Πώς να κάνουμε «πράσινες» τις πόλεις

Αλλαγή γλώσσας
Article Δημοσίευση 09/09/2014 Τελευταία τροποποίηση : 31/08/2016 15:01
Περισσότερα από τα τρία τέταρτα των Ευρωπαίων ζουν σε αστικές περιοχές. Αυτά που παράγουν, αγοράζουν, τρώνε και απορρίπτουν οι κάτοικοι των πόλεων, ο τρόπος με τον οποίον μετακινούνται και το μέρος όπου ζουν, έχουν όλα επίπτωση στο περιβάλλον. Την ίδια στιγμή, ο τρόπος με τον οποίον μια πόλη είναι χτισμένη, επηρεάζει και αυτός τον τρόπο με τον οποίον ζουν οι κάτοικοι. Ρωτήσαμε τον Roland Zinkernagel από την πόλη Μάλμε της Σουηδίας για τις συγκεκριμένες δράσεις που κάνουν βιώσιμη μια πόλη.

 Image © Jacob Härnqvist, Asa Hellstrom

Τι κάνει μια πόλη βιώσιμη;

Οι πόλεις είναι κέντρα οικονομικής και κοινωνικής δραστηριότητας. Μπορούν να μεγαλώσουν. Μπορούν να μικρύνουν. Δεν υπάρχει μία λύση που να ταιριάζει σε όλους ώστε να καταστήσουμε μια πόλη βιώσιμη. Είναι ανάγκη να εξεταστούν διάφορες πτυχές της αστικής ζωής. Το θέμα δεν είναι μόνο η δημιουργία χώρων πρασίνου, η προσέλκυση καινοτόμων και πράσινων επιχειρήσεων και η δημιουργία καλών δημόσιων μεταφορών. Το ζητούμενο είναι η θεώρηση της πόλης ως σύνολο, συμπεριλαμβανομένης και της ευημερίας των κατοίκων της.

Το Μάλμε είναι μια βιομηχανική πόλη περίπου 300 000 κατοίκων με ποικίλο υπόβαθρο. Η πόλη έχει ψηλά κτήρια, τα οποία κατασκευάστηκαν τη δεκαετία του 1960, καθώς και μονοκατοικίες με κήπους. Έχει επίσης και νέες γειτονιές, όπου προσπαθήσαμε να χτίσουμε την πόλη του μέλλοντος: χωρίς άνθρακα, άνετη, πράσινη.

Μετά το κλείσιμο του μεγάλου της ναυπηγείου στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο πληθυσμός της άρχισε να μειώνεται, κυρίως λόγω των υψηλών ποσοστών ανεργίας. Χρειάστηκε χρόνος για να αντικαταστήσουμε την αρνητική εικόνα της πόλης με μια θετική: ευχάριστο περιβάλλον διαβίωσης, πρωτοπορία σε περιβαλλοντικές πολιτικές και ευαισθησία, πόλη δίκαιου εμπορίου που είναι πράσινη και καθαρή και ούτω καθεξής.

Πώς μπορεί μια πόλη να γίνει πιο βιώσιμη;

Η πόλη του Μάλμε παρέθεσε του γενικούς περιβαλλοντικούς της στόχους σε ένα μακροπρόθεσμο πρόγραμμα που συμφωνήθηκε από όλο το πολιτικό φάσμα. Το περιβαλλοντικό πρόγραμμα ορίζει ότι η δημοτική διοίκηση του Μάλμε θα είναι κλιματικά ουδέτερη μέχρι το 2020 και ολόκληρος ο δήμος θα λειτουργεί με 100% ανανεώσιμη ενέργεια μέχρι το 2030. Υπάρχουν επίσης στόχοι για τη μείωση της κατά κεφαλήν ενεργειακής κατανάλωσης καθώς και των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Το περιβαλλοντικό πρόγραμμα προβλέπει επίσης την πιο βιώσιμη χρήση των πόρων, συμπεριλαμβανομένου του νερού, του εδάφους και της βιοποικιλότητας της πόλης καθώς και της ευρύτερης γύρω περιοχής. Στοχεύουμε επίσης στη δημιουργία ενός πιο ευχάριστου περιβάλλοντος διαβίωσης για όλους, με άλλα λόγια, στο να βοηθήσουμε να χτιστεί η πόλη του μέλλοντος.

Πώς μεταφράζονται αυτοί οι στόχοι σε συγκεκριμένα έργα;

Με βάση το περιβαλλοντικό πρόγραμμα, η πόλη του Μάλμε υιοθετεί σχέδια δράσης με πιο συγκεκριμένους στόχους. Για παράδειγμα, ένας από τους σαφείς στόχους του σχεδίου δράσης μας δηλώνει ότι μέχρι το 2015, το 40 % των οργανικών αποβλήτων πρέπει να πηγαίνει στην παραγωγή βιοαερίου. Ένας συγκεκριμένος στόχος όπως αυτός απαιτεί δράση σε διαφορετικά επίπεδα και στάδια. Τα νοικοκυριά πρέπει να διαχωρίζουν ένα αυξανόμενο ποσοστό των απορριμμάτων τους. Οι αρχές διαχείρισης αποβλήτων πρέπει να προετοιμαστούν για τη συλλογή αυξανόμενων ποσοτήτων οργανικών αποβλήτων. Και τέλος, για να μετατρέψουμε την αυξανόμενη ποσότητα οργανικών αποβλήτων σε βιοαέριο, χρειαζόμαστε νέες εγκαταστάσεις ή επιπλέον παραγωγική ικανότητα στις ήδη υπάρχουσες.

Κάποιοι στόχοι, όπως οι υψηλότεροι ρυθμοί διαχωρισμού στα νοικοκυριά, μπορούν να επιτευχθούν μέσω εκστρατειών ενημέρωσης. Άλλοι ενδέχεται να απαιτούν επένδυση σε υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των στόλων συλλογής αποβλήτων και των εγκαταστάσεων ενέργειας.

Όπως με αυτό το παράδειγμα, ένας συγκεκριμένος στόχος απαιτεί τη συμμετοχή πολλών διαφορετικών φορέων. Για να υλοποιήσουμε αυτά τα έργα, είμαστε και πρέπει να είμαστε σε συνεχή διάλογο με την κοινωνία των πολιτών, τους δημόσιους φορείς και τον ιδιωτικό τομέα. Πολλά από τα έργα μας λαμβάνουν χρηματοδότηση από την ΕΕ.

Πώς συμμετέχουν ή συνεισφέρουν οι κάτοικοι;

Ένα βασικό στοιχείο του περιβαλλοντικού μας προγράμματος είναι αυτό που αποκαλούμε «τους διευκολύνουμε να κάνουν το σωστό». Πρέπει να τους προσφέρουμε τη δυνατότητα να επιλέγουν πιο βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις, μεταξύ άλλων να διευκολύνουμε τη χρήση των δημόσιων μεταφορών και να βελτιώσουμε τη διαχείριση αποβλήτων.

Όταν το ζητούμενο είναι η αλλαγή συμπεριφοράς, η γνώση είναι ζωτικής σημασίας. Η προσέγγισή μας βασίζεται στο να επιτρέψουμε στους κατοίκους να λαμβάνουν ενημερωμένες αποφάσεις. Τι σημαίνει η απόφασή τους να παίρνουν το αυτοκίνητό τους αντί να χρησιμοποιούν τις δημόσιες μεταφορές για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα και για την κίνηση στην πόλη;

Ένας από τους στόχους μας είναι να κάνουμε την πόλη κοινωνικά βιώσιμη, με μεγαλύτερη αλληλεπίδραση μεταξύ των ανθρώπων που ζουν σε διαφορετικά σημεία της. Αυτό περιλαμβάνει τη δημιουργία χώρων και ευκαιριών για τη συνάντηση των κατοίκων του Μάλμε, όπως χώροι πρασίνου ή διοργανώσεις φεστιβάλ. Αυτό συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση της θετικής εικόνας της πόλης καθώς και στη βελτίωση του περιβάλλοντος διαβίωσης.

Recycling boxes

(c) Daniel Skog

Πόσος καιρός χρειάζεται για να μεταμορφωθεί μια πόλη σαν το Μάλμε σε πλήρως βιώσιμη πόλη;

Κάθε πόλη ξεκινάει από διαφορετικό σημείο. Εξαρτάται από την υπάρχουσα υποδομή, τις πολιτικές προτεραιότητες και τους στόχους. Το Μάλμε έχει ένα πλεονέκτημα σε σύγκριση με τις περισσότερες ευρωπαϊκές πόλεις. Αυτή η μακροπρόθεσμη προοπτική βρίσκεται σε εφαρμογή από τη δεκαετία του 1990. Ως αποτέλεσμα, κάποια σημεία της πόλης έχουν ήδη χτιστεί και αναπτυχθεί με αυτό το όραμα κατά νου.

Συζητάμε πολύ συγκεκριμένα σχέδια και προβλήματα και κατανοούμε καλύτερα τα καθήκοντά μας. Από αυτή την άποψη λοιπόν, είμαστε οι πρωτοπόροι στην Ευρώπη.

Στις γειτονιές όπου δραστηριοποιούμαστε εδώ και 15 χρόνια, μπορούμε να δούμε ότι το πρόγραμμα έχει αποκτήσει τη δική του ορμή. Κάποια έργα, όπως ο διαχωρισμός των απορριμμάτων και η ανακύκλωση, ενδέχεται να χρειαστούν 5 έως 10 έτη για να υλοποιηθούν αλλά η δημόσια αντίληψη μπορεί να χρειαστεί έως και μια γενιά για να αλλάξει. Άλλες περιπτώσεις, όπως η μεταμόρφωση των υφιστάμενων κτηρίων, μπορεί να χρειαστούν ακόμη περισσότερο.

Η μετάβαση σίγουρα γίνεται με μικρά βήματα. Οι δημόσιες αρχές παίζουν έναν ορισμένο ρόλο στη διευκόλυνση αυτής της μετάβασης, όχι μόνο προσφέροντας το πλαίσιο αλλά δίνοντας και το παράδειγμα.

Ποιες είναι οι κύριες προκλήσεις;

Κατά τη γνώμη μου, η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να σχεδιάζουμε με μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Με άλλα λόγια, να ξεφύγουμε από τον βραχυπρόθεσμο και τον μεσοπρόθεσμο σχεδιασμό. Οι πολιτικοί εκλέγονται για τετραετείς ή πενταετείς περιόδους και οι προτεραιότητές τους σε θέματα πολιτικής μπορεί να αλλάξουν μετά τις εκλογές ή κατά τη διάρκεια της θητείας τους. Το ίδιο ισχύει και για τις επιχειρήσεις. Μια επενδυτική απόφαση εξαρτάται από το ύψος των αποδόσεων και τον χρόνο της επίτευξης τους. Όταν το ζήτημα είναι η δημιουργία βιώσιμων πόλεων, στην πραγματικότητα εξετάζουμε πολλά διαφορετικά στοιχεία, όπως ανέφερα νωρίτερα.

Πρέπει να σχεδιάζουμε και να προετοιμαζόμαστε για ορίζοντα πολύ πέραν των 5ετών με 10ετών σχεδίων δράσης μας. Για παράδειγμα, τα κτήρια που κατασκευάζουμε τώρα μπορεί στην πραγματικότητα να χρησιμοποιούνται ακόμη το 2100. Όταν τα σχεδιάζουμε, υπολογίζουμε τους παράγοντες των μελλοντικών ενεργειακών αναγκών ή της μελλοντικής χρήσης των κτηρίων; Πρέπει να έχουμε όραμα και ευελιξία την ίδια στιγμή. Μπορεί να μην υπάρχουν ακόμη σαφείς απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα αλλά σίγουρα αξίζει να εξεταστούν.

Roland Zinkernagel

Roland Zinkernagel

Ο Roland Zinkernagel εργάζεται στο περιβαλλοντικό τμήμα του δήμου Μάλμε.

Συναφές περιεχόμενο

Related briefings

Geographic coverage

Europe
Ενέργειες Εγγράφων
Συνδρομές
Εγγραφή για να λαμβάνετε τις εκθέσεις μας (σε έντυπη ή/και ηλεκτρονική μορφή) και το τριμηνιαίο ηλεκτρονικό ενημερωτικό δελτίο μας.
Ακολουθήστε μας
 
 
 
 
 
Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (ΕΟΠ)
Kongens Nytorv 6
1050 Copenhagen K
Δανία
Τηλέφωνο: + +45 3336 7100