Προσωπικά εργαλεία

Κοινοποιήσεις
Πάρτε τις κοινοποιήσεις σχετικά με τις νέες εκθέσεις και τα προϊόντα. Συχνότητα:3-4 μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου / μήνα
Συνδρομές
Εγγραφή για να λαμβάνετε τις εκθέσεις μας (σε έντυπη ή/και ηλεκτρονική μορφή) και το τριμηνιαίο ηλεκτρονικό ενημερωτικό δελτίο μας.
Ακολουθήστε μας
ΕικονίδιοTwitter Twitter
Facebook εικονίδιο Facebook
YouTube εικονίδιο YouTube channel
RSS λογότυπο RSS Feeds
Περισσότερα

Write to us Write to us

For the public:


For media and journalists:

Contact EEA staff
Contact the web team
FAQ

Call us Call us

Reception:

Phone: (+45) 33 36 71 00
Fax: (+45) 33 36 71 99


επόμενο
προηγούμενο
στοιχεία
Βρίσκεστε εδώ: Αρχική Σελίδα / ΣΗΜΑΤΑ ΕΟΠ – Κάθε ανάσα που παίρνουμε / ΣΗΜΑΤΑ 2011 / Άρθρα / H υγεία σε ένα κλίμα που αλλάζει

H υγεία σε ένα κλίμα που αλλάζει

Αλλαγή γλώσσας
Τον Αύγουστο του 2007, τοπικές υγειονομικές αρχές στην Ιταλία κατέγραψαν υψηλό αριθμό κρουσμάτων μιας ασυνήθιστης ασθένειας στις κοινότητες Castiglione di Cervia και Castiglione di Ravenna, δύο μικρά χωριά που χωρίζονται από ένα ποτάμι. Από την ασθένεια προσβλήθηκαν σχεδόν 200 άνθρωποι, ενώ ένας ηλικιωμένος άνδρας έχασε μάλιστα τη ζωή του (Angelini et al., 2007).

 Image © John McConnico

Μετά από λεπτομερή διερεύνηση του ζητήματος, διαπιστώθηκε ότι η ασθένεια ήταν η τσικουνγκούνια (Chikungunya, τροπικός πυρετός), η οποία προκαλείται από ιό που μεταφέρεται από έντομα και μεταδίδεται στον άνθρωπο από το κουνούπι του γένους Aedes ή κουνούπι-τίγρης, το οποίο ενδημεί στην Αφρική και την Ασία. Η πηγή της μόλυνσης εντοπίστηκε σε άνδρα που έκανε διακοπές στην περιοχή.

Πιστεύεται ότι ο άρρωστος άνδρας μολύνθηκε προτού να ταξιδέψει στην Ευρώπη, αλλά δέχθηκε τσίμπημα από κουνούπι-τίγρη στην Ιταλία. Το κουνούπι-τίγρης μπορεί να γίνει φορέας του ιού και το συγκεκριμένο έντομο πιστεύεται ότι μετέδωσε τον ιό σε άλλον κάτοικο του χωριού. Προκλήθηκε έτσι ένα είδος αλυσιδωτής αντίδρασης, με κουνούπια-τίγρεις που προκαλούσαν τσιμπήματα σε μολυσμένους ανθρώπους διασπείροντας τον ιό με αποτέλεσμα μια μικρή επιδημία.

Ένα πλέγμα αλληλεπιδράσεων

Η συγκεκριμένη επιδημία της τσικουνγκούνια ήταν αποτέλεσμα ενός περίπλοκου πλέγματος αλληλεπιδράσεων και συνθηκών, οι οποίες αναδεικνύουν ορισμένους από τους κινδύνους και τις προκλήσεις που εγείρονται στον τομέα της υγείας στο σημερινό παγκοσμιοποιημένο πλαίσιο. Τόσο ο τουρισμός όσο και η κλιματική αλλαγή, το εμπόριο, η μετακίνηση των ειδών και η δημόσια υγεία έπαιξαν τον δικό τους ρόλο στη διαμόρφωση της συγκεκριμένης κατάστασης.

Εκτιμάται ότι το κουνούπι-τίγρης έφτασε στην Ευρώπη λόγω της εισαγωγής ορισμένων προϊόντων, από καλλωπιστικά φυτά, όπως το «τυχερό μπαμπού», μέχρι χρησιμοποιημένα ελαστικά. Η προνύμφη του κουνουπιού έχει εντοπιστεί σε διάφορες περιοχές της Ευρώπης, αλλά επιβιώνει μόνο σε εξωτερικό περιβάλλον στις θερμότερες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου ή σε θερμοκήπια βορειότερων περιοχών, όπως π.χ. στις Κάτω Χώρες.

Ο δάγκειος πυρετός και ο πυρετός του Δυτικού Νείλου έχουν επίσης εντοπιστεί στην Ευρώπη και μεταδίδονται επίσης από τσιμπήματα κουνουπιών. Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου των Νόσων (ECDC) που εδρεύει στη Στοκχόλμη της Σουηδίας, μετά την πρώτη αξιοσημείωτη επιδημία της νόσου στη Ρουμανία το 1996, ο πυρετός του Δυτικού Νείλου έχει αναγνωριστεί ως βασική αιτία ανησυχίας για τη δημόσια υγεία στην Ευρώπη. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει σχετικό εμβόλιο και τα κύρια μέτρα πρόληψης στοχεύουν στον περιορισμό της έκθεσης στα τσιμπήματα κουνουπιών.

Εντατική παραγωγή τροφίμων

Οι συνθήκες που απαιτούνται για την εξάπλωση μιας λοιμώδους ασθένειας δημιουργούνται ενίοτε από μας. Η εκβιομηχάνιση της παραγωγής τροφίμων, για παράδειγμα, εγείρει σοβαρούς προβληματισμούς. Με την εντατική εκτροφή ενός συγκεκριμένου τύπου ζώου, κινδυνεύουμε να καταλήξουμε σε «μονοκαλλιέργειες» με πολύ περιορισμένη γενετική παραλλακτικότητα. Τα ζώα αυτά είναι πολύ ευαίσθητα σε ασθένειες που προκαλούνται από κακές συνθήκες υγιεινής ή από μολύνσεις προερχόμενες από άγρια ζώα, όπως πουλιά. Μόλις εισέλθουν στη μονοκαλλιέργεια, οι νοσογόνοι παράγοντες μπορούν εύκολα να μεταλλάσσονται και να εξαπλώνονται ακόμη και στους ανθρώπους που έρχονται σε επαφή με τα εκτρεφόμενα ζώα. Η υπερβολική χρήση αντιβιοτικών κατέληξε να θεωρείται μια απολύτως αποδεκτή μέθοδος για την αντιστάθμιση της έλλειψης φυσικής αντίστασης και μπορεί να προκαλεί με τη σειρά της τα δικά της προβλήματα.

«Η σύγχρονη αποδοτική γεωργία, όπως και η δημόσια υγεία, περιμένουν από την επιστήμη και την ιατρική να ανταποκριθούν σε ορισμένες από τις απαιτήσεις του παγκοσμιοποιημένου κόσμου μας. Παρότι η σύγχρονη γεωργία έχει αποδειχθεί επωφελής για πολλούς από εμάς, προσφέροντάς μας φθηνότερα και αφθονότερα τρόφιμα, μπορεί επίσης να προκαλέσει απρόβλεπτες πιέσεις και προβλήματα», όπως δηλώνει ο δρ Marc Sprenger, διευθυντής του ECDC.

«Για παράδειγμα, η εκτεταμένη χρήση αντιβιοτικών στη γεωργία μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της αποτελεσματικότητάς τους, καθώς τα βακτήρια γίνονται πιο ανθεκτικά, γεγονός που μπορεί δυνητικά να έχει επιπτώσεις και στον άνθρωπο», συμπληρώνει ο δρ Sprenger.

Καινοτομία: περιβάλλον και υγεία

Οι προσπάθειες για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής θα βελτιώσουν την ποιότητα του αέρα

Η δέσμη μέτρων της ΕΕ για το κλίμα και την ανανεώσιμη ενέργεια (δέσμη μέτρων «CARE») αποσκοπεί:

  • στον περιορισμό των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά 20 % μέχρι το 2020,
  • στην αύξηση του μεριδίου της ανανεώσιμης ενέργειας κατά 20 % μέχρι το 2020,
  • στη βελτίωση της ενεργειακής αποτελεσματικότητας κατά 20 % μέχρι το 2020.

Οι προσπάθειες που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων αυτών θα συμβάλουν επίσης στον περιορισμό της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην Ευρώπη. Για παράδειγμα, οι βελτιώσεις της ενεργειακής αποτελεσματικότητας και η αυξανόμενη χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα συμβάλουν αμφότερες στον περιορισμό της κατανάλωσης των ορυκτών καυσίμων, που αποτελεί βασική πηγή της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Οι θετικές αυτές επιπτώσεις αναφέρονται ως «παράλληλα οφέλη» της πολιτικής για την κλιματική αλλαγή.

Έχει υπολογιστεί ότι η συγκεκριμένη δέσμη μέτρων θα συμβάλει στη μείωση του ετήσιου κόστους της προσπάθειας της ΕΕ για την αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης κατά πολλά δισεκατομμύρια ευρώ. Η αντίστοιχη εξοικονόμηση πόρων για τις ευρωπαϊκές υπηρεσίες υγείας θα μπορούσε να είναι μέχρι και εξαπλάσια.

Η συμπλήρωση του παζλ στην Ευρώπη

Τα νέα είδη και οι νέες ασθένειες που φτάνουν στην Ευρώπη είναι μερικές μόνο από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία μας. Πολλές άλλες περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις ενδέχεται να προκύψουν τελικά λόγω της μεταβολής της ποσότητας και της ποιότητας του νερού, του αέρα και των τροφίμων, καθώς και των αλλαγών στη συμπεριφορά των καιρικών φαινομένων, στα οικοσυστήματα, στη γεωργία και στα μέσα βιοπορισμού.

Η κλιματική αλλαγή ενδέχεται επίσης να οξύνει τα υφιστάμενα περιβαλλοντικά προβλήματα, όπως η ατμοσφαιρική ρύπανση, και να διαταράξει τη βιώσιμη παροχή νερού και τη λειτουργία των συστημάτων υγιεινής και αποχέτευσης.

Ο καύσωνας που έπληξε την Ευρώπη το καλοκαίρι του 2003, με τον αριθμό των νεκρών να υπερβαίνει τις 70 000, ανέδειξε την ανάγκη της προσαρμογής μας σε ένα κλίμα που αλλάζει. Οι ηλικιωμένοι και οι άνθρωποι που πάσχουν από συγκεκριμένες ασθένειες κινδυνεύουν περισσότερο, ενώ εξίσου ευάλωτες είναι και οι φτωχότερες ομάδες του πληθυσμού. Σε αστικές περιοχές με υψηλή πυκνότητα πληθυσμού, υψηλά ποσοστά κάλυψης του φυσικού εδάφους και επιφάνειες που απορροφούν τη θερμότητα, οι επιπτώσεις του καύσωνα γίνονται ακόμη πιο επιβαρυντικές λόγω της ανεπαρκούς ψύξης κατά τη διάρκεια της νύχτας και της ελλιπούς ροής του αέρα.

Για τους πληθυσμούς της ΕΕ, η θνησιμότητα εκτιμάται ότι έχει αυξηθεί κατά 1–4 % για κάθε επιπλέον βαθμό θερμοκρασίας πάνω από ένα (συγκεκριμένο για κάθε περιοχή) όριο. Κατά τη δεκαετία του 2020, η εκτιμώμενη αύξηση της θνησιμότητας λόγω ζέστης, όπως υπολογίζεται σε συνάρτηση με την εξέλιξη της κλιματικής αλλαγής, θα μπορούσε να υπερβαίνει τους 25 000 ανθρώπους ετησίως, κυρίως σε περιοχές της κεντρικής και νότιας Ευρώπης.

«Η συζήτηση που συνδέει την υγεία με τη χρήση της γης, τη γεωργία, τον τουρισμό, το εμπόριο και την κλιματική αλλαγή πρέπει να προχωρήσει με πιο δημιουργικό τρόπο. Στην παρούσα φάση ενδέχεται να μην κάνουμε τους σωστούς συσχετισμούς μεταξύ της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος ή της κλιματικής αλλαγής», λέει ο δρ Sprenger.

«Για παράδειγμα, επισκέφθηκα πρόσφατα μια υγειονομική υπηρεσία όπου ρώτησα ποιος είναι υπεύθυνος για ζητήματα κλιματικής αλλαγής και μου απάντησαν ότι δεν ήταν κανένας. Αυτό δεν σημαίνει ότι θέλω να κρίνω συγκεκριμένες υπηρεσίες ή αρχές, αλλά καταδεικνύει και την ανάγκη να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε τα προβλήματα αυτά, καθώς είναι όλα αλληλένδετα», λέει ο δρ Sprenger.

«Τα συστήματα δημόσιας υγείας πρέπει να αρχίσουν να προσαρμόζονται και να προβλέπουν την εμφάνιση νέων ασθενειών και νέων κλιματικών συνθηκών. Η διάγνωση μιας ασθένειας μπορεί κατά τη στιγμή της εξέτασης του ασθενούς να μην είναι σωστή, επειδή ο γιατρός δεν είναι εξοικειωμένος με έναν νέο ιό. Τα συμπτώματα πολλών ασθενειών είναι παρόμοια με εκείνα της γρίπης. Χρειαζόμαστε εργαλεία που θα μας επιτρέπουν να ανταποκριθούμε στις νέες προκλήσεις (π.χ. κατάρτιση), ενώ ο υλικοτεχνικός εξοπλισμός μας, όπως τα εργαστήρια, πρέπει να είναι ευέλικτος και προσαρμόσιμος», δηλώνει.

  • Για περισσότερες πληροφορίες και πλήρη κατάλογο πηγών αναφοράς, συμβουλευτείτε τη Συγκεφαλαιωτική έκθεση SOER 2010.

MosquitoΧωροκατακτητικά είδη

Το ασιατικό κουνούπι-τίγρης ή Aedes albopictus αποτελεί ένα από τα πιο διαδεδομένα παραδείγματα «χωροκατακτητικού είδους». Παραδοσιακά, το κουνούπι αυτό ενδημεί στην ευρύτερη περιοχή που εκτείνεται από το Πακιστάν μέχρι τη Βόρεια Κορέα. Τώρα όμως συναντάται πια σε ολόκληρο τον κόσμο και έχει χαρακτηριστεί ως το «πλέον χωροκατακτητικό είδος στον κόσμο».

Πρόκειται για ένα μόνο παράδειγμα μιας πολύ ευρύτερης απειλής για τη βιοποικιλότητα της Ευρώπης, καθώς ξενικά και μη ενδημικά είδη εγκαθίστανται και εξαπλώνονται σε ολόκληρη την ήπειρο ως αποτέλεσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας. Ξενικά είδη εντοπίζονται πλέον σε όλα τα οικοσυστήματα της Ευρώπης. Η παγκοσμιοποίηση, και ιδίως η ανάπτυξη του εμπορίου και του τουρισμού, έχει οδηγήσει σε μια ραγδαία αύξηση του αριθμού και του τύπων ξενικών ειδών που καταφθάνουν στην Ευρώπη.

Περίπου 10 000 ξενικά είδη έχουν καταγραφεί στην Ευρώπη. Ορισμένα, όπως η πατάτα και η ντομάτα, εισήχθησαν σκοπίμως και εξακολουθούν να παραμένουν σημαντικά από οικονομική άποψη. Άλλα είδη, τα επονομαζόμενα «χωροκατακτητικά ξενικά είδη», μπορούν να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα στην κηπουρική, στη γεωργία και στη δασοκομία, ως φορείς ασθενειών ή καταστροφείς υποδομών, π.χ. κτιρίων και φραγμάτων.

Τα χωροκατακτητικά ξενικά είδη μεταβάλλουν επίσης τα οικοσυστήματα στα οποία διαβιούν και επηρεάζουν άλλα είδη στα εν λόγω οικοσυστήματα. Η σύμβαση του ΟΗΕ για τη βιοποικιλότητα χαρακτηρίζει τα χωροκατακτητικά ξενικά είδη ως μια από τις κύριες απειλές της βιοποικιλότητας παγκοσμίως.

Geographical coverage

[+] Show Map

Ενέργειες Εγγράφων

Σχόλια

Εγγραφείτε τώρα!
Πάρτε τις κοινοποιήσεις σχετικά με τις νέες εκθέσεις και τα προϊόντα. Αυτή τη στιγμή έχουμε 33160 συνδρομητές. Συχνότητα: 3-4 e-mails / μήνα.
Αρχείο Ανακοινώσεων
Ακολουθήστε μας
 
 
 
 
 
Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (ΕΟΠ)
Kongens Nytorv 6
1050 Copenhagen K
Δανία
Τηλέφωνο: + +45 3336 7100