenstein, Lithuania, Luxembourg, Malta, Netherlands, Norway, Poland, Portugal, Romania, Slovakia, Slovenia, Spain, Sweden, Switzerland, Turkey, United Kingdom
Dokument ta’ Azzjonijiet
Filed under:
Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (EEA)
Kongens Nytorv 6
1050 Kopenħagen K
id-Danimarka
Telefown: +45 3336 7100