Personal tools

next
previous
items

Skip to content. | Skip to navigation

Sound and independent information
on the environment

You are here: Home / Ghníomhaireacht Chomhshaoil Eorpach / Signals - Gach anáil a thógaimid / Signals 2013 / Agallaimh / Téann Baile Átha Cliath i ngleic le héifeachtaí truaillithe aeir

Téann Baile Átha Cliath i ngleic le héifeachtaí truaillithe aeir

Change language
Is Príomhoifigeach Sláinte Comhshaoil é Martin Fitzpatrick san aonad monatóireachta ar cháilíocht aeir agus torainn de Chomhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath. Is é an pointe teagmhála do thionscadal píolótach á rith ag Ard-Stiúrthóireacht Chomhshaoil an Choimisiúin Eorpaigh agus an EEA a bhfuil sé mar aidhm aige feabhas a chur ar chur i bhfeidhm reachtaíocht aeir. D’iarramar air conas a théann Baile Átha Cliath i ngleic leis na fadhbanna sláinte a bhaineann le cáilíocht íseal aeir.

 Image © The Science Gallery

Cad a dhéanann tú chun feabhas a chur ar cháilíocht aeir i mBaile Átha Cliath agus in Éirinn?

Braithimid go bhfuilimid an-mhaith ag dul i ngleic le saincheisteanna cáilíochta aeir sna bailte móra agus sna cathracha. Léiríonn sampla amháin é sin go foirfe: an cosc ar bhreosla biotúmanach (toiteach) a dhíol nó a mhargú i mBaile Átha Cliath i 1990. D’fhéach comhghleacaithe míochaine ar éifeachtaí an chinnidh seo agus thug faoi deara go raibh 360 bás arbh fhéidir iad a chosc seachanta i mBaile Átha Cliath gach bliain ó 1990 ar aghaidh.

Mar sin féin tá cáilíocht íseal aeir ag bailte meánmhéide fós agus tá na húdaráis ag féachaint anois ar reachtaíocht nua chun dul i ngleic leis seo leis an gcosc ar bhreosla biotúmanach a leathnú go bailte beaga chomh maith.

In Éirinn is í an Roinn Comhshaoil, Pobail agus Rialtais Áitiúil an roinn oifigiúil a phléann le cáilíocht aeir agus réimsí bainteacha. Idir an dá linn, gníomhaíonn an Ghníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil (Éire) mar sciathán oibríochtúil den Roinn sin. Tá freagrachtaí sainmhínithe go soiléir idir an Roinn agus an Ghníomhaireacht ar conas treoir ar réimsí beartais ábhartha a chur i bhfeidhm síos go léibhéal údaráis áitiúil.

Nuair atá sláinte i gceist, cén sórt dúshlán atá os comhair Chomhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath? Conas a théann tú i ngleic leo?

Is micreacosma é Baile Atha Cliath de chathracha eile ar fud an Aontais Eorpaigh. Tá a lán rudaí i gcoitinne ann i dtéarmaí saincheisteanna atá le sárú. Is iad otracht, ailse agus fadhbanna cardashoithíocha na príomhfhadhbanna sláinte trasna an AE lena n-áirítear Éire.

Aithníonn an Chomhairle go bhfuil a lán den obair a dhéanann sí ábhartha le sláinte phoiblí. Sampla amháin a cheapaim gur fiú a lua ná an tionscadal inar thógamar cáilíocht aeir agus rannpháirtíocht an phobail le chéile. Rinneadh an tionscadal seo na blianta ó shin i gcomhar le hIonad Comhpháirteach Taighde an AE. “Tionscadal na nDaoine” a tugadh air agus rith sé trasna sé chathair Eorpacha agus d’fhéach ar an truailleán aeir carcanaigineach beinséin. Tar éis farasbarr saorálaithe a fháil ó fhógra ar chlár raidió náisiúnta, rinneamar monatóirí siúlacha agus cainteacha ar cháilíocht aeir as daoine. Chaith siad suaitheantais bheinséine ionas gurbh fhéidir leo monatóireacht a dhéanamh ar a nochtadh do bheinséin in aon lá faoi leith. D’fhéachamar ansin ar leibhéil na cáilíochta aeir agus conas mar a bhí éifeacht ag a n-iompraíocht laethúil ar a sláinte.

Fuair na saorálaithe go léir aiseolas ar a gcuid torthaí. Eachtra ghreannmhar amháin ón tionscadal seo ab ea an nuacht staidéartha - dá mbeifeá ag iarraidh do nochtadh don oibreán carcainigineach, carbón aramatach poilimthriallach, a laghdú ná déan bagún a fhriochadh! Bhí nochtadh fíorard ag saorálaí amháin a bhí ag obair ar an ngríoscán bagúin i gcaifé áitiúil.

An taobh tromhchúiseach den eachtra seo ná go gcaithimid féachaint ar an idirghníomhaíocht idir thruailleáin laistigh agus lasmuigh le chéile araon.

An féidir leat sampla a sholáthar de thionscnamh Éireannach a d’oibrigh chun feabhas a chur ar cháilíocht aeir?

Seasann sampla amháin amach go soiléir – an cosc ar chaitheamh tobac i 2004. Ba í Éire an chéad tír sa domhan le cosc a chur ar chaitheamh tobac in ionaid oibre. Lig an cosc seo dúinn díriú ar an tsaincheist faoi nochtadh ag an obair fad is a bhíomar ag cur feabhais ar cháilíocht aeir. 

Mar ghné shuimiúil den scéal seo, tionscal amháin a bhí thíos leis an gcosc seo ab ea an tionscal tirimghlanta, rud a bheadh deacair a fheiceáil ag teacht b’fhéidir. Tá a ngnó ag crapadh ó 2004 i leith de bharr an choisc ar chaitheamh tobac amháin. Mar sin uaireanta d’fhéadfadh éifeachtaí a bheith i gceist nach bhfeicfeá ag teacht.

Conas a chuir d’eagraíocht saoránaigh ar an eolas?

Cuid riachtanach dár dtionscnaimh agus dár gcuid oibre ó lá go lá is ea saoránaigh a chur ar an eolas. Cuireann Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath tuarascálacha bliantúla ar fáil ina mbíonn achoimre ar an gcáilíocht aeir don bhliain roimhe sin. Cuirtear na tuarascálacha seo go léir ar líne. Anuas air sin, tá líonra monatóireachta aeir ag an GCC (Éire) a roinneann eolas le húdaráis áitiúla agus le saoránaigh.

Sampla eile atá leithleach do Bhaile Atha Cliath ná an tionscadal a lainseáladh i mbliana ar a dtugtar Dublinked, a bhailíonn eolas atá ag an gComhairle agus a chuireann san fhearann poiblí é. D’fhéadfadh sonraí ginte ó údaráis áitiúla, ó chomhlachtaí príobháideacha a sheachadann seirbhísí sa chathair agus ó chónaitheoirí a bheith anseo. Ina chuid Cumarsáide ó 2009, tugann an Coimisiún Eorpach faoi deara go bhfuil luach €27 billiún measta ar fhaisnéis na hearnála poiblí a athúsáid. Ceann de thionscnaimh na Comhairle chun an geilleagar a chur ar siúl arís is ea é seo.

In éineacht le cathracha eile na hEorpa, tá Baile Atha Cliath bainteach le tionscadal píolótach ar cháilíocht aeir. Conas a thosaigh Baile Átha Cliath le bheith bainteach?

Thosaigh Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath a bheith bainteach tar éis cuireadh a fháil ón EEA agus ó Choimisiún na hEorpa. Chonaiceamar an tionscadal mar dheis chun múnlaí de dhea-chleachtais a roinnt agus chun foghlaim ó thaithí ábhartha a roinnt.

Tríd an tionscadal seo, thugamar faoi deara cé chomh forbartha is a bhí cathracha eile i bhforbairt fardal astuithe agus i samhail cháilíochta aeir a bheith acu dá gcathair. Mar sin ba spreagadh é do Chomhairle Bhaile Átha Cliath dul chun cinn a dhéanamh ar na tascanna sin. Bhraitheamar ansin nár luach maith ar airgead a bhí ann mura mbeadh ach an Chomhairle amháin ag féachaint ar fhardal na n-astuithe agus ag cruthú samhail cháilíochta aeir. Mar sin shuíomar síos leis an nGníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil chun féachaint ar mhúnla náisiúnta a fhorbairt a d’fhéadfaí a úsáid ag leibhéal réigiúnach. Ansin thosaíomar amach ag obair air sin.

Martin FitzpatrickIs Príomhoifigeach Sláinte Comhshaoil é Martin Fitzpatrick san aonad monatóireachta ar cháilíocht aeir agus torainn de Chomhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath.

Tionscadal píolótach aeir a chur i bhfeidhm

Bailíonn an tionscadal feidhmithe píolótach aeir cathracha trasna na hEorpa chun tuiscint níos fearr a fháil ar bhuanna, dúshláin agus riachtanais chathracha maidir le cur i bhfeidhm reachtaíocht cháilíochta aeir an AE agus ar thopaicí cáilíochta aeir go ginearálta. Tá an tionscadal á reáchtáil ag Ard-Stiúrthóir an Chomhshaoil de Choimisiún na hEorpa agus Gníomhaireacht Chomhshaoil na hEorpa. Áirítear sna cathracha rannpháirteacha sa tionscadal Antuairp, Beirlín, Baile Átha Cliath, Maidrid, Malmö, Milano, Páras, Ploiesti, Plovdiv, Prág agus Vín. Foilseofar torthaí an tionscadail phíolótaigh níos déanaí i 2013.

Tuilleadh eolais

Geographic coverage

Ireland
Document Actions
European Environment Agency (EEA)
Kongens Nytorv 6
1050 Copenhagen K
Denmark
Phone: +45 3336 7100