Προσωπικά εργαλεία

Κοινοποιήσεις
Πάρτε τις κοινοποιήσεις σχετικά με τις νέες εκθέσεις και τα προϊόντα. Συχνότητα:3-4 μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου / μήνα
Συνδρομές
Εγγραφή για να λαμβάνετε τις εκθέσεις μας (σε έντυπη ή/και ηλεκτρονική μορφή) και το τριμηνιαίο ηλεκτρονικό ενημερωτικό δελτίο μας.
Ακολουθήστε μας
ΕικονίδιοTwitter Twitter
Facebook εικονίδιο Facebook
YouTube εικονίδιο YouTube channel
RSS λογότυπο RSS Feeds
Περισσότερα

Write to us Write to us

For the public:


For media and journalists:

Contact EEA staff
Contact the web team
FAQ

Call us Call us

Reception:

Phone: (+45) 33 36 71 00
Fax: (+45) 33 36 71 99


επόμενο
προηγούμενο
στοιχεία
Βρίσκεστε εδώ: Αρχική Σελίδα / Σήματα – Ευημερία και περιβάλλον / Σήματα 2012 / Άρθρα / Τοπική και παγκόσμια κλίμακα

Τοπική και παγκόσμια κλίμακα

Αλλαγή γλώσσας
Topics: ,
Όταν υπάρχει το πρόβλημα της έλλειψης ή των αυξανόμενων πιέσεων σε ζωτικούς πόρους όπως το νερό και η γη, το ερώτημα σε σχέση με το ποιος αποφασίζει μπορεί να είναι εξίσου σημαντικό με το πώς πραγματοποιείται η διαχείριση και χρήση των φυσικών πόρων. Ο συντονισμός σε παγκόσμια κλίμακα είναι συχνά καίριος, όμως χωρίς την τοπική συμμετοχή και στήριξη δεν μπορεί να έχει απτά αποτελέσματα.
Vietnamese market

Vietnamese market  Image © Pawel Kazmierczyk

Όλοι μας πιθανώς να γνωρίζουμε την ιστορία του Hans Brinker, του μικρού Ολλανδού που πέρασε μια ολόκληρη νύχτα προσπαθώντας να συγκρατήσει με το δάχτυλό του τα νερά ώστε να μην περάσουν από την τρύπα στο ανάχωμα και πλημμυρίσουν την πόλη του Χάρλεμ. Έκπληξη προκαλεί το γεγονός ότι η ιστορία αυτή γράφτηκε από την αμερικανίδα συγγραφέα Mary Mapes Dodge (1831-1905), η οποία δεν είχε πάει ποτέ στην Ολλανδία.

Ο Joep Korting είναι μάλλον άγνωστος, όμως αποτελεί βασικό κρίκο ενός από τα πλέον εξελιγμένα συστήματα διαχείρισης υδάτων στον κόσμο, το οποίο περιλαμβάνει τοπική, περιφερειακή και εθνική διοίκηση, καθώς και συνδέσμους με τις αρχές άλλων χωρών και εξελιγμένα συστήματα παρακολούθησης μέσω υπολογιστή που χρησιμοποιούν δορυφόρους για να ελέγχουν την υποδομή σε εικοσιτετράωρη βάση.

Ο Joep είναι επίσης ένας από τους απαραίτητους συνδέσμους για την υλοποίηση μιας από τις πλέον φιλόδοξες και συνεκτικές νομοθετικές ρυθμίσεις της ΕΕ, της οδηγίαςπλαίσιο για τα ύδατα.

Η οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα προβλέπει τη συντονισμένη δράση για την επίτευξη «καλής κατάστασης» για το σύνολο των υδάτων στην ΕΕ, περιλαμβανομένων των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων, μέχρι το 2015. Επίσης, διευκρινίζει πώς θα πρέπει να διαχειριζόμαστε τους υδάτινους πόρους μας με βάσει τις φυσικές λεκάνες απορροής ποταμού.

Αρκετές άλλες νομοθετικές ρυθμίσεις της ΕΕ, περιλαμβανομένης της οδηγίας-πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική και της οδηγίας για τις πλημμύρες, συμπληρώνουν την οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα προκειμένου να βελτιωθούν και να προστατευτούν οι υδάτινες μάζες και οι υδρόβιοι οργανισμοί της Ευρώπης.

Αναθεωρώντας τον τρόπο ζωής μας

Όλοι γνωρίζουν ότι το νερό αποτελεί σοβαρό ζήτημα στην Ολλανδία. Περίπου το 25 % της χερσαίας έκτασης, στην οποία ζει το 21 % του πληθυσμού των Κάτω Χωρών, βρίσκεται κάτω από τη στάθμη της θάλασσας. Το 50 % των χερσαίων εκτάσεων βρίσκεται μόλις ένα μέτρο πάνω από τη στάθμη της θάλασσας. Όμως η Ολλανδία έχει να αντιμετωπίσει κι άλλα προβλήματα εκτός από τη στάθμη της θάλασσας. Η παροχή γλυκού ύδατος σε πολίτες και επιχειρήσεις, η διαχείριση της ροής των ποταμών από άλλες χώρες, καθώς και η λειψυδρία κατά τη διάρκεια θερμών περιόδων, είναι μερικά μόνο από τα προβλήματα.

Η Ολλανδία δεν είναι η μόνη. Το νερό μετατρέπεται σε κρίσιμο ζήτημα σε όλο τον κόσμο. Στη διάρκεια του 20ού αιώνα καταγράφηκε μια άνευ προηγουμένου αύξηση του πληθυσμού, ανάπτυξη της οικονομίας, της κατανάλωσης και της παραγωγής αποβλήτων. Μόνο οι απολήψεις νερού έχουν τριπλασιαστεί τα τελευταία 50 χρόνια.

Copyright: UN Photo/Logan AbassiΤο νερό αποτελεί ζωτικό πόρο. Μας συντηρεί, μας συνδέει και μας βοηθάει να αναπτυσσόμαστε. Οι κοινωνίες μας δεν θα μπορούσαν να επιβιώσουν χωρίς γλυκό νερό. Εξαρτιόμαστε από το νερό όχι μόνο για την καλλιέργεια των τροφίμων μας, αλλά και για την παραγωγή σχεδόν όλων των υπόλοιπων αγαθών και υπηρεσιών που απολαμβάνουμε.

Το νερό είναι ένας μόνο από τους πόρους που υφίστανται αυξανόμενες πιέσεις. Υπάρχουν πολλά περιβαλλοντικά προβλήματα, από την ποιότητα του αέρα μέχρι τη διαθεσιμότητα των γαιών, τα οποία έχουν ενταθεί σημαντικά από καίριες εξελίξεις όπως είναι η αύξηση του πληθυσμού, η ανάπτυξη της οικονομίας και η αύξηση της κατανάλωσης.

Παρότι δεν διαθέτουμε μια πλήρη εικόνα, τα στοιχεία που γνωρίζουμε για το περιβάλλον μάς παροτρύνουν να αναθεωρήσουμε τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούμε και διαχειριζόμαστε τους πόρους μας. Αυτή η αναθεώρηση —η πράσινη οικονομία— μπορεί να συνεπάγεται ουσιαστική αλλαγή του τρόπου με τον οποίο ζούμε, δραστηριοποιούμαστε, καταναλώνουμε και μεταχειριζόμαστε τα απόβλητά μας, αλλάζοντας τη συνολική μας σχέση με τον πλανήτη. Βασικό στοιχείο της πράσινης οικονομίας είναι η αποδοτική διαχείριση των φυσικών πόρων της Γης. Όμως, τι σημαίνει αποδοτική διαχείριση πόρων; Πώς θα διεξαγόταν στην περίπτωση των υδάτων;

Διαχείριση των υδάτων στην πράξη

Ο Joep ξεκινά την εργάσιμη ημέρα του στην τοπική αρχή ύδρευσης του Deurne της Ολλανδίας στις 8 κάθε πρωί. Οι βασικές του αρμοδιότητες περιλαμβάνουν τον έλεγχο ενός μικρού αριθμού αναχωμάτων που εκτείνονται σε απόσταση 17 000 χιλιομέτρων, τα 5 000 χιλιόμετρα από τα οποία παρέχουν προστασία από τα ύδατα της θάλασσας και μεγάλων ποταμών.

Ο Joep ελέγχει, επίσης, τα κανάλια, τους υδατοφράκτες και τα θυροφράγματα, κάποιες φορές απομακρύνοντας απόβλητα ή αποκόμματα από γεωργικές εργασίες, και άλλες φορές επισκευάζοντας φθορές του εξοπλισμού. Όποια και να είναι η εργασία, μετρά διαρκώς τη στάθμη του νερού και καταγράφει πιθανές μεταβολές για τη διαχείρισή του.

Στην περιοχή όπου εργάζεται ο Joep υπάρχουν φράγματα εκτροπής, τα οποία παρακολουθούνται σε καθημερινή βάση. Ρυθμίζοντας τα φράγματα εκτροπής ανοδικά ή καθοδικά, αυξάνεται ή μειώνεται η στάθμη του νερού, ώστε να ελέγχεται η κίνηση του νερού στην περιοχή. Παρά τα υπερσύγχρονα συστήματα, ο Joep και επτά συνάδελφοί του πραγματοποιούν χειρωνακτική εργασία και ελέγχουν τους υδατοφράκτες κάθε μέρα. Η στάθμη του νερού βρίσκεται υπό διαρκή παρακολούθηση, ενώ υπάρχει σχέδιο και τηλεφωνική γραμμή έκτακτης ανάγκης που λειτουργεί σε 24ωρη βάση.

Copyright: Thinkstock

Η δημοκρατία των ενδιαφερόμενων μερών

Ο Joep και οι συνάδελφοί του εκτελούν αποφάσεις που λαμβάνονται από τα ολλανδικά συμβούλια διαχείρισης υδάτων. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν 25 τοπικά συμβούλια διαχείρισης υδάτων στις Κάτω Χώρες. Συνολικά, αντιπροσωπεύουν έναν θεσμό που χρονολογείται από τον 13ο αιώνα, όταν οι αγρότες συγκεντρώθηκαν και συμφώνησαν στη συλλογική άντληση υδάτων από τα χωράφια τους. Σε μεμονωμένη βάση, τα συμβούλια διαχείρισης υδάτων είναι απολύτως ανεξάρτητα από την τοπική αυτοδιοίκηση, έχουν δικό τους προϋπολογισμό και διεξάγουν δικές τους εκλογές, γεγονός που καθιστά τα συμβούλια διαχείρισης υδάτων τον παλαιότερο δημοκρατικό θεσμό των Κάτω Χωρών.

«Αυτό σημαίνει ότι όταν πραγματοποιούνται συζητήσεις για τον προϋπολογισμό ή τις τοπικές εκλογές, δεν χρειάζεται να διεκδικήσουμε επενδύσεις από τοπικά γήπεδα ποδοσφαίρου, σχολικές εγκαταστάσεις, λέσχες νεότητας ή νέους δρόμους, οι οποίες αποτελούν ενδεχομένως δημοφιλέστερες επιλογές», αναφέρει η Paula Dobbelaar, επικεφαλής του συμβουλίου διαχείρισης της περιοχής Aa en Maas και προϊσταμένη του Joep.

«Επίσης, πραγματοποιούμε καθημερινές δραστηριότητες, για παράδειγμα, όσον αφορά την οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα, προσπαθούμε να δώσουμε μεγαλύτερη ελευθερία στους ποταμούς μας, επιτρέποντάς τους να ελιχθούν και να σχηματίσουν τη δική τους διαδρομή, χωρίς να κυλούν συνεχώς σε ευθεία γραμμή. Επιτρέποντας αυτή την ελευθερία και παρέχοντας περισσότερο χώρο, οι ποταμοί προσλαμβάνουν εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά. Γίνονται και πάλι μέρος ενός πιο φυσικού οικοσυστήματος», δηλώνει η Paula.

«Το πρόβλημα στην Ολλανδία είναι ότι, χάρη στην εξαιρετική οργάνωση στο παρελθόν και την επιτυχή αντιμετώπιση των υδατικών θεμάτων, εξασφαλίσαμε την ασφάλεια των πολιτών για 50 χρόνια, και πλέον ο κόσμος θεωρεί τα πάντα δεδομένα. Πέρυσι, για παράδειγμα, σημειώθηκαν ισχυρές βροχοπτώσεις σε αυτή την περιοχή της Ευρώπης και, παρόλο που οι Βέλγοι θορυβήθηκαν πολύ για τη συνολική κατάσταση, οι Ολλανδοί δεν ενδιαφέρθηκαν καν. Θεώρησαν ότι όλα θα αντιμετωπιστούν», προσθέτει η Paula.

Όπως προαναφέρθηκε, τα μέλη της τοπικής αρχής διαχείρισης υδάτων είναι αιρετά, αλλά μόνο το 15 % του πληθυσμού ψηφίζει στις εκλογές αυτές. «Δεν είναι ιδιαίτερα αντιπροσωπευτική η διαδικασία. Και πάλι, είναι απόρροια του γεγονότος ότι οι Ολλανδοί έχουν αναισθητοποιηθεί κάπως όσον αφορά στα υδατικά θέματα», αναφέρει.

Το ευρύ φάσμα μεταξύ τοπικής και παγκόσμιας κλίμακας

Copyright: Gülcin KaradenizΟι κύριες επιλογές πολιτικής για αποτελεσματική και βιώσιμη διαχείριση των υδάτων πρέπει να περιλαμβάνουν την τεχνολογική καινοτομία, την ευέλικτη διακυβέρνηση συνεργασίας, τη δημόσια συμμετοχή και ευαισθητοποίηση, και οικονομικά μέσα και επενδύσεις. Η συμμετοχή του κόσμου σε τοπικό επίπεδο είναι ουσιαστική.

«Το νερό οπωσδήποτε μας συνδέει τόσο σε παγκόσμιο όσο και σε τοπικό επίπεδο, τόσο όσον αφορά τα προβλήματα όσο και τις λύσεις», δηλώνει η Sonja Timmer που εργάζεται στο διεθνές τμήμα του ολλανδικού οργανισμού περιφερειακών διαχειριστών υδάτων, τον οργανισμό που καλύπτει τη διαχείριση των υδάτων σε ολόκληρη την Ολλανδία.

«Είναι γεγονός ότι παρά τα υψηλά πρότυπα ασφαλείας στις Κάτω Χώρες, η στάθμη της θάλασσας είναι υψηλότερη, οι χειμώνες είναι πολύ ξηροί και παρατηρείται συχνότερα το φαινόμενο των ισχυρών βροχοπτώσεων τον Αύγουστο, ενώ τα τελευταία χρόνια, λόγω των έντονων βροχοπτώσεων στην Ελβετία και τη Γερμανία, έχει ανέβει πολύ ψηλά η στάθμη του Ρήνου. Τα νερά αυτά καταλήγουν εδώ.»

Διατηρώντας το περιβάλλον στο επίκεντρο

«Ορισμένες φορές, η μεταχείριση μεγαλύτερων όγκων υδάτων που διασχίζουν διεθνή σύνορα ή η υψηλότερη στάθμη της θάλασσας προφανώς απαιτούν διεθνή δράση. Ανήκουμε σε ένα διεθνές δίκτυο και, από την κοινή μας εμπειρία, γνωρίζουμε ότι αν το νερό δεν είναι στις ειδήσεις κάθε μέρα, η δουλειά μας γίνεται πιο δύσκολη», λέει η Sonja.

«Για μένα, η δουλειά μας σε τοπικό επίπεδο συνδέεται με το εθνικό και το διεθνές επίπεδο», δηλώνει η Paula. «Από τη μια πλευρά έχουμε υπαλλήλους που ελέγχουν συνεχώς τα φράγματα εκτροπής και τα ρεύματα. Επίσης, εξασφαλίζουν ότι παραμένουν καθαρά και ότι η στάθμη του νερού είναι η κατάλληλη για τους πελάτες μας (αγρότες, πολίτες, οργανισμούς προστασίας της φύσης). Από την άλλη πλευρά, διαθέτουμε καταπληκτικά σχέδια, τα οποία μετατρέπονται από γενικόλογες αρχές της οδηγίας περί υδάτων σε απτά πρωτόκολλα, στα οποία βασίζεται ο Joep για την εργασία του. Πλέον εκτιμώ αυτή την τοπική πτυχή. Στο παρελθόν εργάστηκα σε διάφορα μέρη του κόσμου σε στρατηγικές θέσεις, υψηλά κλιμάκια, όπου δεν κατανοείς καθόλου τι σημαίνει η ανάγκη για σωστή διαμόρφωση των τοπικών δομών.»

«Όταν συζητάς με υπουργούς σχετικά με την παγκόσμια στρατηγική περί υδάτων, είναι πολύ δύσκολο να παραμείνεις προσγειωμένος. Αυτό αποτελεί σημαντικό πρόβλημα για τις αναπτυσσόμενες χώρες: πολλή στρατηγική σε υψηλά κλιμάκια και ελάχιστη κατανόηση, υποδομή και επενδύσεις σε πρακτικό επίπεδο.»

«Σήμερα, καθώς το θέμα των υδάτων μετατρέπεται σε επιτακτική ανάγκη στην Ευρώπη χρειαζόμαστε, πέραν σχεδίων υψηλότερου επιπέδου, αυτή την πρακτική τοπική προσέγγιση», λέει η Paula.

«Έχω οκτώ άτομα που ελέγχουν τους υδατοφράκτες σε καθημερινή βάση. Όλοι τους ζουν εδώ και κατανοούν τους κατοίκους της περιοχής και τις τοπικές συνθήκες. Εάν δεν υπάρχουν αυτά τα στοιχεία, το σχέδιο αποτυγχάνει και απλώς αντικαθίσταται από κάποιο άλλο. Όλοι πρέπει να συνεργαστούμε για τον σκοπό αυτό και για να κάνουμε τη διαφορά σε τοπικό επίπεδο, παροτρύνοντας τους ανθρώπους να ασχοληθούν με τα ζητήματα υδάτων της περιοχής τους», σχολιάζει.

Η Sonja συμφωνεί ότι «επίσης βασικός είναι ο τοπικός παράγοντας. Η διακυβέρνηση, η λειτουργική, αποκεντρωμένη προσέγγιση μπορεί να προσλάβει πολλές μορφές, και γι’ αυτό έχει αποτέλεσμα. Θα πρέπει να επικοινωνήσουμε και πάλι με τους ανθρώπους και να τους εξηγήσουμε ότι υπάρχει κίνδυνος και ότι η συμμετοχή τους είναι απαραίτητη», αναφέρει.

Κρίση διακυβέρνησης

Παρόλο που κάποια μέρη του κόσμου αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο της λειψυδρίας και κάποια άλλα τον κίνδυνο της πλημμύρας, οι συζητήσεις σχετικά με την παγκόσμια κρίση των υδάτων είναι άστοχες. Αντιθέτως, αντιμετωπίζουμε κρίση διακυβέρνησης στον τομέα των υδάτων.

Η ικανοποίηση των αναγκών μιας κοινωνίας που θα χρησιμοποιεί αποδοτικά τους πόρους με μειωμένες εκπομπές άνθρακα, θα διατηρεί την ανθρώπινη και οικονομική ανάπτυξη και θα υποστηρίζει τις ουσιαστικές λειτουργίες των υδάτινων οικοσυστημάτων προϋποθέτει να δώσουμε στα κατ’ εξοχήν σιωπηλά μας οικοσυστήματα φωνή, μια ομάδα πίεσης. Συζητάμε περί πολιτικών επιλογών, περί επιλογών που πρέπει να βασιστούν στο σωστό κυβερνητικό και θεσμικό πλαίσιο.

Η ιστορία του μικρού αγοριού που σφήνωσε το δάχτυλό του στο φράγμα αναφέρεται συχνά σήμερα για να περιγράψει τις διαφορετικές προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση μιας κατάστασης. Μπορεί να σημαίνει ένα μικρό βήμα για την αποφυγή μιας μεγάλης καταστροφής. Μπορεί, επίσης, να σημαίνει μια προσπάθεια να αντιμετωπιστούν τα συμπτώματα αντί για τις αιτίες.

Η πραγματικότητα είναι ότι η αποδοτική διαχείριση υδάτων, όπως ισχύει και με τη διαχείριση πολλών άλλων πόρων, απαιτεί λύσεις που να συνδυάζουν δράσεις και αποφάσεις σε διάφορα επίπεδα. Οι στόχοι και οι δεσμεύσεις σε παγκόσμια κλίμακα μπορούν να μετατραπούν σε απτά επιτεύγματα εάν υπάρχουν άνθρωποι όπως ο Joep και η Paula για να τις υλοποιήσουν.

Η επανάσταση της πληροφορίας

Κάποιες φορές οι δορυφόροι μπορούν να εκτελέσουν περισσότερες εργασίες από αυτές για τις οποίες κατασκευάστηκαν. Ο

Ramon Hanssen, καθηγητής γεωσκόπησης στο τεχνολογικό πανεπιστήμιο του Delft, ανέπτυξε, μαζί με μερικούς ακόμη δημιουργικούς συναδέλφους του, ένα σύστημα για την παρακολούθηση των αναχωμάτων μήκους 17 000 χιλιομέτρων των Κάτω Χωρών. Από αυτά, τα 5 000 χιλιόμετρα παρέχουν προστασία από τις ροές θαλασσίων υδάτων και μεγάλων ποταμών.

Η επίγεια επιθεώρηση όλων αυτών των αναχωμάτων σε συχνή βάση θα ήταν αδύνατη. Επίσης, θα ήταν και εξαιρετικά δαπανηρή. Χρησιμοποιώντας τις εικόνες από ραντάρ των ευρωπαϊκών δορυφόρων παρατήρησης της Γης, Envisat και ERS-2, η Γενική Διεύθυνση Δημοσίων Έργων και Διαχείρισης Υδάτων (Rijkswaterstaat) μπορεί να ελέγχει τα αναχώματα κάθε μέρα. Μπορεί να εντοπιστεί ακόμη και η παραμικρή κίνηση, επειδή οι μετρήσεις λαμβάνονται με ακρίβεια χιλιοστού.

Copyright: Shutterstock

Ο Hanssen ονόμασε την ιδέα «Hansje Brinker» προς τιμήν του αγοριού που έκλεισε με το δάχτυλό του το ανάχωμα για να προστατεύσει τις Κάτω Χώρες από τις πλημμύρες. Μήπως αυτό σημαίνει ότι οι επιθεωρήσεις της Γενικής Διεύθυνσης είναι πλέον περιττές; Σύμφωνα με τον καθηγητή Hanssen, δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Το ραντάρ υποδεικνύει τις περιοχές που απαιτούν προσοχή λόγω κινήσεων. Ο ελεγκτής μπορεί να εισαγάγει τις συντεταγμένες στο σύστημα πλοήγησης, το οποίο αποτελεί επίσης εφαρμογή της τεχνολογίας του διαστήματος, και στη συνέχεια να πραγματοποιήσει λεπτομερέστερο επιτόπιο έλεγχο.

Για περισσότερες πληροφορίες

Έκθεση ΕΟΠ 1/2012 «Towards efficient use of water resources in Europe» (Για μια αποδοτική χρήση των υδάτινων πόρων στην Ευρώπη).

Geographical coverage

[+] Show Map

Ενέργειες Εγγράφων

Σχόλια

Εγγραφείτε τώρα!
Πάρτε τις κοινοποιήσεις σχετικά με τις νέες εκθέσεις και τα προϊόντα. Αυτή τη στιγμή έχουμε 33039 συνδρομητές. Συχνότητα: 3-4 e-mails / μήνα.
Αρχείο Ανακοινώσεων
Ακολουθήστε μας
 
 
 
 
 
Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (ΕΟΠ)
Kongens Nytorv 6
1050 Copenhagen K
Δανία
Τηλέφωνο: + +45 3336 7100