Προσωπικά εργαλεία

Κοινοποιήσεις
Πάρτε τις κοινοποιήσεις σχετικά με τις νέες εκθέσεις και τα προϊόντα. Συχνότητα:3-4 μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου / μήνα
Συνδρομές
Εγγραφή για να λαμβάνετε τις εκθέσεις μας (σε έντυπη ή/και ηλεκτρονική μορφή) και το τριμηνιαίο ηλεκτρονικό ενημερωτικό δελτίο μας.
Ακολουθήστε μας
ΕικονίδιοTwitter Twitter
Facebook εικονίδιο Facebook
YouTube εικονίδιο YouTube channel
RSS λογότυπο RSS Feeds
Περισσότερα

Write to us Write to us

For the public:


For media and journalists:

Contact EEA staff
Contact the web team
FAQ

Call us Call us

Reception:

Phone: (+45) 33 36 71 00
Fax: (+45) 33 36 71 99


επόμενο
προηγούμενο
στοιχεία
Βρίσκεστε εδώ: Αρχική Σελίδα / Σήματα – Ευημερία και περιβάλλον / Σήματα 2013 / Άρθρα / Κάθε ανάσα που παίρνουμε

Κάθε ανάσα που παίρνουμε

Αλλαγή γλώσσας
Αναπνέουμε από τη στιγμή που γεννιόμαστε μέχρι τη στιγμή που πεθαίνουμε. Είναι μια ζωτικής σημασίας και διαρκής ανάγκη, όχι μόνο για εμάς αλλά και για όλες τις μορφές ζωής στη Γη. Η κακή ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα μάς επηρεάζει όλους: βλάπτει την υγεία μας και το περιβάλλον, γεγονός που οδηγεί σε οικονομικές απώλειες. Από τι αποτελείται όμως ο αέρας που αναπνέουμε και από πού προέρχονται οι διάφοροι ατμοσφαιρικοί ρύποι;
ImaginAIR: Κακή ποιότητα αέρα

ImaginAIR: Κακή ποιότητα αέρα  Image © Stella Carbone

Δεν μπορώ παρά να αναρωτηθώ πώς είναι δυνατόν το μεγαλείο του περιβάλλοντος να μειώνεται εξαιτίας της ρύπανσης, ιδιαίτερα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Stephen Mynhardt, Ιρλανδία (ImaginAIR)

Η ατμόσφαιρα είναι η αέρια μάζα που περιβάλλει τον πλανήτη μας και έχει χωριστεί σε στρώματα με διαφορετικές πυκνότητες αερίων. Το λεπτότερο και χαμηλότερο (επίπεδο εδάφους) στρώμα είναι γνωστό ως τροπόσφαιρα. Είναι το στρώμα στο οποίο ζουν φυτά και ζώα και παρατηρούνται οι καιρικές συνθήκες του περιβάλλοντός μας. Φτάνει σε υψόμετρο περίπου 7 χιλιομέτρων στους πόλους και 17 χιλιομέτρων στον ισημερινό.

Όπως και τα υπόλοιπα στρώματα της ατμόσφαιρας, η τροπόσφαιρα είναι δυναμική. Ανάλογα με το υψόμετρο, ο αέρας έχει διαφορετική πυκνότητα και διαφορετική χημική σύσταση. Ο αέρας κινείται γύρω από τον πλανήτη συνεχώς, περνώντας από ωκεανούς καθώς και από απέραντες εκτάσεις γης. Οι άνεμοι είναι δυνατό να μεταφέρουν μικροοργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων βακτηρίων, ιών, σπόρων και χωροκατακτητικών ειδών σε νέες τοποθεσίες.

Αυτό που ονομάζουμε ατμοσφαιρικό αέρα αποτελείται από…

Ο ξηρός αέρας αποτελείται από περίπου 78 % άζωτο, 21 % οξυγόνο και 1 % αργό. Υπάρχουν επίσης υδρατμοί στον αέρα, οι οποίοι αντιστοιχούν σε ποσοστό μεταξύ 0,1% και 4% της τροπόσφαιρας. Ο θερμότερος αέρας περιέχει συνήθως περισσότερους υδρατμούς από τον ψυχρότερο.

Ο ατμοσφαιρικός αέρας περιέχει επίσης πολύ μικρές ποσότητες άλλων αερίων, τα οποία είναι γνωστά ως αέρια σε ίχνη, συμπεριλαμβανομένων του διοξειδίου του άνθρακα και του μεθανίου. Οι συγκεντρώσεις τέτοιων δευτερευόντων αερίων στην ατμόσφαιρα μετρούνται γενικώς σε μέρη ανά εκατομμύριο (ppm). Για παράδειγμα, οι συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα, ενός από τα πιο σημαντικά και με έντονη παρουσία αέρια σε ίχνη στην ατμόσφαιρα, υπολογίστηκαν σε περίπου 391 ppm ή 0,0391 % το 2011 (δείκτης του ΕΟΠ για τις συγκεντρώσεις στην ατμόσφαιρα).

Επιπροσθέτως, υπάρχουν χιλιάδες άλλα αέρια και σωματίδια (όπως αιθάλη και μέταλλα) που απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα, τόσο από φυσικές όσο και από ανθρωπογενείς πηγές.

Η σύσταση του αέρα στην τροπόσφαιρα αλλάζει διαρκώς. Ορισμένα από τα συστατικά του αέρα είναι ιδιαιτέρως δραστικά. Με άλλα λόγια, έχουν μεγαλύτερη τάση να αντιδρούν με άλλα συστατικά και να δημιουργούν καινούρια. Όταν κάποια από τα συστατικά αυτά αντιδρούν με άλλα, μπορούν να δημιουργήσουν «δευτερεύοντες» ρύπους που είναι βλαβεροί για την υγεία μας και για το περιβάλλον. Η θερμότητα, συμπεριλαμβανομένης αυτής που προέρχεται από τον ήλιο, είναι συνήθως καταλύτης που διευκολύνει ή προκαλεί διεργασίες χημικών αντιδράσεων.

ImaginAIR: Ever closing

(c) Stephen Mynhardt, ImaginAIR/EEA

Τι ονομάζουμε ατμοσφαιρική ρύπανση

Δεν θεωρούνται ρύποι όλα τα συστατικά του αέρα. Σε γενικές γραμμές, η ατμοσφαιρική ρύπανση ορίζεται ως η ύπαρξη συγκεκριμένων ρύπων στην ατμόσφαιρα, σε επίπεδα που επηρεάζουν αρνητικά την ανθρώπινη υγεία, το περιβάλλον και την πολιτιστική μας κληρονομιά (κτίρια, μνημεία και υλικά). Στο πλαίσιο της νομοθεσίας, εξετάζεται μόνον η ρύπανση που προέρχεται από ανθρωπογενείς πηγές, παρόλο που η ρύπανση μπορεί να οριστεί ευρύτερα σε άλλα πλαίσια.

Δεν προέρχονται όλοι οι ατμοσφαιρικοί ρύποι από ανθρωπογενείς πηγές. Πολλά φυσικά φαινόμενα, μεταξύ των οποίων εκρήξεις ηφαιστείων, δασικές πυρκαγιές και αμμοθύελλες, απελευθερώνουν ρύπους στην ατμόσφαιρα. Σωματίδια σκόνης είναι δυνατό να ταξιδέψουν σε μεγάλες αποστάσεις αναλόγως των ανέμων και των νεφών. Ανεξαρτήτως από το αν είναι ανθρωπογενή ή φυσικά, από τη στιγμή που θα βρεθούν τα στοιχεία αυτά στην ατμόσφαιρα, μπορούν να λάβουν μέρος σε χημικές αντιδράσεις και να συνεισφέρουν στην ατμοσφαιρική ρύπανση. Οι καθαροί ουρανοί και η μεγάλη ορατότητα δεν αποτελούν απαραιτήτως σημάδια καθαρού αέρα.

Παρά τις σημαντικές βελτιώσεις κατά τις τελευταίες δεκαετίες, η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Ευρώπη συνεχίζει να βλάπτει την υγεία μας και το περιβάλλον. Συγκεκριμένα, η ρύπανση λόγω αιωρούμενων σωματιδίων και η ρύπανση λόγω όζοντος δημιουργούν σοβαρούς κινδύνους για την υγεία των ευρωπαίων πολιτών, επηρεάζοντας την ποιότητα της ζωής και μειώνοντας το προσδόκιμο ζωής. Όμως, διαφορετικοί ρύποι προέρχονται από διαφορετικές πηγές και έχουν διαφορετικές επιπτώσεις. Αξίζει τον κόπο να κοιτάξουμε πιο προσεκτικά τους βασικούς ρύπους.

Όταν μικροσκοπικά σωματίδια αιωρούνται στον αέρα

Τα αιωρούμενα σωματίδια (ΑΣ) είναι ο ατμοσφαιρικός ρύπος που προκαλεί τη μεγαλύτερη ζημία για την ανθρώπινη υγεία στην Ευρώπη. Σκεφτείτε ΑΣ τόσο ελαφρά που να μπορούν να αιωρούνται στον αέρα. Ορισμένα από αυτά τα σωματίδια είναι τόσο μικρά (ένα τριακοστό έως ένα πέμπτο της διαμέτρου μιας ανθρώπινης τρίχας), που όχι μόνο διεισδύουν σε βάθος στους πνεύμονές μας, αλλά περνούν και στη ροή του αίματος, ακριβώς όπως το οξυγόνο.

Κάποια σωματίδια εκπέμπονται απευθείας στην ατμόσφαιρα. Άλλα προκύπτουν ως αποτέλεσμα χημικών αντιδράσεων στις οποίες συμμετέχουν πρόδρομα αέρια, δηλαδή διοξείδιο του θείου, οξείδια του αζώτου, αμμωνία και πτητικές οργανικές ενώσεις.

Τα σωματίδια αυτά είναι δυνατό να αποτελούνται από διάφορα χημικά συστατικά, και η επίδρασή τους στην υγεία μας και στο περιβάλλον εξαρτάται από τη σύστασή τους. Ορισμένα βαρέα μέταλλα, όπως το αρσενικό, το κάδμιο, ο υδράργυρος και το νικέλιο, μπορεί επίσης να βρεθούν σε αιωρούμενα σωματίδια.

Πρόσφατη μελέτη από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) δείχνει ότι η ρύπανση από πολύ μικρά σωματίδια (ΑΣ2,5, δηλαδή σωματίδια με διάμετρο όχι μεγαλύτερη από 2,5 μικρά) είναι δυνατό να αποτελεί μεγαλύτερο κίνδυνο για την υγεία από ό,τι έχει εκτιμηθεί. Σύμφωνα με την «Επανεξέταση των στοιχείων για τις επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην υγεία» του ΠΟΥ, η μακροπρόθεσμη έκθεση σε πολύ μικρά σωματίδια μπορεί να προκαλέσει αθηροσκλήρωση, δυσμενείς εκβάσεις τοκετών και παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος στα παιδιά. Η μελέτη επίσης προτείνει μια πιθανή σύνδεση με τη νευροανάπτυξη, τη γνωστική λειτουργία και τον διαβήτη, και ενισχύει την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ ΑΣ2,5 και θανάτων λόγω καρδιοαγγειακών και αναπνευστικών προβλημάτων.

Ανάλογα με τη χημική τους σύσταση, τα σωματίδια μπορούν επίσης να επηρεάσουν το παγκόσμιο κλίμα, είτε αυξάνοντας είτε μειώνοντας τη θερμοκρασία στον πλανήτη. Για παράδειγμα, ο στοιχειακός άνθρακας, ένα από το πιο κοινά συστατικά της αιθάλης που απαντάται κυρίως σε πολύ μικρά σωματίδια (με διάμετρο μικρότερη από 2,5 μικρά), προκύπτει από την ατελή καύση καυσίμων —τόσο ορυκτών καυσίμων όσο και ξύλου. Σε αστικές περιοχές, οι εκπομπές στοιχειακού άνθρακα προέρχονται κυρίως από τις οδικές μεταφορές και συγκεκριμένα από ντιζελοκινητήρες. Εκτός από τις επιπτώσεις του στην υγεία, ο στοιχειακός άνθρακας στα αιωρούμενα σωματίδια συμβάλλει στην κλιματική αλλαγή απορροφώντας τη θερμότητα του ήλιου και αυξάνοντας τη θερμοκρασία της ατμόσφαιρας.

ImaginAIR: Price of comfort

(c) Andrzej Bochenski, ImaginAIR/EEA

Όζον: όταν τρία άτομα οξυγόνου συνδέονται μεταξύ τους

Το όζον είναι μια ιδιαίτερη και πολύ δραστική μορφή οξυγόνου, αποτελούμενη από τρία άτομα οξυγόνου. Στη στρατόσφαιρα, ένα από τα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας, το όζον μας προστατεύει από την επικίνδυνη υπέρυθρη ακτινοβολία του Ήλιου. Στο κατώτερο στρώμα της ατμόσφαιρας όμως, την τροπόσφαιρα, το όζον είναι στην πραγματικότητα ένας σημαντικός ρύπος που επηρεάζει τη δημόσια υγεία και τη φύση.

Το όζον σε επίπεδο εδάφους δημιουργείται ως αποτέλεσμα πολύπλοκων χημικών αντιδράσεων μεταξύ πρόδρομων αερίων, όπως τα οξείδια του αζώτου και μη μεθανικών πτητικών οργανικών ενώσεων. Το μεθάνιο και το μονοξείδιο του άνθρακα επίσης παίζουν ρόλο στη δημιουργία του.

Το όζον είναι ισχυρό και επιθετικό. Υψηλά επίπεδα όζοντος προκαλούν διάβρωση υλικών, κτιρίων και ζωντανού ιστού. Μειώνει την ικανότητα των φυτών να φωτοσυνθέτουν και εμποδίζει την πρόσληψη διοξειδίου του άνθρακα από αυτά. Επίσης, βλάπτει την αναπαραγωγή και την ανάπτυξη των φυτών, οδηγώντας σε χαμηλότερες αποδόσεις καλλιεργειών και περιορισμένη ανάπτυξη δασών. Στο ανθρώπινο σώμα, προκαλεί φλεγμονή στους πνεύμονες και τους βρόγχους.

Από τη στιγμή της έκθεσης στο όζον, το σώμα μας προσπαθεί να το εμποδίσει να εισέλθει στους πνεύμονες. Αυτό το αντανακλαστικό προκαλεί μείωση της ποσότητας οξυγόνου που εισπνέουμε. Η εισπνοή λιγότερου οξυγόνου κάνει την καρδιά μας να δουλεύει πιο σκληρά. Επομένως, για ανθρώπους που ήδη πάσχουν από καρδιοαγγειακές παθήσεις ή παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος όπως το άσθμα, περιστατικά κατά τα οποία παρατηρούνται υψηλά επίπεδα όζοντος μπορεί να οδηγήσουν σε εξασθένηση ή ακόμη και στον θάνατο.

Τι άλλο υπάρχει στο μείγμα;

Το όζον και τα ΑΣ δεν είναι οι μόνοι ατμοσφαιρικοί ρύποι που προκαλούν ανησυχία στην Ευρώπη. Τα αυτοκίνητά μας, τα φορτηγά, οι μονάδες παραγωγής ενέργειας και άλλες βιομηχανικές εγκαταστάσεις, χρειάζονται ενέργεια. Σχεδόν όλα τα οχήματα και οι εγκαταστάσεις χρησιμοποιούν κάποιας μορφής καύσιμο και το καταναλώνουν για να παραχθεί ενέργεια.

Η κατανάλωση καυσίμου συνήθως αλλάζει τη μορφή πολλών στοιχείων, συμπεριλαμβανομένου του αζώτου, του αερίου με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση στην ατμόσφαιρα. Όταν το άζωτο αντιδρά με οξυγόνο, δημιουργούνται οξείδια του αζώτου στον αέρα (συμπεριλαμβανομένου του διοξειδίου του αζώτου NO2). Όταν το άζωτο αντιδρά με άτομα υδρογόνου, δημιουργείται αμμωνία (NH3), η οποία είναι ακόμη ένας ατμοσφαιρικός ρύπος με σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και τη φύση.

Για την ακρίβεια, οι διεργασίες καύσης απελευθερώνουν διάφορους άλλους ατμοσφαιρικούς ρύπους, από διοξείδιο του θείου και βενζόλιο, μέχρι μονοξείδιο του άνθρακα και βαρέα μέταλλα. Ορισμένοι από τους ρύπους αυτούς έχουν βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία. Άλλοι, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων βαρέων μετάλλων και επίμονων οργανικών ρύπων, συσσωρεύονται στο περιβάλλον. Αυτό τους επιτρέπει να εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα και τελικά να καταλήγουν στο πιάτο μας.

Άλλοι ρύποι, όπως το βενζόλιο, μπορούν να καταστρέψουν το γενετικό υλικό των κυττάρων και να προκαλέσουν καρκίνο σε περίπτωση μακροπρόθεσμης έκθεσης. Καθώς το βενζόλιο χρησιμοποιείται ως πρόσθετο στη βενζίνη, περίπου 80 % του βενζολίου που απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα στην Ευρώπη προέρχεται από την κατανάλωση καυσίμων που χρησιμοποιούνται στα οχήματα.

Ένα άλλος γνωστός καρκινογόνος ρύπος, το βενζο(α)πυρένιο (BaP), απελευθερώνεται κυρίως από την καύση ξύλου ή κάρβουνου σε οικιακές εστίες. Τα καυσαέρια αυτοκινήτων, ιδίως από ντιζελοκίνητα οχήματα, είναι μία ακόμη πηγή BaP. Εκτός από καρκίνο, το BaP μπορεί επίσης να προκαλέσει ερεθισμό στα μάτια, τη μύτη, το λαιμό και τους βρογχικούς σωλήνες. Το BaP απαντάται συνήθως σε πολύ μικρά σωματίδια.

Επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην υγεία

Υπολογίζοντας τις επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία

Παρόλο που η ατμοσφαιρική ρύπανση επηρεάζει τον καθένα, ωστόσο δεν τους επηρεάζει όλους στον ίδιο βαθμό και με τον ίδιο τρόπο. Περισσότεροι άνθρωποι εκτίθενται στην ατμοσφαιρική ρύπανση σε αστικές περιοχές εξαιτίας των υψηλότερων πυκνοτήτων πληθυσμού. Ορισμένες ομάδες είναι πιο ευάλωτες, και συμπεριλαμβάνουν ανθρώπους που πάσχουν από καρδιοαγγειακές παθήσεις και παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος, ανθρώπους με αντιδραστικούς αεραγωγούς και αλλεργίες των αεραγωγών, τους ηλικιωμένους και τα βρέφη.

«Η ατμοσφαιρική ρύπανση επηρεάζει όλους τους ανθρώπους σε ανεπτυγμένες και αναπτυσσόμενες χώρες εξίσου», λέει η Marie-Eve Héroux από το Περιφερειακό Γραφείο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για την Ευρώπη. «Ακόμη και στην Ευρώπη, υπάρχει μια μεγάλη μερίδα του πληθυσμού που εκτίθεται σε επίπεδα τα οποία ξεπερνούν τις συστάσεις μας σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα.»

Δεν είναι εύκολο να εκτιμήσουμε την πλήρη έκταση της βλάβης που προκαλεί η ατμοσφαιρική ρύπανση στην υγεία και το περιβάλλον. Ωστόσο, υπάρχουν πολλές μελέτες που βασίζονται σε διαφορετικούς τομείς ή πηγές ρύπανσης.

Σύμφωνα με το σχέδιο Aphekom που συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Ευρώπη έχει ως αποτέλεσμα μείωση του προσδόκιμου ζωής κατά περίπου 8,6 μήνες ανά άτομο.

Ορισμένα οικονομικά μοντέλα είναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν για την εκτίμηση του κόστους της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Τα μοντέλα αυτά συνήθως περιλαμβάνουν το κόστος για την υγεία που προκύπτει λόγω της ατμοσφαιρικής ρύπανσης (μείωση παραγωγικότητας, επιπλέον ιατρικές δαπάνες, κ.λπ.), καθώς και το κόστος που προκύπτει εξαιτίας των χαμηλότερων αποδόσεων των καλλιεργειών και της ζημίας σε συγκεκριμένα υλικά. Ωστόσο, τέτοια μοντέλα δεν περιλαμβάνουν το πλήρες κόστος για την κοινωνία που προκύπτει λόγω της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Αλλά, ακόμη και με τους περιορισμούς τους, αυτές οι εκτιμήσεις κόστους παρέχουν μια ένδειξη του μεγέθους της ζημίας. Περίπου 10 000 βιομηχανικές εγκαταστάσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη, αναφέρουν τις ποσότητες των διαφόρων ρύπων που εκπέμπουν στην ατμόσφαιρα στο Ευρωπαϊκό Μητρώο Έκλυσης και Μεταφοράς Ρύπων (E-ΜΕΜΡ). Βάσει αυτών των διαθέσιμων στο κοινό δεδομένων, ο ΕΟΠ κατέληξε στην εκτίμηση ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση από τις 10.000 μεγαλύτερες ρυπογόνες εγκαταστάσεις στην Ευρώπη, κόστισε στους Ευρωπαίους μεταξύ 102 και 169 δισ. ευρώ το 2009. Σημειωτέον ότι μόλις 191 εγκαταστάσεις βρέθηκαν να ευθύνονται για το ήμισυ του συνολικού κόστους της ζημίας.

Υπάρχουν επίσης μελέτες που εκτιμούν τα πιθανά οφέλη που θα μπορούσαν να προκύψουν από τη βελτίωση της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα. Για παράδειγμα, η μελέτη Aphekom προβλέπει ότι η μείωση των ετήσιων μέσων επιπέδων των ΑΣ2,5 στα επίπεδα των κατευθυντήριων γραμμών του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, θα είχε ως αποτέλεσμα συγκεκριμένα οφέλη όσον αφορά στο προσδόκιμο ζωής. Η επίτευξη αυτού του στόχου και μόνο, αναμένεται να έχει ως αποτέλεσμα πιθανά οφέλη που κυμαίνονται από 22 μήνες κατά μέσο όρο ανά άτομο στο Βουκουρέστι και 19 μήνες στη Βουδαπέστη, έως 2 μήνες στη Μάλαγα, και λιγότερο από μισό μήνα στο Δουβλίνο.

Οι επιπτώσεις του αζώτου στη φύση

Δεν είναι μόνον η ανθρώπινη υγεία που επηρεάζεται από την ατμοσφαιρική ρύπανση. Διαφορετικοί ατμοσφαιρικοί ρύποι έχουν διαφορετικές επιπτώσεις σε ένα ευρύ φάσμα οικοσυστημάτων. Οι υπερβολικές ποσότητες αζώτου, ωστόσο, εγκυμονούν ιδιαίτερους κινδύνους.

Το άζωτο είναι ένα από τα βασικά θρεπτικά συστατικά στο περιβάλλον που χρειάζονται τα φυτά για υγιή ανάπτυξη και επιβίωση. Διαλύεται στο νερό και στη συνέχεια απορροφάται από τα φυτά μέσω του ριζικού τους συστήματος. Επειδή τα φυτά χρησιμοποιούν μεγάλες ποσότητες αζώτου και εξαντλούν τις υπάρχουσες ποσότητες στο έδαφος, αγρότες και κηπουροί συνήθως χρησιμοποιούν λιπάσματα για να προσθέσουν θρεπτικά συστατικά στο έδαφος, συμπεριλαμβανομένου του αζώτου, προκειμένου να ενισχύσουν την παραγωγή.

Το άζωτο που μεταφέρεται με τον αέρα έχει παρόμοια επίδραση. Όταν αποτίθεται σε υδάτινους όγκους ή εδάφη, το επιπλέον άζωτο μπορεί να ωφελήσει ορισμένα είδη σε οικοσυστήματα όπου υπάρχουν περιορισμένες ποσότητες θρεπτικών στοιχείων, όπως στα λεγόμενα «ευαίσθητα οικοσυστήματα», με τη μοναδική χλωρίδα και πανίδα τους. Το υπερβολικό απόθεμα θρεπτικών συστατικών στα οικοσυστήματα αυτά μπορεί να μεταβάλει πλήρως την ισορροπία μεταξύ των ειδών και να οδηγήσει σε απώλεια βιοποικιλότητας στη συγκεκριμένη περιοχή. Σε οικοσυστήματα γλυκού νερού και παράκτια οικοσυστήματα, μπορεί επίσης να συμβάλει σε υπερβολικό πολλαπλασιασμό των φυκών.

Η αντίδραση των οικοσυστημάτων στην υπερβολική απόθεση αζώτου είναι γνωστή ως ευτροφισμός. Κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η έκταση των ευαίσθητων οικοσυστημάτων που πλήττονται από ευτροφισμό στην Ευρώπη, έχει μειωθεί μόνον ελάχιστα. Και σήμερα, περίπου το ήμισυ της συνολικής έκτασης που ορίζεται ως περιοχή ευαίσθητων οικοσυστημάτων, εκτιμάται ότι αντιμετωπίζει κίνδυνο ευτροφισμού.

Οι ενώσεις αζώτου συμβάλλουν επίσης στην οξίνιση των γλυκών νερών ή των δασικών εδαφών, επηρεάζοντας τα είδη που εξαρτώνται από αυτά τα οικοσυστήματα. Αντίστοιχα με τις επιπτώσεις του ευτροφισμού, οι νέες συνθήκες διαβίωσης είναι δυνατό να ευνοούν ορισμένα είδη ζημιώνοντας άλλα.

Η ΕΕ έχει πετύχει το σημαντικό περιορισμό της έκτασης των ευαίσθητων οικοσυστημάτων που επηρεάζονται από την οξίνιση, κυρίως χάρη στη δραστική μείωση των εκπομπών διοξειδίου του θείου. Μόνο λίγες περιοχές με έντονα προβλήματα στην ΕΕ, στην Ολλανδία και τη Γερμανία συγκεκριμένα, αντιμετωπίζουν πρόβλημα οξίνισης.

ImaginAIR: Forests in the Czech Republic still affected by air pollution

(c) Leona Matoušková, ImaginAIR/EEA

«Η περιοχή προστατευόμενου τοπίου των βουνών Jizera που βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της Τσεχικής Δημοκρατίας ανήκει στην περιοχή που στο παρελθόν ήταν γνωστή ως το περιβόητο “μαύρο τρίγωνο” λόγω της υπερβολικής ατμοσφαιρικής ρύπανσης.» Leona Matoušková, Τσεχική Δημοκρατία

Ρύπανση χωρίς σύνορα

Παρόλο που ορισμένες περιοχές και χώρες είναι δυνατό να υφίστανται τις επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία ή το περιβάλλον με μεγαλύτερη ένταση σε σύγκριση με άλλες, η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι ένα παγκόσμιο πρόβλημα.

Οι άνεμοι που πνέουν στον πλανήτη έχουν ως αποτέλεσμα τη μεταφορά των ατμοσφαιρικών ρύπων σε ολόκληρο τον κόσμο. Ένα ποσοστό των ατμοσφαιρικών ρύπων και των πρόδρομων αερίων τους που απαντώνται στην Ευρώπη, εκπέμπονται στην Ασία και τη Βόρεια Αμερική. Ομοίως, ένα ποσοστό των ρύπων που απελευθερώνονται στον αέρα στην Ευρώπη μεταφέρονται σε άλλες περιοχές και ηπείρους.

Το ίδιο επίσης ισχύει και σε μικρότερη κλίμακα. Η ποιότητα του αέρα σε αστικές περιοχές επηρεάζεται σε γενικές γραμμές από την ποιότητα του αέρα στις γειτονικές αγροτικές περιοχές και αντίστροφα.

«Αναπνέουμε συνεχώς και είμαστε εκτεθειμένοι στην ατμοσφαιρική ρύπανση - είτε σε εσωτερικούς χώρους είτε σε εξωτερικούς», λέει ο Erik Lebret από το Εθνικό Ινστιτούτο Δημόσιας Υγείας και Περιβάλλοντος (RIVM) στην Ολλανδία. «Όπου και αν πάμε αναπνέουμε αέρα, ο οποίος είναι επιβαρυμένος με πολλούς και διαφορετικούς ρύπους σε τέτοια επίπεδα ώστε να αναμένονται κάποιες φορές αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία. Δυστυχώς δεν υπάρχει κάποιο μέρος όπου να μπορούμε να αναπνέουμε μόνο καθαρό αέρα.»

Περισσότερες πληροφορίες

Geographical coverage

[+] Show Map

Ενέργειες Εγγράφων

Σχόλια

Εγγραφείτε τώρα!
Πάρτε τις κοινοποιήσεις σχετικά με τις νέες εκθέσεις και τα προϊόντα. Αυτή τη στιγμή έχουμε 33069 συνδρομητές. Συχνότητα: 3-4 e-mails / μήνα.
Αρχείο Ανακοινώσεων
Ακολουθήστε μας
 
 
 
 
 
Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (ΕΟΠ)
Kongens Nytorv 6
1050 Copenhagen K
Δανία
Τηλέφωνο: + +45 3336 7100