Infrastruttura ekoloġika: ngħixu aħjar permezz ta' soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura

Biddel il-lingwa
Article Ippubblikat 14 Dec 2015 Mibdul l-aħħar 15 Sep 2016, 10:50 AM
Infrastruttura ekoloġika toffri soluzzjonijiet attraenti għal kwistjonijiet ambjentali, soċjali u ekonomiċi, u għalhekk trid tiġi kompletament integrata tul oqsma ta' politika differenti. Hekk kif l-EEA qiegħda tipprepara biex tippubblika rapport dwar ir-rwol tal-infrastruttura ekoloġika biex ittaffi l-impatti ta' perikli naturali relatati mat-tibdil fil-klima u fit-temp, tkellimna mal-awtur ewlieni tiegħu, Gorm Dige, il-maniġer tal-proġett għall-ambjent territorjali, il-politika u l-analiżi ekonomika.

 Image © Birgit Georgi/EEA

X'inhi l-infrastruttura ekoloġika u għaliex hija importanti?

Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea dwar l-Infrastruttura Ekoloġika tiddeskriviha bħala għodda li tipprovdi benefiċċji ekoloġiċi, ekonomiċi u soċjali permezz ta' soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura, li tgħin fil-fehim tal-vantaġġi li n-natura toffri lis-soċjetà umana, u biex jiġu mobilizzati investimenti li jsostnu u jtejbu lil dawn il-benefiċċji. Fi kliem ieħor, hija netwerk ta' żoni naturali, semi naturali u spazji ekoloġiċi, li tipprovdi servizzi ekosistemiċi, li huma l-bażi tal-benesseri u tal-kwalità tal-ħajja tal-bniedem.

L-infrastruttura ekoloġika tista' tipprovdi diversi funzjonijiet u benefiċċji fl-istess żona spazjali. Dawn il-funzjonijiet jistgħu jkunu ambjentali (eż. il-konservazzjoni tal-bijodiversità jew l-adattament għat-tibdil fil-klima), soċjali (eż. il-provvista ta' skular għall-ilma jew spazji ekoloġiċi), u ekonomiċi (eż. il-provvista ta' impjiegi u żieda fil-prezzijiet tal-propjetà). Il-kuntrast ma' soluzzjonijiet ta' infrastruttura griża, li b'mod tipiku jissodisfaw funzjonijiet uniċi bħal skular jew trasport, jagħmel l-infrastruttura ekoloġika attraenti minħabba l-potenzjal tagħha li tindirizza diversi problemi fl-istess ħin. Għad hemm il-bżonn ta' infrastruttura griża tradizzjonali, iżda ħafna drabi tista' tissaħħaħ permezz ta' soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura.

Pereżempju, infrastruttura ekoloġika tista' tintuża biex jitnaqqas l-ammont ta' ilma tax-xita skulat li jidħol fis-sistemi ta' drenaġġ u fl-aħħar mill-aħħar fil-lagi, fix-xmajjar u fin-nixxigħat, permezz tal-kapaċitajiet naturali ta' retenzjoni u ta' assorbiment tal-veġetazzjoni u tal-ħamrija. F'dan il-każ il-benefiċċji ta' infrastruttura ekoloġika jistgħu jinkludu sekwestru akbar tal-karbonju, titjib fil-kwalità ta' l-arja, mitigazzjoni ta' l-effett tal-gżira ta' sħana urbana, ħabitats addizzjonali ta' organiżmi selvaġġi u spazji għar-rikreazzjoni. Żoni ekoloġiċi jikkontribwixxu wkoll għall-pajsaġġ kulturali u storiku, jagħtu identità lill-postijiet, kif ukoll għax-xenarju ta' żoni urbani u periurbani fejn il-persuni jgħixu u jaħdmu. Ir-riċerka turi li soluzzjonijiet ta' infrastruttura ekoloġika huma inqas għaljin minn infrastruttura griża, u jipprovdu firxa wiesgħa ta' kobenefiċċji għall-ekonomiji lokali, għan-nisġa soċjali u għall-ambjent usa.

X'inhuma l-kwistjonijiet ewlenin li qiegħed jiffaċċja l-iżvilupp ta' infrastruttura ekoloġika?

L-infrastruttura ekoloġika hija relattivament ġdida u kumplessa, u m'hemmx definizzjoni rikonoxxuta b'mod wiesa'. Hemm ukoll nuqqas ta' analiżi u indikaturi kwantitattivi. Bħala riżultat ta' dan, dawk li jfasslu l-politika jsibuha diffiċli biex jintegraw l-infrastruttura ekoloġika fix-xenarju ta' politika. Madanakollu, xi karatteristiċi ta' l-infrastruttura ekoloġika jmorru kontra din it-tendenza. Pereżempju, ekopontijiet (ecoducts) u sistemi għall-ġestjoni ta' ilma naturali, bħal soqfa ekoloġiċi, għandhom it-tendenza li jkollhom funzjonijiet ċari u jeżistu miżuri biex tiġi vvalutata l-prestazzjoni tagħhom.

Il-każ finanzjarju għal infrastruttura ekoloġika jista' wkoll jidher ikkumplikat, iżda, minbarra li jipprovdi diversi benefiċċji, kif jidher hawn fuq, ħafna drabi hija orħos, iktar robusta u sostenibbli. Għalhekk minflok ma jaqgħu fuq soluzzjonijiet griżi bħal diegi u pajpijiet għall-għargħar, dawk responsabbli mill-ippjanar għandhom l-ewwel iħarsu lejn il-benefiċċji tar-restawr tal-pjanuri mfawra jew ta'l-artijiet mistagħdra.

Fl-aħħar nett, l-infrastruttura ekoloġika hija ankrata fl-Istrateġija dwar il-Bijodiversità ta' l-UE, iżda hija iktar minn strument għall-konservazzjoni tal-bijodiversità. Tista' tagħti kontribut sinifikanti għall-implimentazzjoni ta'l-objettivi tal-politika ta'l-UE dwar l-iżvilupp reġjonali u rurali, it-tibdil fil-klima, il-ġestjoni tar-riskju ta' diżastri, l-agrikoltura u l-forestrija, u l-ambjent.

X'inhi l-politika Ewropea dwar l-infrastruttura ekoloġika u x'qiegħed isir biex jiġu indirizzati l-kwistjonijiet imsemmija hawn fuq?

L-Istrateġija dwar l-Infrastruttura Ekoloġika ta' l-UE tirrakkomanda l-integrazzjoni sħiħa ta' infrastruttura ekoloġika fil-politiki ta' l-UE sabiex issir komponent standard ta' l-iżvilupp territorjali fl-UE kollha. L-istrateġija tirrikonoxxi wkoll li l-infrastruttura ekoloġika tista' tikkontribwixxi għal firxa ta' politiki ta' l-UE li l-objettivi tagħhom jistgħu jinkisbu permezz ta' soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura, u tqiegħed l-użu ta' infrastruttura ekoloġika fil-kuntest ta' l-Istrateġija ta' Tkabbir Ewropea 2020.

Barra minn hekk, l-għan ta' l-Istrateġija dwar il-Bijodiversità huwa li jiġi żgurat li "sal-2020, l-ekosistemi u s-servizzi tagħhom għandhom jinżammu u jitjiebu billi tiġi stabbilita infrastruttura ekoloġika u billi jiġu restawrati mill-inqas 15 % ta' l-ekosistemi degradati". Tappella wkoll lill-Istati Membri biex jidentifikaw u jivvalutaw l-istat ta' l-ekosistemi u tas-servizzi tagħhom fuq livell nazzjonali. Din il-ħidma sejra tikkontribwixxi għall-valutazzjoni tal-valur ekonomiku ta' servizzi ekosistemiċi, u tippromwovi l-integrazzjoni ta' dawn il-valuri fis-sistemi ta' kontabilità u ta' rapportar fuq livell ta' l-UE u dak nazzjonali sal-2020.

L-infrastruttura ekoloġika hija rikonoxxuta wkoll f'partijiet oħra tal-qasam tal-politika tal-UE, b'mod partikulari fis-Seba' Programm ta' Azzjoni Ambjentali (7EAP), fil-Politika Reġjonali tal-2014–2020, fid-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, fid-Direttiva dwar in-Nitrati u fid-Direttiva dwar l-Għargħar, u fl-Istrateġija tal-UE dwar l-Adattament għat-Tibdil fil-Klima. Huwa ttamat li dawn l-inizjattivi kollha jwasslu għal titjib fl-użu ta' infrastruttura ekoloġika bħala għodda ta' politika u għal soluzzjonijiet prattiċi fuq livell lokali.

Kif tikkontribwixxi l-EEA għal din il-ħidma?

L-EEA kienet involuta f'riċerka dwar l-infrastruttura ekoloġika biex tappoġġja lil dawk li jfasslu l-politika u lill-pubbliku. Fl-2011, ippubblikajna r-rapport, Infrastruttura ekoloġika u koeżjoni territorjali, li ssottolinja l-importanza li jiġu żviluppati għodod biex jiskopru u jkejlu l-infrastruttura ekoloġika, u kkontribwixxa għat-twaqqif ta' miri u ta' prijoritajiet nazzjonali u reġjonali. Kien inkluż ukoll fil-Komunikazzjoni ta' l-UE dwar l-Infrastruttura Ekoloġika.

L-istudju tal-EEA, Analiżi spazjali tal-infrastruttura ekoloġika fl-Ewropa, jivvaluta l-infrastruttura ekoloġika bħala kunċett ekoloġiku u spazjali għall-promozzjoni tas-saħħa u tar-reżiljenza tal-ekosistemi, jikkontribwixxi għall-konservazzjoni tal-bijodiversità, u jibbenefika lill-bniedem billi jippromwovi l-provvista ta' servizzi ekosistemiċi bħall-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima, il-provvista ta' ħabitats ewlenin għall-bijota, u l-konnettività tal-ħabitats.

Rapport ta' segwitu tal-EEA, Nesploraw soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura - ir-rwol tal-infrastruttura ekoloġika fil-mitigazzjoni ta' l-impatti ta' perikli naturali relatati mat-tibdil fit-temp u fil-klima, huwa imminenti. Jibni fuq rapporti preċedenti biex juri kif l-infrastruttura ekoloġika tikkontribwixxi għall-mitigazzjoni ta'l-effetti avversi ta' temp estrem u ta' avvenimenti relatati mal-klima, li huma fost il-perikli naturali l-iktar għaljin u l-iktar qattiela fl-Ewropa u fuq livell globali. Ir-rapport jiffoka fuq ċerti tipi ta' avvenimenti li probabbilment sejrin ikunu amplifikati mit-tibdil kontinwu fil-klima, jiġifieri uqigħ tal-art, valangi, għargħar u flussi kbar ta' ilma minħabba l-maltemp. Barra minn hekk, ir-rapport jittratta wkoll l-infrastruttura ekoloġika u s-servizzi ekosistemiċi li jikkontribwixxu għar-regolazzjoni tal-klima globali.

Gorm Dige

Intervista ppubblikata fil-ħarġa Nru 2015/3 tal-bullettin ta'l-EEA , Settembru 2015.

Geographic coverage

Austria, Belgium, Bulgaria, Croatia, Cyprus, Czech Republic, Denmark, Estonia, Finland, France, Germany, Greece, Hungary, Ireland, Italy, Latvia, Lithuania, Luxembourg, Malta, Netherlands, Poland, Portugal, Romania, Slovakia, Slovenia, Spain, Sweden, United Kingdom
Dokument ta’ Azzjonijiet
Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (EEA)
Kongens Nytorv 6
1050 Kopenħagen K
id-Danimarka
Telefown: +45 3336 7100