Προσωπικά εργαλεία

Κοινοποιήσεις
Πάρτε τις κοινοποιήσεις σχετικά με τις νέες εκθέσεις και τα προϊόντα. Συχνότητα:3-4 μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου / μήνα
Συνδρομές
Εγγραφή για να λαμβάνετε τις εκθέσεις μας (σε έντυπη ή/και ηλεκτρονική μορφή) και το τριμηνιαίο ηλεκτρονικό ενημερωτικό δελτίο μας.
Ακολουθήστε μας
ΕικονίδιοTwitter Twitter
Facebook εικονίδιο Facebook
YouTube εικονίδιο YouTube channel
RSS λογότυπο RSS Feeds
Περισσότερα

Write to us Write to us

For the public:


For media and journalists:

Contact EEA staff
Contact the web team
FAQ

Call us Call us

Reception:

Phone: (+45) 33 36 71 00
Fax: (+45) 33 36 71 99


επόμενο
προηγούμενο
στοιχεία
Βρίσκεστε εδώ: Αρχική Σελίδα / Θεματικές ενότητες / Ακτές και θάλασσες / Ακτές και θάλασσες

Ακτές και θάλασσες

Αλλαγή γλώσσας
Οι ανθρώπινες δραστηριότητες προκαλούν πρωτοφανείς περιβαλλοντικές αλλαγές για τα παράκτια και θαλάσσια οικοσυστήματα. Οι πιέσεις από την αλιεία, τη ρύπανση από χερσαίες και θαλάσσιες πηγές, την αστικοποίηση, την απώλεια και υποβάθμιση των πολύτιμων ενδιαιτημάτων, καθώς και τις εισβολές μη ιθαγενών ειδών αυξάνονται παγκοσμίως. Όλες αυτές οι επιπτώσεις είναι πιθανόν να επιδεινωθούν από την κλιματική αλλαγή.

Η Ευρώπη περιβάλλεται από τέσσερις θαλάσσιες περιοχές: τη Μεσόγειο, τη Μαύρη Θάλασσα και τη Βαλτική Θάλασσα, καθώς και τον Βόρειο Ατλαντικό Ωκεανό όπου περιλαμβάνεται επίσης η Βόρεια Θάλασσα. Η Ευρώπη πραγματοποιεί επίσης πολλές θαλάσσιες δραστηριότητες στην Αρκτική.

Οι ανθρώπινες δραστηριότητες συχνά συγκεντρώνονται σε παράκτιες περιοχές που είναι λιγότερο ικανές να αφομοιώσουν αυτές τις δραστηριότητες και όπου οι δυσμενείς επιπτώσεις είναι πιο εμφανείς. Οι κύριες απειλές για τις ευρωπαϊκές παράκτιες περιοχές είναι η ρύπανση των υδάτων και ο ευτροφισμός, η απώλεια της βιοποικιλότητας, η αστική ανάπτυξη, η υποβάθμιση του τοπίου και η διάβρωση των ακτών.

Θάλασσες και ακτές της Ευρώπης: ενδιαφέροντα στοιχεία

  • Η θαλάσσια περιοχή που βρίσκεται υπό τη δικαιοδοσία των κρατών μελών της ΕΕ είναι μεγαλύτερη από τη συνολική έκταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
  • Η ΕΕ διαθέτει ακτογραμμή 68 000 χιλιομέτρων — μήκος τριπλάσιο της ακτογραμμής των Ηνωμένων Πολιτειών και σχεδόν διπλάσιο της ακτογραμμής της Ρωσίας. Αν συμπεριληφθούν οι χώρες μέλη του ΕΟΠ, Ισλανδία, Νορβηγία και Τουρκία, τότε το μήκος της ανέρχεται σε 185 000 χιλιόμετρα.
  • Σχεδόν το ήμισυ του πληθυσμού της ΕΕ ζει σε απόσταση μικρότερη από 50 χιλιόμετρα από τη θάλασσα. Η πλειοψηφία συγκεντρώνεται στις αστικές περιοχές κατά μήκος της ακτής. Το 2001, 70 εκατομμύρια άνθρωποι ή ποσοστό 14% του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ ζούσε σε απόσταση 500 μέτρων από την ακτή.
  • Η θάλασσα είναι ο πιο δημοφιλής προορισμός διακοπών της Ευρώπης: το 63% των Ευρωπαίων παραθεριστών επιλέγουν τη θάλασσα ως προορισμό για τις διακοπές τους. Για παράδειγμα, υπολογίζεται ότι 8 με 10 εκατομμύρια ψαράδες επιδίδονται στο ψάρεμα ως άθλημα ή για διασκέδαση, υποστηρίζοντας μια ευρωπαϊκή βιομηχανία μεταξύ 8 και 10 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως.
  • Η εκτιμώμενη αξία των οικονομικών περιουσιακών στοιχείων σε απόσταση 500 μέτρων από τη θάλασσα είναι 500 έως 1 000 δισεκατομμύρια ευρώ.
  • Οι δημόσιες δαπάνες της ΕΕ για την προστασία των ακτογραμμών από τον κίνδυνο της διάβρωσης και των πλημμυρών αναμένεται να ανέλθουν σε 5,4 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως για την περίοδο 1990-2020.

 

[Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2006: Πληροφορίες και στοιχεία για τη θαλάσσια πολιτική (πρόσβαση την 27η Σεπτεμβρίου 2010)]

Σχετικά με τις ακτές και τις θάλασσες

Regional sea characteristics

Περιφερειακά θαλάσσια χαρακτηριστικά

Οι θάλασσες της Ευρώπης περιλαμβάνουν τη Βαλτική Θάλασσα, τη Μαύρη Θάλασσα, τον Βορειοανατολικό Ατλαντικό και τη Μεσόγειο. Ο Βορειοανατολικός Ατλαντικός περιλαμβάνει τη Βόρεια Θάλασσα καθώς επίσης την Αρκτική Θάλασσα, τη Θάλασσα του Μπάρεντς, τη Θάλασσα της Ιρλανδίας, την Κελτική Θάλασσα, τον Βισκαϊκό Κόλπο και την Ιβηρική Ακτή.

Η Βαλτική Θάλασσα είναι ημίκλειστη με χαμηλή περιεκτικότητα σε αλάτι λόγω της περιορισμένης ανταλλαγής υδάτων με τον Βορειοανατολικό Ατλαντικό καθώς και μεγάλων απορροών ποταμών. Αυτές οι συνθήκες καθιστούν τη θάλασσα ιδιαίτερα ευπαθή σε ρύπανση από θρεπτικές ουσίες.

Η Μαύρη Θάλασσα είναι επίσης ημίκλειστη και είναι η μεγαλύτερη εσωτερική θαλάσσια λεκάνη στον κόσμο με περιορισμένη ανταλλαγή υδάτων με τη Μεσόγειο. Τα νερά της είναι ανοξυγονικά σε βάθη κάτω των 150 έως 200 μέτρων. Οι τιμές αλατότητας των επιφανειακών υδάτων της Μαύρης Θάλασσας βρίσκονται σε ενδιάμεση περιοχή. Το μεγαλύτερο μέρος της Μαύρης Θάλασσας πιστεύεται ότι φιλοξενεί αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου, και βρίσκεται σε εξέλιξη η εκμετάλλευση πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Η Μεσόγειος Θάλασσα είναι επίσης μια ημίκλειστη θάλασσα με υψηλή αλατότητα λόγω των υψηλών ρυθμών εξάτμισης και των χαμηλών απορροών ποταμών. Έχει περιορισμένη ανταλλαγή υδάτων με τον Ατλαντικό Ωκεανό και τη Μαύρη θάλασσα. Είναι η θάλασσα με τη μεγαλύτερη βιοποικιλότητα στην Ευρώπη.

Ο Βορειοανατολικός Ατλαντικός καλύπτει ένα φάσμα θαλασσών και μια μεγάλη κλιματική βαθμίδα. Πρόκειται για μια πολύ παραγωγική περιοχή που φιλοξενεί τις πιο πολύτιμες αλιευτικές ζώνες της Ευρώπης και πολλά μοναδικά ενδιαιτήματα και οικοσυστήματα. Περιέχει επίσης τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Ευρώπη.

Η ακτή είναι η περιοχή όπου η θάλασσα συναντά την ξηρά. Στις 24 παράκτιες χώρες του ΕΟΠ υπάρχουν 560 000 km2 παράκτιων ζωνών που αντιστοιχούν στο 13% της συνολικής μάζας ξηράς αυτών των χωρών (με βάση τα δεδομένα εδαφικής κάλυψης Corine από το 2000).

Τα βαθειά ύδατα  και ο θαλάσσιος βυθός σχηματίζουν ένα εκτεταμένο και πολύπλοκο σύστημα που συνδέεται με τον υπόλοιπο πλανήτη σε ανταλλαγές ύλης, ενέργειας και βιοποικιλότητας. Η λειτουργία των οικοσυστημάτων των βαθειών υδάτων είναι ζωτικής σημασίας για τους παγκόσμιους βιογεωχημικούς κύκλους από τους οποίους εξαρτώνται μεγάλο μέρος της ζωής στη γη και ο ανθρώπινος πολιτισμός. Βρίσκεται τόσο στα ευρωπαϊκά και στα διεθνή ύδατα του Ατλαντικού και στον Αρκτικό Ωκεανό. Βαθειά ύδατα θεωρούνται συνήθως αυτά που βρίσκονται σε βάθη άνω των 400 μέτρων.

Υποβάθμιση των θαλάσσιων και παράκτιων οικοσυστημάτων παρατηρείται στη Βαλτική Θάλασσα, τη Μαύρη Θάλασσα, τη Μεσόγειο, τον Βορειοανατολικό Ατλαντικό και την Αρκτική. Οι δραστηριότητες που επηρεάζουν το περιβάλλον είναι αποτέλεσμα της κάλυψης των άμεσων ανθρώπινων αναγκών μας, αλλά έχουν επιπτώσεις, κάποιες φορές μη αναστρέψιμες, σε είδη και ενδιαιτήματα που έχουν εξελιχθεί για χιλιάδες, αν όχι εκατομμύρια χρόνια.

Οι δραστηριότητες αυτές σχετίζονται με την υψηλή και αυξανόμενη πυκνότητα του πληθυσμού κατά μήκος των ακτών της Ευρώπης, την αλιεία, τη γεωργική ρύπανση, τα βιομηχανικά χημικά προϊόντα, την τουριστική ανάπτυξη, τη ναυτιλία, τις ανανεώσιμες ενεργειακές υποδομές και άλλες θαλάσσιες δραστηριότητες.

Ειδικά προβλήματα:

  • Παρά την πολύ βελτιωμένη επεξεργασία των λυμάτων, η διάχυτη ρύπανση από θρεπτικές ουσίες που προέρχονται από τη γεωργία παραμένει σημαντικό πρόβλημα στο παράκτιο και θαλάσσιο περιβάλλον. Επιταχύνει την ανάπτυξη του φυτοπλαγκτού και μπορεί να οδηγήσει σε εκτεταμένη εξάντληση του οξυγόνου.
  • Οι συγκεντρώσεις ορισμένων βαρέων μετάλλων και έμμονων οργανικών ρύπων στον θαλάσσιο βιόκοσμο, υπερβαίνουν τα όρια τροφίμων σε επιλεγμένα σημεία όλων των θαλασσών της Ευρώπης. Έχουν μειωθεί οι μεγάλες πετρελαιοκηλίδες που οφείλονται σε ατυχήματα, αλλά οι απορρίψεις πετρελαίου από συνήθεις δραστηριότητες, όπως οι μεταφορές και τα διυλιστήρια παραμένουν σημαντικές. Οι ουσίες αυτές συσσωρεύονται στην τροφική αλυσίδα.
  • Τα χωροκατακτητικά είδη εξαπλώνονται μέσω της ναυτιλίας και της υδατοκαλλιέργειας, και μπορεί να έχουν καταστροφικές συνέπειες για τα οικοσυστήματα και την κοινωνία. Η ετήσια οικονομική ζημία που οφείλεται στα υδρόβια χωροκατακτητικά είδη εκτιμάται ότι υπερβαίνει τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ παγκοσμίως. 
  • Μη βιώσιμη αλιεία παρατηρείται σε όλες τις θάλασσες της Ευρώπης συνιστώντας απειλή για τη βιωσιμότητα των ευρωπαϊκών ιχθυαποθεμάτων. Οι καταστροφικές αλιευτικές πρακτικές —  όπως η αλιεία με τράτες βυθού — εξακολουθούν να υφίστανται. Ψάρια, πουλιά, θηλαστικά και χελώνες είναι τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα ενώ και τα θαλάσσια ενδιαιτήματα και οικοσυστήματα πλήττονται από τις επιπτώσεις του αλιευτικού εξοπλισμού. Η αλιεία μπορεί να αλλάξει το θαλάσσιο οικοσύστημα.
  • Παρότι η προστασία των θαλάσσιων και παράκτιων ενδιαιτημάτων και ειδών μέσω του χαρακτηρισμού παράκτιων και θαλάσσιων περιοχών ως μέρος του δικτύου Natura 2000 βελτιώνεται, ωστόσο, υπήρξε αργή και δύσκολη. Η κατάσταση ορισμένων παράκτιων και των περισσότερων θαλάσσιων ενδιαιτημάτων δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί. Το 22% των θαλάσσιων θηλαστικών απειλούνται με εξαφάνιση.
  • Ο τουρισμός, ο οποίος ευθύνεται για την αστική ανάπτυξη κατά μήκος των ακτών της Μεσογείου, αποτελεί πλέον παράγοντα ανάπτυξης στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας επίσης.
  • Η κλιματική αλλαγή προκαλεί την αύξηση των θερμοκρασιών της επιφάνειας της θάλασσας και της στάθμης της θάλασσας. Η γεωγραφική και εποχιακή κατανομή των θαλάσσιων και παράκτιων ειδών μεταβάλλεται εξαιτίας αυτών των αλλαγών. Η διαχείριση της αλιείας και των φυσικών ενδιαιτημάτων θα πρέπει να προσαρμόζεται ολοένα περισσότερο σε αυτές τις αλλαγές για την εξασφάλιση της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. Το pH των ωκεανών θα εξακολουθήσει να μειώνεται ως αποτέλεσμα των αυξανόμενων συγκεντρώσεων διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Οι κοραλλιογενείς ύφαλοι στα υπερπόντια εδάφη της Ευρώπης, που είναι κέντρα βιοποικιλότητας, απειλούνται τόσο από τις αυξανόμενες θερμοκρασίες όσο και από την οξίνιση.

Ευρωπαϊκές πολιτικές

Η επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων των ακτών και θαλασσών της Ευρώπης απαιτεί μια πολιτική απάντηση που δρα σε διάφορους τομείς πολιτικής που σχετίζονται με το νερό, τη φύση, τη ρύπανση, την αλιεία, την κλιματική αλλαγή και τη χωροταξία. Ιστορικά, αυτοί θεωρούνταν χωριστοί τομείς πολιτικής, αλλά με την έκδοση το 2008 της οδηγίας-πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική (ΟΠΘΣ) επιδιώκεται μια ολοκληρωμένη απόκριση: η προσέγγιση διαχείρισης λαμβάνει υπόψη ολόκληρο το οικοσύστημα και θέτει ως στόχο την επίτευξη καλής περιβαλλοντικής κατάστασης για πολλές συγκεκριμένες περιβαλλοντικές πτυχές. Η ΟΠΘΣ υποστηρίζεται από την οδηγία πλαίσιο για τα ύδατα (ΟΠΥ), η οποία ρυθμίζει την οικολογική κατάσταση των παράκτιων και μεταβατικών υδάτων λαμβάνοντας υπόψη την πίεση από τις θρεπτικές ουσίες, τη χημική και την υδρομορφολογική πίεση, και από τις οδηγίες για τους οικοτόπους και τα πτηνά που θέτουν στόχους διατήρησης για ορισμένα θαλάσσια και παράκτια ενδιαιτήματα και είδη.

Η ανάπτυξη των τομέων της θαλάσσιας αλιείας, της γεωργίας και του τουρισμού αναμένεται να συνεχιστεί· ένας σημαντικός μελλοντικός στόχος για την ΟΠΘΣ θα είναι να εξασφαλιστεί, μέσω στρατηγικών διαχείρισης, ότι η ανάπτυξη αυτή είναι περιβαλλοντικά βιώσιμη. Οι στρατηγικές αυτές μπορούν να υποστηριχθούν μέσω της υλοποίησης αρχών σχεδιασμού σύμφωνα με την ολοκληρωμένη διαχείριση της παράκτιας ζώνης (ΟΔΠΖ) και τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό (ΘΧΣ).

Παρότι η ΟΠΘΣ θέτει έναν περιβαλλοντικό στόχο για την κατάσταση των ιχθυαποθεμάτων, όλες οι πτυχές της αλιείας ρυθμίζονται από την κοινή αλιευτική πολιτική (ΚΑλΠ). Μια νέα μεταρρύθμιση θα υιοθετηθεί το 2012.

Σχετικές συνδέσεις

  • Η ΟΠΘΣ απαιτεί την επίτευξη καλής περιβαλλοντικής κατάστασης για πολλά βιολογικά στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων των ψαριών, στα θαλάσσια ύδατα μέχρι το 2020. Αναμένεται να μειώσει τα φορτία και τις επιπτώσεις της ρύπανσης στο θαλάσσιο περιβάλλον.
  • Η ΟΔΠΖ συνιστά τις στρατηγικές ανάπτυξης για την επίτευξη της βιώσιμης ανάπτυξης των ακτών.
  • Ο ΘΧΣ είναι ένα εργαλείο που υποστηρίζει την κατάρτιση στρατηγικών για τη βιώσιμη χρήση της θάλασσας εμπλέκοντας πολλούς χρήστες της θάλασσας.
  • Η ΟΠΥ απαιτεί την επίτευξη καλής οικολογικής κατάστασης ή καλού οικολογικού δυναμικού των βιολογικών και χημικών στοιχείων σε εκβολές ποταμών και ακτές σε όλη την ΕΕ μέχρι το 2015, και αναμένεται να μειώσει τα φορτία και τις επιπτώσεις της ρύπανσης σε εκβολές ποταμών και ακτές. Θα μειώσει επίσης τις πιέσεις από τις υδρομορφολογικές αλλαγές.
  • Η Οδηγία για τη νιτρορρύπανση αποσκοπεί στη μείωση της νιτρορρύπανσης από γεωργική γη.
  • Η οδηγία για την επεξεργασία αστικών λυμάτων αποσκοπεί στη μείωση της ρύπανσης από έργα επεξεργασίας λυμάτων και συγκεκριμένες βιομηχανίες.
  • Οι οδηγίες για τους οικοτόπους και τα πτηνά της ΕΕ (βλέπε νομοθεσία της ΕΕ για τη φύση) αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο της πολιτικής της Ευρώπης για την προστασία της φύσης. Η οδηγία για τους οικοτόπους βασίζεται σε δύο άξονες: το δίκτυο Natura 2000 των προστατευόμενων περιοχών και το αυστηρό σύστημα προστασίας των ειδών.
  • Η απειλή της κλιματικής αλλαγής αντιμετωπίζεται σε παγκόσμιο επίπεδο από τη σύμβαση-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για τις κλιματικές μεταβολές (UNFCCC). Το Πρωτόκολλο του Κιότο αυτής της σύμβασης θέτει δεσμευτικούς στόχους εκπομπών για τις ανεπτυγμένες χώρες που το έχουν κυρώσει, όπως τα κράτη μέλη της ΕΕ. Διαβάστε περισσότερα για τις πολιτικές κλιματικής αλλαγής.
Ενέργειες Εγγράφων

Σχόλια

Εγγραφείτε τώρα!
Πάρτε τις κοινοποιήσεις σχετικά με τις νέες εκθέσεις και τα προϊόντα. Αυτή τη στιγμή έχουμε 33100 συνδρομητές. Συχνότητα: 3-4 e-mails / μήνα.
Αρχείο Ανακοινώσεων
Ακολουθήστε μας
 
 
 
 
 
Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (ΕΟΠ)
Kongens Nytorv 6
1050 Copenhagen K
Δανία
Τηλέφωνο: + +45 3336 7100