Προσωπικά εργαλεία

Κοινοποιήσεις
Πάρτε τις κοινοποιήσεις σχετικά με τις νέες εκθέσεις και τα προϊόντα. Συχνότητα:3-4 μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου / μήνα
Συνδρομές
Εγγραφή για να λαμβάνετε τις εκθέσεις μας (σε έντυπη ή/και ηλεκτρονική μορφή) και το τριμηνιαίο ηλεκτρονικό ενημερωτικό δελτίο μας.
Ακολουθήστε μας
ΕικονίδιοTwitter Twitter
Facebook εικονίδιο Facebook
YouTube εικονίδιο YouTube channel
RSS λογότυπο RSS Feeds
Περισσότερα

Write to us Write to us

For the public:


For media and journalists:

Contact EEA staff
Contact the web team
FAQ

Call us Call us

Reception:

Phone: (+45) 33 36 71 00
Fax: (+45) 33 36 71 99


επόμενο
προηγούμενο
στοιχεία
Βρίσκεστε εδώ: Αρχική Σελίδα / ΣΗΜΑΤΑ ΕΟΠ – Κάθε ανάσα που παίρνουμε / ΣΗΜΑΤΑ 2011 / Άρθρα / H πρόκληση σχετικά με τη ρύπανση

H πρόκληση σχετικά με τη ρύπανση

Αλλαγή γλώσσας

 Image © Associated Press

«Κήποι και δρόμοι είχαν σκεπαστεί με 15 εκατοστά κόκκινης λάσπης. Οι άνθρωποι προσπαθούσαν να καθαρίσουν τα σπίτια και τα υπάρχοντά τους με σαπούνι και νερό. Άλλοι απλώς τα μάζευαν κι έφευγαν. Εκείνο το βράδυ προσπάθησα να καθαρίσω τις λαστιχένιες μπότες μου από τη λάσπη, αλλά δεν μπορούσα. Το κόκκινο εκείνο χρώμα δεν έλεγε να φύγει με τίποτα», λέει ο Gábor Figeczky, ασκών καθήκοντα διευθυντή του Παγκόσμιου Ταμείου για τη Φύση (WWF) στην Ουγγαρία.

Στις 4 Οκτωβρίου 2010 ένα από τα σοβαρότερα ατυχήματα διαρροής τοξικών λυμάτων στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια συνέβη κοντά στην πόλη Ajka, στην περιφέρεια Veszprem της Ουγγαρίας, περίπου 160 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Βουδαπέστης. Εξαιτίας της αστοχίας της λεκάνης συγκράτησης καταλοίπων μιας δεξαμενής σε μονάδα παραγωγής αλουμινίου, ποσότητες αλκαλικής λυματολάσπης πλημμύρησαν μια εκτεταμένη περιοχή στην οποία βρίσκονταν και τρία χωριά. Οι μακροπρόθεσμες συνέπειες του ατυχήματος δεν είναι ακόμα γνωστές (ΕΟΠ, 2010).

Πρόκειται για ένα μόνο παράδειγμα των προκλήσεων που αντιμετωπίζουμε όσον αφορά τη ρύπανση από τη βιομηχανική δραστηριότητα. Η πετρελαιοκηλίδα στον κόλπο το Μεξικού, που ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2010, αποτέλεσε ένα ακόμη σοβαρό επεισόδιο ρύπανσης της ίδιας χρονιάς. Τα ατυχήματα αυτά αποτελούν μεν ακραία παραδείγματα ρύπανσης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μπορούμε να ξεχνάμε ότι οι περισσότεροι από εμάς ερχόμαστε σε επαφή με κάποιου είδους ρύπανση στην ίδια την καθημερινή μας ζωή.

Street flowerΔιαμορφώνοντας τη Γη και τους μηχανισμούς της

Οι επιπτώσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας στο περιβάλλον αυξάνονται διαρκώς. Στο παρελθόν, οι επιπτώσεις αυτές γίνονταν αισθητές κυρίως σε τοπικό επίπεδο. Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες βλέπουμε ότι έχουν την τάση να επεκτείνονται σε διάφορες περιοχές, όπως π.χ. η όξινη βροχή. Η κλιματική αλλαγή έχει επομένως παγκόσμιες επιπτώσεις.

Η εποχή μας χαρακτηρίζεται ενίοτε ως «ανθρωπόκαινος». Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η χρήση των πόρων από τον άνθρωπο και το σύνθετο μείγμα ρυπαντών που προκύπτει από τη χρήση αυτή έχει καταστεί πλέον κυρίαρχη κινητήρια δύναμη, διαμορφώνοντας τη Γη και τους ρυθμιστικούς μηχανισμούς της.

Όπως εμείς, έτσι και το περιβάλλον είναι ευάλωτο στη ρύπανση. Πολλές φορές είναι ικανό να απορροφά τα ανεπιθύμητα προϊόντα των δραστηριοτήτων μας – ρύπανση και απόβλητα – καθιστώντας τα αβλαβή με το πέρασμα του χρόνου. Πράγματι, η ικανότητα του περιβάλλοντος να απορροφά και να μεταμορφώνει τα ρυπογόνα στοιχεία είναι μία από τις βασικές υπηρεσίες που μας προσφέρουν τα υγιή οικοσυστήματα. Η δυνατότητά τους όμως ως προς αυτό είναι πεπερασμένη. Εάν τα επιβαρύνουμε υπερβολικά, τότε κινδυνεύουμε να τα καταστρέψουμε, μαζί και με τα είδη που ζουν σε αυτά, συμπεριλαμβανομένου του ανθρώπου.

Μια προσεκτική ματιά σε τρεις ρυπαντές

Εάν επικεντρωθούμε σε τρεις μόνο τύπους ρυπαντών, θα έχουμε μια καλύτερη ιδέα των σοβαρών επιπτώσεων που προκύπτουν για τον πλανήτη μας: σωματίδια, άζωτο και όζον στο επίπεδο του εδάφους. Οι ρυπαντές αυτοί αξίζουν ιδιαίτερης προσοχής λόγω των πολύπλοκων και δυνητικά μακροπρόθεσμων επιπτώσεών τους στη λειτουργία των οικοσυστημάτων, στη ρύθμιση του κλίματος και στην ανθρώπινη υγεία. Συν τοις άλλοις, προκαλούνται ως επί το πλείστον από τις ίδιες αιτίες: εκβιομηχάνιση, παγκοσμιοποίηση και αυξανόμενη κατανάλωση.

Οι εκπομπές πολλών εναέριων ρύπων έχουν μειωθεί σημαντικά κατά τις τελευταίες δεκαετίες στην Ευρώπη και η πολιτική για τον αέρα αποτελεί μία από τις επιτυχείς προσπάθειες της ΕΕ όσον αφορά το περιβάλλον. Ειδικότερα, η πολιτική αυτή οδήγησε σε σπουδαιότατη μείωση των εκπομπών θείου, του βασικότερου συστατικού της «όξινης βροχής».

Ωστόσο, συνεχίζουμε να επιβαρύνουμε το περιβάλλον με ένα συνεχώς πιο πολύπλοκο φορτίο ρυπαντών, χωρίς να συνειδητοποιούμε επαρκώς τις δυνητικές επιπτώσεις του για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον. Υπολογίζεται ότι αυτή τη στιγμή κυκλοφορούν ήδη στο εμπόριο 70 000 έως 100 000 χημικές ουσίες, αριθμός ο οποίος αυξάνεται ραγδαία. Σχεδόν 5 000 από τις ουσίες αυτές παράγονται σε μεγάλες ποσότητες, άνω του ενός εκατομμυρίου τόνων ετησίως.

• Η σωματιδιακή ύλη είναι όρος που χρησιμοποιείται για την περιγραφή διαφόρων μικρών σωματιδίων, από πηγές όπως οι σωλήνες εξάτμισης των οχημάτων και οι οικιακές θερμάστρες, τα οποία βλάπτουν τους πνεύμονες του ανθρώπου. Η μακροχρόνια έκθεση ή η έκθεση σε υψηλές συγκεντρώσεις μπορεί να έχει σειρά επιπτώσεων στην ανθρώπινη υγεία, από έναν απλό ερεθισμό του αναπνευστικού συστήματος μέχρι πρόωρο θάνατο.

• Η ρύπανση που προκαλείται από το άζωτο επηρεάζει την ποιότητα των υπόγειων υδάτων και οδηγεί σε ευτροφισμό των γλυκών υδάτων και των θαλασσίων οικοσυστημάτων. Η χρήση κοπριάς και λιπασμάτων στις καλλιεργούμενες εκτάσεις μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την έκλυση σημαντικών ποσοτήτων βελτιωτικών ουσιών είτε στον αέρα είτε υπό μορφή διαρροής νιτρικών στα υπόγεια ύδατα ή απορροής στα επιφανειακά. Αυτό το φορτίο ρύπανσης των γλυκών υδάτων καταλήγει τελικά στα παράκτια ύδατα, όπου μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες.

• Παρότι λειτουργεί ως προστατευτικό στρώμα ψηλά πάνω από τη γη, το όζον (O3) μπορεί επίσης να είναι επιβλαβές. Ο όρος «όζον στο επίπεδο του εδάφους» αναφέρεται στο όζον που βρίσκεται στην ατμόσφαιρα κοντά στην επιφάνεια της γης. Δεν εκπέμπεται κατευθείαν στον αέρα, αλλά σχηματίζεται όταν αναμειγνύονται άλλες ουσίες. Η έκθεση στο όζον στο επίπεδο του εδάφους μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, αλλά και να μειώνει την απόδοση των καλλιεργειών. Μπορεί να προκαλέσει μεταβολές στην παραγωγικότητα και στη σύνθεση των ειδών, δημιουργώντας κινδύνους για τη βιοποικιλότητα.

Καινοτομία: Το παράδειγμα της ενέργειας

«Σαν βελόνα στα άχυρα». Κάπως έτσι περιγράφει η καναδική εταιρεία Ocean Nutrition Canada το γεγονός ότι κατάφερε να ανακαλύψει έναν μικροοργανισμό κρυμμένο σε φύκια, ο οποίος μπορεί να παράγει τριακυλογλυκεριδικό λάδι – που χρησιμοποιείται ως βάση για την παραγωγή βιοκαυσίμου – σε ποσοστό 60 φορές μεγαλύτερο σε σύγκριση με άλλους τύπους φυκιών που χρησιμοποιούνταν προηγουμένως.

Μετατρέποντας το διοξείδιο του άνθρακα και το φως του ήλιου σε λιπίδια (λιπαρά οξέα) και έλαια, ορισμένοι τύποι φυκιών μπορούν να παράγουν έως 20 φορές περισσότερο καύσιμο ανά στρέμμα σε σχέση με τις παραδοσιακές καλλιέργειες.

Αυτό είναι ένα μόλις παράδειγμα της έρευνας που πραγματοποιείται ανά τον κόσμο για την ανάπτυξη νέων καυσίμων. Το μονοκύτταρα μικρο-φύκη περιέχουν έλαια παρόμοια με τα φυτικά έλαια, τα οποία έχουν χρησιμοποιηθεί με επιτυχία ως βιοκαύσιμα. Τα έλαια αυτά ενδέχεται να αποδειχθούν η πιο οικολογική διαθέσιμη λύση για τον περιορισμό του αποτυπώματος άνθρακα που αφήνουμε κάθε φορά που οδηγούμε το αυτοκίνητό μας, που αγοράζουμε φρούτα προερχόμενα από μακρινές περιοχές του πλανήτη ή που ταξιδεύουμε με το αεροπλάνο.

Σε αντίθεση με τα ορυκτά καύσιμα, τα οποία απελευθερώνουν άνθρακα, τα μικρο-φύκη καταναλώνουν διοξείδιο του άνθρακα (CO2) από την ατμόσφαιρα, καθώς αναπτύσσονται. Κατά συνέπεια, το καύσιμο από φύκια δεν προσθέτει στις καθαρές εκπομπές άνθρακα. Σε αντίθεση επίσης με άλλες πηγές βιοκαυσίμων, όπως το καλαμπόκι, τα μικρο-φύκη δεν προϋποθέτουν τη διάθεση εκτάσεων που χρησιμοποιούνταν μέχρι τώρα για βρώσιμες καλλιέργειες. Στην πραγματικότητα, σύμφωνα με το Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας του Καναδά, το οποίο πρωτοστατεί στον συγκεκριμένο τομέα έρευνας, το ιδανικό σενάριο θα ήταν να καλλιεργούνται τα μικρο-φύκη σε οικιακά λύματα, τα οποία είναι πλούσια σε λιπάσματα, όπως η αμμωνία και τα φωσφορικά άλατα. Το διοξείδιο του άνθρακα θα μπορούσε να προέρχεται από βιομηχανικές καπνοδόχους ως πηγή άνθρακα. Καμία άλλη πηγή βιοκαυσίμου δεν θα μπορούσε να αναπτυχθεί με τέτοιο τρόπο.

Η Ocean Nutrition Canada είναι στην πραγματικότητα εταιρεία παρασκευής συμπληρωμάτων διατροφής και αυτό που αναζητούσε όταν έκανε την ανακάλυψη ήταν συστατικά για τα προϊόντα της. Αυτό δείχνει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τόσο τις δυνατότητες όσο και τις συγκρούσεις που πρόκειται να συναντήσουμε στον μέλλον. Πρέπει να χρησιμοποιούμε τις καλλιέργειες ή τους πόρους μας για να τρεφόμαστε ή για να παράγουμε καύσιμα; Μπορούμε να καινοτομήσουμε με τον ίδιο τρόπο στη διαμόρφωση του μέλλοντός μας;

Ένα «άγρυπνο μάτι» για τη Γη

Μπροστά σε αυτή την ολοένα και πιο σύνθετη πρόκληση για την αντιμετώπιση της ρύπανσης, η παροχή πληροφοριών αποκτά ιδιαίτερη σημασία τόσο για επιστημονικούς σκοπούς όσο και για τον σχεδιασμό των σχετικών πολιτικών. Ωστόσο, ο ΕΟΠ ενδιαφέρεται έμπρακτα και για την παροχή συναφών, επίκαιρων και κατανοητών πληροφοριών στο ευρύ κοινό. Με άλλα λόγια, θέλουμε να προσελκύσουμε στον διάλογο και τους απλούς ανθρώπους δίνοντάς τους τη δυνατότητα να ακουστούν.

Βέβαια, για τους περισσότερους χρήστες, τα ανεπεξέργαστα δεδομένα ενδέχεται να μην έχουν καμία συγκεκριμένη σημασία. Η ουσία είναι να μπορούν τα δεδομένα αυτά να καθίστανται προσβάσιμα και συναφή. Σε συνεργασία με τη Microsoft, ο ΕΟΠ κάνει την ιδέα αυτή πράξη. Χάρη στις νέες τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών που διαθέτουμε, μπορούμε – σε ένα και μόνο σημείο – να συγκεντρώνουμε, να οργανώνουμε και να συμβουλευόμαστε δεδομένα διαφόρων τύπων από δυνητικά τεράστιο αριθμό πηγών.

Η νέα πλατφόρμα Eye on Earth («Το βλέμμα στη Γη») παρέχει πληροφορίες για τα τοπικά ύδατα κολύμβησης και την ποιότητα του αέρα, με βάση δεδομένα σε σχεδόν πραγματικό χρόνο που προέρχονται από σταθμούς παρακολούθησης και μοντελοποίηση μέσω υπολογιστών. Το σύστημα αυτό μετατρέπει τα μάλλον «στεγνά» και πολύπλοκα επιστημονικά δεδομένα σε μορφή πρακτική και κατανοητή για περισσότερους από 500 εκατομμύρια ευρωπαίους πολίτες, σε 25 γλώσσες.

Το σύστημα Water Watch (παρακολούθηση των υδάτων), για παράδειγμα, προσφέρει στους χρήστες εύκολη πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με την ποιότητα των υδάτων, όπως προκύπτουν από τις καταγραφόμενες τιμές από 21 000 σημεία παρακολούθησης σε τοποθεσίες κολύμβησης 27 ευρωπαϊκών χωρών. Χρησιμοποιώντας τεχνολογία cloud computing οι επισκέπτες του δικτυακού τόπου μπορούν να κάνουν ζουμ στην περιοχή που τους ενδιαφέρει στον χάρτη της Ευρώπης ή εναλλακτικά να πληκτρολογήσουν το όνομα μιας παραλίας στο πεδίο αναζήτησης.

Η πλατφόρμα Eye on Earth δίνει επίσης στους χρήστες τη δυνατότητα να εκφέρουν της γνώμη τους για την ποιότητα των παραλιών, του νερού και του αέρα, συμπληρώνοντας και επικυρώνοντας (ή ίσως αντικρούοντας) τις επίσημες πληροφορίες. Η αμφίδρομη αυτή επικοινωνία είναι ένα βασικό βήμα προς την δέσμευση μεταξύ μας και την ενδυνάμωση της φωνής διαφόρων κοινωνικών ομάδων.

Κατά τα επόμενα χρόνια ελπίζουμε να εμπλουτίσουμε την υπηρεσία με νέους τύπους πληροφοριών, που θα προκύψουν τόσο από την επιστημονική παρακολούθηση όσο και από άλλες πηγές, συμπεριλαμβανομένης της ντόπιας ή γηγενούς προοπτικής.

  • Επισκεφθείτε την πλατφόρμα Eye on Earth στη διεύθυνση: www.eyeonearth.eu

Η Ευρώπη καινοτομεί

Η πρόσβαση στους φυσικούς πόρους είναι ζήτημα υψίστης σημασίας για όλα τα μέρη του κόσμου. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στο πλαίσιο της παγκόσμιας ζήτησης ενέργειας, όπου οι διαρκώς φθίνουσες ποσότητες ορυκτών καυσίμων ενδέχεται να μας κάνουν να στραφούμε σε εγχώρια διαθέσιμες πηγές.

Η στροφή σε νέες πηγές ενέργειας θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά το περιβάλλον της Ευρώπης. Οι πιθανές επιπτώσεις θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την αυξημένη χρήση γης για παραγωγή βιοκαυσίμων, τη διατάραξη οικοσυστημάτων για την εξασφάλιση υψηλότερης παραγωγής υδροηλεκτρικής ενέργειας, ηχορρύπανση και οπτική ρύπανση από τις ανεμογεννήτριες, καθώς και ρύπανση και εκπομπές αερίων θερμοκηπίου από την εκμετάλλευση πετρελαιούχων σχιστόλιθων. Η περαιτέρω ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας αναμένεται επίσης να προκαλέσει δημόσιες συζητήσεις σχετικά με την αποθήκευση των αποβλήτων και τους κινδύνους ως προς την ασφάλεια.

Η Ευρώπη πρέπει να συνεχίσει να καινοτομεί και να βρίσκει θέση σε τομείς της αγοράς που συνεπάγονται μείωση των συνολικών μας αναγκών για ορυκτά, μέταλλα και ενέργεια, αναπτύσσοντας ταυτόχρονα νέες τεχνολογίες και λύσεις.

Geographical coverage

[+] Show Map

Ενέργειες Εγγράφων

Σχόλια

Εγγραφείτε τώρα!
Πάρτε τις κοινοποιήσεις σχετικά με τις νέες εκθέσεις και τα προϊόντα. Αυτή τη στιγμή έχουμε 33219 συνδρομητές. Συχνότητα: 3-4 e-mails / μήνα.
Αρχείο Ανακοινώσεων
Ακολουθήστε μας
 
 
 
 
 
Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (ΕΟΠ)
Kongens Nytorv 6
1050 Copenhagen K
Δανία
Τηλέφωνο: + +45 3336 7100